Йохан I (1201-1222) – Швеция королі, Сверкер II ұлы. Кішкентай кезінде номиналды ярл болған, бірақ қарсыластары оны «шалбарсыз ярл» деп атаған. Тарихымен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1216-1222 жылдар аралығында Швеция патшасы
King of Sweden from 1216 to 1222
Жон I (Жохан Сверкерссон; шамамен 1201 – 10 наурыз 1222) – 1216 жылдан өліміне дейін, 1222 жылға дейін Швеция патшасы болды.
John I (Johan Sverkersson; c. 1201 – 10 March 1222) was King of Sweden from 1216 until his death in 1222.
Өмірбаян
Джон Швеция королі Сверкер II-нің Сверкер әулетінен және королева Ингегердтің Бьелбо әулетінен туған ұлы болды. Ол бір жасқа толғанда анасының әкесі, ярл Биргер Броза қайтыс болды. Сверкер патша өзінің билігін күшейту және маңыздырақ бола бастаған ярл институтын нығайту үшін ұлын номиналды ярл етіп тағайындады. Бұл бәсекелес Эрик әулетін де, Биргер Брозаның кейбір ұрпақтарын да ашуландырды, соның салдарынан Джонды "шарасыз ярл" деп қысыммен атады. Әкесі, Сверкер патша 1208 жылы Лена шайқасында жеңілгенге дейін Джон өзінің мәртебесін сақтап келді, ал кейін 1210 жылы Гестилрен шайқасында қаза тапты. Оның қарсыласы, Эрик әулетінен шыққан Эрик Кнутссон Швецияның X Эрик королі болды.
John was the son of King Sverker II of Sweden of the House of Sverker and Queen Ingegerd of the Bjälbo dynasty. When he was one year old, his maternal grandfather Jarl Birger Brosa died. King Sverker appointed his son as nominal jarl in order to strengthen his own ruling powers and secure the increasingly important jarl institution. This enraged the rival House of Eric as well as some of Birger Brosa's offspring, and John was contemptuously known as the "breech less jarl". John retained his dignity until his father King Sverker was beaten in the Battle of Lena in 1208, later to be killed in the Battle of Gestilren in 1210. His rival Erik Knutsson, from the House of Eric, became King Eric X of Sweden.
Билік
1216 жылы король Эрик X қызбадан кенеттен қайтыс болғанда, жас Джонды Римдегі Папаның қалауына қарсы швед аристократиясы король деп жариялады. Дания королі Вальдемар Сейр де бұл таңдауға қарсы болды, себебі Эрик X-тің қайтыс болған ұлы оның немере інісі болған еді. Швецияның өзінде мұрагерлік таққа отыру оңай болған жоқ. Шіркеудің тағайындауда үлкен мүддесі болды, және Иоаннның жанында архиепископ Валериус, Скара епискобы Бенгт және Линчепинг епискобы Карл сияқты көптеген шіркеу басшылары болды. Соңғысы канцлер атанды; бұл атақ Швецияда алғаш рет қолданылды. Жас билеуші 1219 жылы таққа отырғызылып, дереу швед епископтарына жеңілдіктер туралы жарлық шығарды. Жарлық оның әкесі Сверкер II 1200 жылы берген жеңілдіктерді растады, бірақ оларды кеңейтті. Шіркеудің мүлігі корольдік кірістерден босатылды, ал шіркеудің жалға алушылары төлеген айыппұлдар епископтарға берілді. Ол сондай-ақ бірнеше дін қызметкерлеріне бірнеше корольдік шаруашылықтарын сыйлады. Король Джон 1222 жылдың 10 наурызындағы өліміне дейін тақта отырды. Ол үйленбеген және баласыз қайтыс болды, швед тарихнамасында жақсы естелік қалдырды: "Ол жас және өте адал болды. Ол үш жыл патшалық құрды және Висингсоде аурудан қайтыс болды. Бүкіл Швеция оның өліміне терең қайғырды, оған ұзақ өмір сүруге мүмкіндік берілмеді. Ол Альвастрада жатыр, және Құдай оның жанын мәңгілікке сақтасын". Осы 1222 жылы, қарсыласы әулеттің жас мұрагері Эрик Эриксон 6 жасында Швецияның Эрик XI королі болып таққа отырды.
When King Eric X died suddenly in fever in 1216, the teen aged John was hailed king by the Swedish aristocracy against the will of the Pope in Rome. The Danish King Valdemar Sejr also opposed the choice, since the posthumous son of Eric X was a nephew of his. In Sweden itself the succession did not take place without strife. The Church had a big stake in the appointment, and it is apparent that John had a number of church leaders at his side, including Archbishop Valerius, Bishop Bengt of Skara and Bishop Karl of Linköping. The last mentioned was termed chancellor; this is the first time that the title occurs in Sweden. The young ruler was crowned in 1219 and immediately issued a charter of privileges to the Swedish bishops. The charter confirmed the privileges that his father Sverker II had issued in 1200, but expanded them. The properties of the church were to be free from royal revenue demands, and fines paid by tenants of the Church would go to the bishops. He also granted several royal farms to various clergymen. King John remained on the throne until his death on 10 March 1222. He died unmarried and childless, and left a favourable memory in Swedish historiography: "He was young of years and very gentle. He was king for three winters and died of illness on Visingsö. All of Sweden deeply mourned his death, that he was not allowed a longer life. And he rests in Alvastra, and God may preserve his soul in eternity". In the same year 1222, the rival dynasty's young heir, Erik Eriksson ascended the throne at the age of 6 to reign as King Eric XI of Sweden.
Эстонияға экспедиция
Король Иоаннның қысқа билігі кезінде Эстонияда шведтердің ықпалы орнатылды. Бұл оқиғаның себебі – әлі де сенімдері жаңа Балтық аймағында неміс Қылышбастар орденінің және Дания королі Вальдемар Сейрдің әрекеттері болды. Швед аристократиясы олжадан үлес тіледі, сол үшін экспедиция ұйымдастырылды. 1220 жылы король Иоаннның өзі, оның туысы, ярл Карл Дёве (Биргер Брозаның інісі) және оның канцлері, епископ Карл Магнуссон флотты Эстониядағы Роталияға жетекшілік етті. Кәсіпорын бастапқыда сәтті аяқталды және король Иоанн Лиалда (Лихула) бекініс құрды. Осы бекіністен швед әскері ауылдарға шабуыл жасап, шіркеулер салды және жергілікті халықты христиан дініне көшуге мәжбүр етті. Содан кейін король үйіне оралды. Бірақ экспедиция апатқа ұшырады. 1220 жылдың 8 тамызында Өсел аймағының тұрғындары Лихула шайқасында швед бекінісіне шабуыл жасады. Епископ Карл мен ярл Карл Дёве, сондай-ақ швед қорғаушыларының көп бөлігі қаза тапты. Бұл ауыр жеңіліс шведтердің Эстониядағы ықпалын тоқтатып, 300 жылдан астам уақыт бойы Эстонияға кеңеюге кедергі келтірді. Оқиғалар Генрихтің Ливония жылнамасында және Ливония рифмалы жылнамасында сипатталған.
During the brief reign of King John, a Swedish presence was established in Estonia. The background to this is the activities of the German Order of the Sword Brothers and the Danish King Valdemar Sejr in the still pagan Baltic region. The Swedish aristocracy wished to share the spoils, and an expedition was equipped. King John himself, his cousin, Jarl Karl Döve (the brother of Birger Brosa), and his chancellor, Bishop Karl Magnusson led the fleet to Rotalia in Estonia in 1220. The enterprise was initially successful and King John established a base in Leal (Lihula). From this stronghold the Swedish soldiers made forays to the countryside, built churches and forced the locals to accept baptism. The king then returned home. However, the expedition ended in disaster. The inhabitants of Ösel assaulted the Swedish base in the Battle of Lihula on 8 August 1220. Bishop Karl and Jarl Karl Döve fell together with almost all the Swedish defenders. The devastating defeat left no Swedish presence and discouraged the Swedish expansion to Estonia for more than 300 years. The events were described in the Livonian Chronicle of Henry and the Livonian Rhymed Chronicle.