Кіріспе

Американдық саясаткер

Маршалл Жюэлл (20 қазан 1825 – 10 ақпан 1883) – өндіруші, телеграф ісінің пионері, телефон кәсіпкері, әлемді шарлаған саяхатшы және саяси қайраткер. Ол Коннектикут штатының 44-ші және 46-шы губернаторы, Ресейдегі АҚШ елшісі, 25-ші АҚШ пошта министрі және Республикалық партияның ұлттық төрағасы қызметтерін атқарған. Жюэлл мұқтарт "фарфор" терісімен, сұр көздерімен және ақ қашқаларымен ерекшеленді, халық арасында "Фарфор адам" деп танылды. Пошта министрі ретінде Жюэлл реформалар жасады және пошта қызметін ішкі жемқорлықтан және пайдакүнемдіктен тазартуға ниеттенді. Пошта бастығы Жюэлл қазынашылық министрі Бенджамин Х. Бристоуға "Виски сақинасын" жабуға және соттауға көмектесті. Алайда, Жюэлл Бостон қаласының пошта басшысын кепілдік төлемегендігі үшін жұмыстан босатқаннан кейін және оның отставкаға кетуін сұрағаннан соң президент Грант Жюэллдің адалдығына күмәндана бастады. Жюэлл Бостонға көшіп, мұнда былғары өңдеушінің кәсібін үйренді. 1847 жылы Жюэлл Хартфордқа көшіп, әкесінің бизнесінде былғары өңдеуші болып жұмыс істеді. Кейін Жюэлл былғары өңдеуден тоқтап, шебер телеграфшы болды және Нью-Йорк, Огайо және Теннеси штаттарында жұмыс істеді. Жюэлл Уиг партиясының қолдаушысы болды және Закари Тейлордың президенттікке сайлануын жақтады. Тейлорды қолдағаннан кейін Жюэлл Миссисипи штатына көшіп, онда телеграф операторларының бас инспекторы болып сайланды. 1868 жылы Жюэлл Коннектикут губернаторы лауазымына кандидат болды, бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады.

Ерте өмір және мансап

Маршалл Жюэлл 1825 жылдың 25 қазанында Нью-Гэмпшир штатындағы Винчестер қаласында туған.

АҚШ-тың Ресейге өкілі

1873 жылдың 20 мамырында Улисс С. Грант Джеймс Л. Оррдың орнына Жьюэллді Ресейдегі министр етіп тағайындады. Жьюэлл 1873 жылдың 29 мамырынан 9 желтоқсанына дейін "ерекше қабілетпен" қызмет етті. Ресейде болғанда, Жьюэлл, тері өңдеуші ретінде, ресейліктердің хош иісті әрі берік Ресей былғарысын жасау үшін қайың шайырын қолданғанын білді. Осы ашылымды өзіне пайда үшін жасырмай, Жьюэлл қайың шайырының үлгісін АҚШ-қа жіберді, ал американдық газеттер Ресей былғарысының қалай жасалатынын жариялады. Президент Грант Жьюэллге АҚШ пошта басқармасының басшысы лауазымын ұсынғанда, Жьюэлл Ресейдегі министрліктен шақырылып алынды. Жьюэлл халықаралық емес, отандық лауазымда жұмыс істеуге ниеттенді. Жьюэллдің бір жылға жетпеген қызметтен кейін Ресейден шақырылуы американдық қоғам үшін күтпеген жағдай болды. Жьюэлл 1876 жылы Бристоудың президенттік амбицияларын қолдады.

Отставка

Вашингтон, округ Колумбия, Жьюэллдің пошта қызметін реформалауы үшін қиындыққа толы болды. Оның қызмет еткен кезеңінде партиялық саясат Жьюэллдің президент Гранттың қолдауын жоғалтуына әкелді. Бір жағдайда, Жьюэлл 18 қыркүйекте 1875 жылы кепілдік төлемін төлемегені үшін Бостон почта басшысы Уильям Л. Бертті қызметтен босатып, оның орнына Эдвард К. Тобиді тағайындады. Бёрт мәселенің осылай шешілуіне келіспеді және президент Грантпен бірнеше рет кездесті, 1875 жылы Лонг-Бранчта, ал 1876 жылы Вашингтон, округ Колумбияда, оны қызметтен шеттетуіне наразылық білдірді. Жьюэлл Берт Бостонның қабілетті почта басшысы болғанына қарамастан, оған кепілдік төлеу үшін жеткілікті уақыт, бес ай бергенін айтты. Бір партиялық делдал Жьюэллдің "пошта бөлімін зауыт сияқты басқаратынын" айтып шағымданды. 1876 жылы Кабинет отырысынан кейін президент Грант күдіксіз Жьюэллдің отставкасын сұрады, түсіндірме бермеді. Гранттың отставкасын неге талап еткенін сұрамаған Жьюэлл, бұрынғы Кабинет отырысында президент оған сенгенін ойлағандықтан, таң қалды. Президент Грант жеке басымен адал емес деп сенген Кабинет мүшелеріне күдікпен қарады және Жьюэлл өзінің әкімшілігіне опасыздық жасады, сондай-ақ басқа бір реформатор, Қаржы министрі Бенджамин Х. Бристоумен сөз байласты деп сенді. Алайда, қалған бюллетеньдерден Жьюэллдің аты алынып тасталды. Бенджамин Бристоу да республикалық президенттік кандидаттығына түсуге тырысты, бірақ дауыс беру соңында жеткілікті дауыс жиная алмады. Бристоу көшбасшы болып саналса да және Жьюэллдің қолдауына ие болса да, ол "Виски сақинасы" деп аталатын, көрнекті республикалық партия мүшелерін қамтыған даулы іске қатысқандықтан сынға ұшырады. Оның орнына, Рутерфорд Б. Хейс жетінші дауыс беруде 384 дауыс алып, республикалық президенттік номинацияны жеңіп алды. Жьюэлл сондай-ақ Техас штатынан келген С. Х. Расселдің ұсынуымен АҚШ вице-президенті лауазымына кандидат болды; алайда Уильям А. Уилер бірінші дауыс беруде 366 дауыспен бірауыздан ұсынылды. Уильям Келлог дауыс беру Уилерге бірауыздан болғаннан кейін Жьюэллдің атын дауыс беру тізімінен шығарды.

Республикалық партияның төрағасы

1879 жылы Жюэлл Республикалық партияның Ұлттық төрағасы болып тағайындалды және 1880 жылға дейін осы қызметте болды. 1880 жылғы президенттік сайлауда Жюэллдің саясатқа белсенді қатысуы нәтижесінде республикалық кандидат Джеймс А. Гарфилд АҚШ президенті лауазымына сайланды. Оның отбасының аты "JEWELL" деп жазылған негізі бар биік бағаналы тұғыр мен ескерткіш мүсіні оның жерленген жеріне жақын орнатылды. Жюэллдің әйелі Эстер Э. Дикерсон Жюэлл 1883 жылдың 26 ақпанында қайтыс болды және күйеуі Маршалл Жюэллдің қасына Седар-Хилл зиратында жерленді. Оның қызы Жозефин Жюэлл Додж – ерте балалар тәрбиесі саласындағы көрнекті педагог және сайлау құқығына қарсы белсенді.