Кіріспе
Кейбір әріптер нақты бір күнді білдіретін жазу – генетикалық термин. Хронограмма – бұл сандар ретінде түсіндірілетін (мысалы, римдық сандар) белгілі бір әріптердің орналасқан жерінен нақты бір күнді анықтауға мүмкіндік беретін сөйлем немесе жазу. Бұл сөз "уақыт жазу" деген мағынаны білдіреді және грек тілінен келген: хронос (χρόνος – "уақыт") және грамма (γράμμα – "әріп"). Таза хронограммада әрбір сөз саннан тұрады; ал табиғи хронограммада сандар дұрыс ретпен орналасқан, мысалы, AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006. Ұйқасты хронограммалар гексаметрмен жазылған жағдайда хроностих, ал дистихпен жазылғанда хронодистих деп аталады. Ежелгі Индонезияның индуизм-буддизм дәстүрінде, әсіресе ежелгі Явада хронограммалар шандрасенгала деп аталды және көбінесе жазуларда Сака күнтізбесіндегі нақты жылды көрсету үшін қолданылды. Белгілі бір сөздерге нақты сандар тағайындалып, осы таңдалған сөздерден поэзиялық тіркестер жасалып, олармен белгілі бір оқиғалар сипатталды, олардың да сандық мағынасы болды. Мысалы, "сирна иланг кертанинг буми" ("жердің байлығы жоғалып, азайды") (сирна = 0, иланг = 0, керта = 4, буми = 1) шандрасенгаласы Сака күнтізбесінде 1400 жылға сәйкес келеді (1478 жыл), Маджапахит империясы құлаған күн.
the genetic term
A chronogram is a sentence or inscription in which specific letters, interpreted as numerals (such as Roman numerals), stand for a particular date when rearranged. The word, meaning "time writing", derives from the Greek words chronos (χρόνος "time") and gramma (γράμμα, "letter"). In the pure chronogram, each word contains a numeral; the natural chronogram shows all numerals in the correct numerical order, e. g. AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006. Chronograms in versification are referred to as chronosticha if they are written in hexameter and chronodisticha if they are written in distich. In the ancient Indonesian Hindu Buddhist tradition, especially in ancient Java, chronograms were called chandrasengkala and usually used in inscriptions to signify a given year in the Saka calendar. Certain words were assigned their specific number, and poetic phrases were formed from these selected words to describe particular events that have their own numerical meanings. For example, the chandrasengkala "sirna ilang kertaning bumi" ("the wealth of earth disappeared and diminished") (sirna = 0, ilang = 0, kerta = 4, bumi = 1) corresponds to the year 1400 in the Saka calendar (1478 CE), the date of the fall of the Majapahit Empire.
Еврей сандары
Яһуди дәстүріндегі хронограммалардың кең танылуы және олардың даму деңгейі, олардың еврей мистикасының гематрия деп аталатын бір түрі болуымен түсіндірілуі мүмкін.