Кіріспе

1941 жылы Престон Стерджес түсірген фильм. "Леди Ева" – 1941 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм, сценарийін және режиссурасын Престон Стерджес жазған, ал басты рөлдерде Барбара Стэнвик пен Генри Фонда ойнаған. Фильм Монктон Хоффтің мұхит кемесінде танысқан үйлеспейтін бір жұп туралы әңгімесіне негізделген. 1994 жылы көптеген "барлық уақыттардағы ең жақсы 100 фильм" тізіміне енген "Леди Ева" фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан АҚШ Ұлттық кино тізіліміне "мәдени, тарихи және эстетикалық маңызы бар" екендігі үшін сақтау мақсатында алынды.

Сюжет

Жан Харрингтон – әдемі алаяқ. Ол өзінің дәл сол сияқты ұры әкесі "полковник" Харрингтон және оның серіктесі Джеральдпен бірге бай, наив Чарльз Пайктың мұрагерін ("Пайктың Pale" ("Йель үшін жеңген сыра") байлығын ұрлау ниетімен мұхит кемесінде жүзуде. Чарльз – жыланға бейім, ұялшақ әйелге көңіл бөлмейтін, Амазонкаға бір жылдық экспедициядан оралған кісі. Кемедегі қыздар оның назарын аударуға тырысады, бірақ Чарльз жыландар туралы оқумен көбірек айналысады. Жан Чарльзбен кездесіп, оны сүртіп тастайды, ол оған тез ғашық болады. Жан Чарльз алып келген нағыз жыланнан қорқып, қашып кеткеннен кейін, екеуі оның кабинасында құмарлыққа беріледі. Чарльздың қамқоршысы Маггси Жан Чарльздан ұрлық жасағысы келетін алдамшы деп күдіктенді, бірақ Чарльз оған сенуден бас тартады. Содан кейін, жоспарланған арамдыққа қарамастан, Жан Чарльзға ғашық болады және оны картаға өткір әкесінен қорғайды. Маггси шындықты тауып, оны Чарлиге дәлелдеп береді, ол Жанды тастайды. Жүрегі қайтқан Жан Чарльздің өміріне қайта кіріп, сэр Альфред МакГленнан Киттің немересі, Коннектикуттың байларын алдап жүрген тағы бір алаяқ Ева Сидвичтің кейпіне түседі. Жан ағылшын акцентімен сөйлейді, Чарльзды аяусыз мазақтауды шешеді; ол былай дейді: "Менің онымен аяқталмаған ісім бар – ол маған балтаның түйеге қажеттісіндей керек." Чарльз "Леди Ивті" кездестіргенде, оның Жанмен тым ұқсас болуына таңғалады, сондықтан ол үнемі сүрініп, құлап түседі. Маггси оны "бұл әйелдің өзі" деп сендіруге тырысса да, Чарльз Жанның кем дегенде өзін жақсылап маскировкаламайынша үйіне жақындамайтынын айтады. Ал сэр Альфред оған Леди Ивтің Жанның ұзақ жылдардан бері жоғалған қарындасы екендігі туралы әңгіме айтқаннан кейін, Чарльз ұқсастықты қабылдайды. Ұзаққа соқпай, олар Жанның жоспары бойынша үйленеді. Жоспарлағандай, үйлену тойына бара жатқан пойызда "Ив" өзінің өткенін мойындап, көптеген бұрынғы жігіттері мен сүйіктілерінің есімдерін айта бастайды. Чарльз ашуланып, пойыздан секіреді. Жанның алаяқ тобы оны ажырасу үшін үлкен сомада ақша алу арқылы келісімді аяқтауға шақырады, бірақ ол Чарльздың әкесіне телефон арқылы ақша сұрамағанын, тек Чарльзтің өзінен некелерінің аяқталғанын жеке айтқанын қалайтынын айтады. Чарльз бұдан бас тартады. Жан Чарльздың әкесінен Чарльз тағы бір мұхит сапарына шығатынын естіп алады. Ол өзі мен әкесі үшін билет алып, Чарльзбен қайтадан кездеседі, ол өткенде оны сүртіп тастайды, олар бұрынғыдай кездеседі. Чарльз Жанды қайтадан көріп, қатты қуанады. Ол оны сүйіп, қолынан ұстап алады да, екеуі бір-біріне деген махаббатын растайтын кабинаға жүгіреді. Кабина есігі жабыла салысымен, Чарльз үйленгенін мойындайды. Жан: "Мен де, жаным", - деп жауап береді.

Өндіріс

"Леди Ив" фильмі Монктон Хоффтың "Екі жаман шляпа" деп аталатын 19 беттік әңгімесіне негізделген, бұл әңгіме фильмнің бастапқы жұмыс атауы болған. 1938 жылы Стерджеске Хоффтың әңгімесі бойынша сценарий жазу тапсырылды, және Клодетт Колберт басты рөлде ойнауы күтілді. 1939 жылы Стерджес пен Paramount продюсері Альберт Левин сценарийді дамыту мәселесі бойынша пікір келіспеушіліктері болды. Левин Стерджеске: «Сценарийдің алғашқы үштен екі бөлігі, сіздің әзілдеріңіздің жоғары сапасына қарамастан, дерлік жүз пайыздық қайта жазуды қажет етеді» деп хат жазды. Стерджес наразылық білдірді, соңында Левин келісіп, «Ақылға қонымды мұрныңызды ұстаңыз, жігіт, ол сізді, мені және Paramount-ты танымал ойын-сауықтың Елисей далаларына жеткізеді» деп жазды. Hays Office бастапқыда сценарийді қабылдамады, себебі «басты екі рөлдің арасындағы жыныстық қатынас туралы анық меңзеулер» «компенсациялық моральдық құндылықтардан» құралмады, содан кейін түзетілген сценарий ұсынылып, мақұлданды. Дональд Спотоның «Madcap: The Life of Preston Sturges» кітабында айтылғандай, Стерджес «әдетте түсірілім алаңында түрлі-түсті берет немесе қауырсыны шығып тұрған фетрлік шляпа, мойнына ақ кашемир шарф байлап, жарқын түстердегі суреттері бар көйлек киіп жүрді. Ол келушілерге ерекше киімдердің себебі актерлер, техниктер және көпшілік арасында оны табуды жеңілдететінін айтты». Станвик Стерджестің түсірілім алаңына «карнавал» деп баға берді. Станвиктің өмірбаянын жазған автор Аксель Мадсен былай деп жазды: «Түсірілім алаңы соншалықты көтеріңкі болды, ойыншылар трейлерлеріне барудың орнына, жарқыраған режиссерлерімен бірге кенепті креслоларда отырып, оның қызықты әңгімелерін тыңдап немесе рөлдерін онымен бірге жаттықты. Барбараның жатын бөлмесі сахнасына көңіл-күйді жақсарту үшін Стерджес халат киді». Бұл сахнада Фонданың кейіпкері профессор Марсдитке сілтеме жасайды, оның тегі Америка табиғи тарих мұражайының танымал рептилия сарапшысы және сол кездегі танымал ғылым жазушысы Реймонд Л. Дитмарс атының анаграммасы болып табылады.

Театрлық түсірілім

Фильмнің премьерасы 1941 жылдың 25 ақпанында Нью-Йорк қаласында болды, ал 21 наурызда кең экранға шықты. Сақталған түпнұсқа фильмнің жай-күйіне қатысты мәселелерге қарамастан, фильм 4K форматында сканерленіп, 2020 жылдың 14 шілдесінде Criterion компаниясы Blu-ray дискісінде жарыққа шығарылды.

Қабылдау және тақырыптар

"Леди Ева" Rialto театрындағы премьерасынан кейін The New York Times сыншысы Босли Кроутер фильмді "жарқын романтикалық комедия" деп сипаттады. Ол режиссердің жұмысын былайша бағалады: "Біздің бұрышта "Жылдамдаңыз, жылдамдаңыз, жылдамдаңыз!" деп дауыстауға жиі түспейді. Шындығында, кино әлемінің кереметін атап өтуге тіпті орташа себептер де сирек кездеседі. Біз пікір білдіретін фильмдердің көпшілігі өкінішті жайсыздыққа толы, ал оларды жасаған адамдардың көбісі көңілсіздікке ұшыраған". 50 жылдан астам уақыт өткен соң Роджер Эберт фильмді жоғары бағалады: "Егер маған романтикалық комедияның ең секси және ең күлкілі көрінісін атауды сұраса, Престон Стерджестің "Леди Ева" фильміндегі 20 минуттан кейінгі алтыншы секундтен бастауға кеңес берер едім". Кейбір зерттеушілер фильмде гендерлік инверсия тақырыбы бар екенін айтады, онда Жан Харрингтон фильмнің көп бөлігінде толық бақылауда болады, оның сезімдері бастапқы ниеттеріне кедергі келтірмейінше. Ол Чарльзды сүйетінін түсінгенге дейін, көптеген романтикалық комедияларда кездесетін теңдер арасындағы күрес сезімі болмайды. Фильмді оның ерекше слапстик пен сатираның үйлесімі үшін мақтап жүр. Кино зерттеушілері фильмнің атауынан көрінетін адамның құлдырау тақырыбын байқады; нақты мағынада, құлдырау Пайктің жиі құлауларында көрінеді, ал метафоралық түрде ол Жанның алдамшылық жоспарларына тартылғанда тәбиғилығынан айырылады. Фильм сыншысы Эндрю Саррис фильмдегі алдау тақырыбын атап көрсетеді, сыра мен эльдің арасындағы айырмашылық сияқты ұсақ-түйектер де, Жан Харрингтонның түрлі кейіптері де сюжетке тереңдік қосады. Көптеген кейіпкерлердің екі есімі бар (Чарльз – Хопси, Жан – Ива Сидвич); оларды танудың болмауы оқиғаның дамуына жағдай жасайды. Стерджес "ең қарапайым адам да сәттілік, жалғандық және алаяқтық арқасында биікке көтеріле алады" деген ойды бірнеше рет айтады.