Кіріспе
Уильям Уайлер түсірген фильм. "Dead End" – 1937 жылы түсірілген американдық қылмыстық драма. Бұл Сидни Кингслидің 1935 жылғы Бродвейдегі осы аттас пьесасының бейімделуі. Басты рөлдерде – Сильвия Сидни, Джоэл МакКреа, Хамфри Богарт, Венди Барри және Клэр Тревор. Бұл "Dead End Kids" деп белгілі актерлер тобының кинодағы тұңғыш қатысуы болды.
Dead End is a 1937 American crime drama film directed by William Wyler. It is an adaptation of the Sidney Kingsley 1935 Broadway play of the same name. It stars Sylvia Sidney, Joel McCrea, Humphrey Bogart, Wendy Barrie, and Claire Trevor. It was the first film appearance of the acting group known as the Dead End Kids.
Сюжет
Нью-Йорктегі Ест-Ривер өзенінің бойындағы Квинсборо көпірінен төменгі жақтағы ығы-зығылы аудандарда байлар өзеннің көркіне қарап, сәнді пәтерлерде тұрады, ал кедейлер мен кедейлер жақын маңдағы көп адам тұратын, тарақандар көп үйлерде тұрады. Көшенің соңында Ист-Ривердегі кемежай бар. Сол жақта - сәнді пәтерлер, оң жақта - жақынырақ тұрғын үйлер. Томи Гордон басқарған "Өлі жолдың балалары" - көшедегі қылмыскерлердің тобы. Олар қазірдің өзінде кішігірім қылмыстармен айналысу жолында. Томиден басқа топ мүшелеріне Диппи, Энгел, Спит, Т.Б. және Мильти, достарын іздейтін жаңа бала кіреді. Спэт қатыгез мінезімен аздап қаскүнемдікке бейім, бастапқыда жаңа келгенді қорлап, қалтасын алады. Алайда, Томи ақырында Милтиге топқа қосылуға рұқсат береді, ол адал да жомарт дос болып шығады. Томмидің әпкесі Дрина Томмиді және оны кедейлік өмірінен құтқаратын, Томмидің Хью "Бейби Фейс" Мартин сияқты мафиози болып өсуіне жол бермейтін, көршілерге анасы мен балалық шағындағы қызына бару үшін келген бай бейтаныспен үйленуді армандайды. Дейв Коннелл Мартинмен бір көшеде өскен, оны таниды және одан қашып кетуін ескертеді, бірақ Мартин оны елемей тастайды. Дринаның балалық шақтағы досы Дейв - қазіргі уақытта кездейсоқ жұмыс істейтін архитектор. Ол бай адамның қарындасы Кей Бертонмен қарым-қатынаста. Дейв пен Кей бір-бірін жақсы көрсе де, олар бірге бола алмайтынын біледі, өйткені Дейв Кейдің қалаған өмір салтын қамтамасыз ете алмайды. Осы уақытта балалар бай жігіт Филипті жер астындағы бір бөлмеге шақырып, ұрып-соғып, тонайды. Баланың әкесі араласуға тырысқанда, Томми оның қолына пышақ салады. Ол полициядан қашып, жасырынып жүр. Мартинді кейіннен оны кісі өлтіруші деп айыптаған анасы және өзінің бұрынғы қызы Франсиден бас тартады, ол шаршағанын және "ауру" екенін айтады. Ол оның енді жезөкше екенін түсінеді және оны қолма-қол ақшадан алынған бірнеше жиырма доллармен босатып жібереді. Ол сапардың сәтсіз аяқталғанына көңілі түсіп, бай баланы ұрлап, төлем алуға шешім қабылдайды. Дейв Мартин мен оның серіктестерінің ұрлауды жоспарлап жатқанын көріп, оны тағы да кетуге ескертеді. Мартин оны пышақпен шауып өлтіреді, ал Ханк оны өзенге лақтырады. Өзеннен құтылу үшін Дейв қылмыскерлерді қуып, Ханкты есінен танып, Мартинді өрт шығу сатысымен бұғаулап алады. Ол оқ-дәрілердің арасында Мартинді өлтіріп жаралайды, ол төменгі көшеге құлайды. Жерде Мартин қарсы келе жатқан полиция қызметкерлерімен атыс жасайды, олар оны өлтірер алдында бір жұпқа оқ атып өлтіреді. Полиция мен көпшілік Мартиннің денесі айналасына жиналған кезде, қақпашы Спитті бай баланың әкесіне шабуыл жасаған топтың мүшесі деп таниды және оны офицер Маллиганға таныстырады. Спит полицияға жігітті Томи кескенін, ол қашып кетуден бұрын Дринамен қоштасу үшін оралғандығын айтып, өзін ақтады. Осы арада Кей Дейвке келіп, Мартинді өлтіргені үшін берілген ақшалай сыйлықпен бірге кетуін сұрайды. Дейв бас тартады, Кей сүймейтін, бірақ қаржылық жағынан қамтамасыз ете алатын адамға қайта оралады. Томи Спиттің сатқындығын естіп, оған "свитер" белгісін беруге тырысады, ол бетінен пышақпен жараланған. Ол мұны жасай алмастан, Дэйв араласады, Дрина екеуі Томмиді полицияға берілуге сендіреді. Кейін Дейв өзінің сыйлық ақшасын Томмидің қорғанысына жұмсауға ұсыныс жасайды. Дрина, Дейв және Томми Муллиганмен бірге кетіп бара жатқанда, "Dead End Kids" тобының қалған мүшелері түнде "Егерде менде періштелердің қанаттары болса, мен түрме қабырғаларынан ұшамын" деп ән шырқайды.
Өндіріс
Голдуин Джордж Рафтка гангстер рөлін ойнауды ұсынды, бірақ ол рөлдің тым жағымсыз екенін айтып бас тартты. "Өлі соққақ" фильмі 1937 жылдың 4 мамырынан шілде айының ортасына дейін бір үлкен декорацияда түсірілді. Кинотарихшы Роберт Осборн Джоэл МакКреаның Хамфри Богартпен жұмыс істеуде қиындыққа тап болғанын, әсіресе "шатырда, қарулары дайын, бір-біріне тым жақын тұрған" сахнада айтты. Сол сахнаны түсіру кезінде МакКреа жиі қалшылдап, режиссер Уильям Уайлер көптеген дубльдар түсіруге мәжбүр болды. Соңында Уайлер МакКреаны жақынға шақырып, не болғанын сұрады. МакКреа ұялып, Богарттың сөйлегенде бетіне түкіріп отырғанын түсіндірді, бұл Уайлер күткен жағдай емес. Актерлер арасында мұндай жағдай жиі болады.
Қазіргі кездегі қарсылар
Пьесадағы сахналық көрсетімдер Рокфеллер орталығының алыстан көрінетінін көрсетеді, бұл Манхэттендегі 50-ші көшеге жақын жердегі теңіз жағалауының орналасқан жерін анықтайды. Фильмде бұл орын 53-ші көше деп нақты көрсетілген, ол сәнді ғимараттың қасында орналасқан, бұл, әрине, сол жерде болған және бар болған "Ривер Хаус" ғимараты. Нақты айтқанда, "Dead End" 53-ші көше мен Ист-Ривердің қиылысындағы бұрышта орналасқан. Саттон Плейс Саут солтүстікке қарай осы бұрыштан 53-ші көшеден басталады. Пьеса мен фильмнің жасаушылары сахналық безендіру арқылы осы аймақты дәлме-дәл қайта жасай білді. Шығыс 53-ші көшенің соңындағы "Ривер Хаус" ғимараты пьесадағы және фильмдегі Грисвальдтардың үйіне өте ұқсас. Осы аймақта "Dead End" орындарының іздерін табуға болады, бірақ теңіз жағалауы мен үйлер жойылған, ал "Dead End" енді Саттон Плейс паркінің және FDR трассасының 11-ші шығу қақпасының бөлігіне айналған. "Dead End" балаларының ресми аты балалар карта ойнағандағы кірпіш қабырғаға боялған жазуда көрсетілген. Бұл қабырға мен жазу фильмдегі бірнеше сахнада көрсетіледі. Граффитиде: "E 54-ші орын – тек бандиттерге арналған". Картер Б. Хорсли The New York Times газетінде "Ривер Хаус" туралы былай деп жазды: "1931 жылы салынып, сол кезде ауданы әлі де көппәтерлі үйлерге толы болған бұл ғимарат, 1936 жылы шыққан әйгілі және танымал "Dead End" фильмінде, Лиллиан Хеллманның Сидни Кингслидің пьесасы бойынша қойылған нұсқасында сатираланды."
Қабылдау
1937 жылы "Түн мен күн" журналы үшін жазған Грэм Грин фильмге жағымды баға беріп, оны "жылдың ең үздік фильмдерінің бірі" деп сипаттады. Фильмнің "шамадан тыс мелодрамалық әуенмен" келгенін айтса да, Грин "тамаша икемді режиссураны" және Хамфри Богарттың актерлік шеберлігін жоғары бағалады, оны "Богарттың ең керемет рөлі" деп атады.
Марапаттар мен құрметтер
Dead End киносы "Оскар" сыйлығының "Үздік фильм", "Үздік көркемдік безендіру" (Ричард Дей), "Үздік операторлық" (Грегг Толанд) және "Үздік екінші пландағы әйел рөлі" (Клэр Тревор) номинацияларына ие болды. 2008 жылы Америка кино институты осы фильмді ең үздік 10 гангстерлік фильмнің тізіміне қосты.
Мұра
1935 жылы Сидни Кингслидің "Dead End" бродвейлік пьесасында ойнаған Нью-Йорк қаласынан келген жас актерлер тобы продюсер Сэмюэл Голдвин осы фильм нұсқасында түсу үшін Голливудқа шақырды. Олар "Dead End Kids" есімімен үлкен танымаллыққа ие болды және 20 жыл бойы, 1958 жылға дейін, "Little Tough Guys", "East Side Kids" және "Bowery Boys" сияқты әртүрлі аттармен 60-тан астам фильмде ойнады.
Үй медиасы
Фильм 1985 жылы Embassy Home Entertainment компаниясы VHS және Beta форматтарында, ал 2005 жылдың 8 наурызында MGM DVD форматтарында жарық көрді.