Кіріспе

Жүрек емдеу үшін қолданылатын стероид тоқтатылды

Станозолол (қысқ. Stz) – дигидротестостероннан (ДГТ) алынған синтетикалық андроген және анаболикалық стероид (ААС) дәрісі. Ол тұқым қуалайтын ангиоэдемді емдеу үшін қолданылады. 1962 жылы американдық «Винтроп Лабораториясы» (Sterling Drug) фармацевтикалық компаниясы оны жасап шығарды және АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы адамдарға қолдануға рұқсат берді, бірақ қазір АҚШ-та сатылмайды. Сондай-ақ ветеринарияда да қолданылады.

Медициналық қолданыстар

Станозолол веналық жеткіліксіздікті емдеуде белгілі бір табысқа қол жеткізді. Ол қанның фибринолизін күшейтеді және веналық аурулардың, әсіресе липодерматосклероз сияқты терідегі прогрессивті өзгерістерін емдеу үшін зерттелді. Бірнеше рандомизацияланған сынақтарда станозолол липодерматосклероз аймағының жақсаруын, тері қалыңдығының азаюын және мүмкін болатын жараның жазылу жылдамдығының артуын көрсетті. Сонымен қатар, ол тұқым қуалайтын ангиоэдема, остеопороз және қаңқа бұлшық еттерінің жарақатын емдеу үшін де зерттелуде.

Медициналық емес пайдалану

Станозолол дене бітімін жақсарту және спорттық көрсеткіштерді арттыру үшін жарысқа қатысатын спортшылар, бодибилдерлер және пауэрлифтерлер қолданады. Оның андроген рецепторына жақындығы дигидротестостеронның шамамен 22% құрайды. Станозолол 5α-редуктазаның субстраты емес, себебі ол бұрыннан 5α-тотыққан, сондықтан тері, шаш түбірлері және простата безі сияқты «андрогенді» тіндерде күшейтілмейді. Препараттың адам қан сарысуындағы жыныс гормоны байланыстыратын глобулинге (SHBG) өте төмен жақындығы бар, ол тестостеронның 5% және дигидротестостеронның (DHT) 1% құрайды. Станозолол бауырда метаболизмге ұшырап, соңында глюкуронид және сульфат конъюгаттарына айналады. Бұлшықетке инъекция жасаған кезде оның әсер ету мерзімі бір апта немесе одан да ұзаққа созылады.

Дене сұйықтықтарында анықтау

Станозолол түрлі ферменттік жолдар арқылы бауырда кең ауқымды биоөзгеріске ұшырайды. Негізгі метаболиттері станозололға ғана тән және бір реттік 5–10 мг мөлшерін қабылдағаннан кейін зәрде 10 күнге дейін анықталуы мүмкін. Зәр үлгілерінде анықтау әдістері көбінесе газ хроматография-массалық спектрометрия немесе сұйық хроматография-массалық спектрометрияны қамтиды.

Тарих

1962 жылы станозолол АҚШ-та Winthrop компаниясымен «Winstrol» сауда атауымен, ал Еуропада Winthrop серіктесі Bayer компаниясымен «Stromba» атауымен нарыққа енгізілді. 1962 жылы Кефаувер-Харрис түзетулері қабылданды, ол дәрі-дәрмек өндірушілерінен дәрілерінің тиімділігін растауды талап ету үшін Федералдық тамақ, дәрі-дәрмек және косметикалық заңға өзгерістер енгізді. FDA өз Дәрілік тиімділікті зерттеуді іске асыру (DESI) бағдарламасын түзетуге дейін енгізілген станозололды қоса алғанда, дәрілерді зерттеу және реттеу үшін іске қосты. DESI бағдарламасы 1962 жылға дейін нарықта болған барлық дәрілерді тиімді, тиімсіз немесе қосымша зерттеуді қажет ететін препараттар ретінде жіктеуге бағытталған. FDA Ұлттық Ғылым академиясының Ұлттық зерттеу кеңесін DESI бағдарламасы бойынша тиісті дәрілер туралы жарияланымдарды бағалауға шақырды. 1970 жылдың маусым айында FDA DESI аясында жасалған NAS/NRC есептеріне негізделген, станозолол да бар, кейбір анаболикалық стероидтердің (AAS) тиімділігі туралы қорытындыларын жариялады. Дәрілер қарттық және постменопаузалық остеопорозды емдеуде қосымша терапия ретінде, бірақ тек қосымша ретінде, гипофизарлық наныстықта (өсу гормоны жетімділігіне дейін) және басқа бірнеше жағдайлар үшін тиімділігінің нақты дәлелі жоқ деп жіктелді. FDA анықтағандай, станозолол «қатерлі және созылмалы қатерсіз аурулар сияқты жағдайларда дене тіндерін құру процестерін жақсарту және тіндердің жоғалу процестерін кері қайтару үшін қосымша зат ретінде; қарт пациенттердегі әлсіздік, басқа да әлсірететін аурулар; қалыпты метаболизмнің өзгеруіне әкелетін асқазан-ішек бұзылыстары; операцияға дейін және операциядан кейін нашар тамақтанған пациенттердегі және жарақаттанған хирургиялық жағдайларда қолдану; жеткілікті салмаққа жетпеген балалар, ересектер және жасөспірімдер; операциядан кейін, инфекциядан кейін және жазылу кезеңіндегі пациенттердегі жағымды метаболикалық тепе-теңдікті қалпына келтіруге немесе сақтауға көмектесетін қосымша емдеу; операцияға дейін тіндерін жоғалтқан немесе анорексия сияқты қосымша симптомдары бар пациенттер; кальцийдің сіңуі және пайдалануы; хирургиялық қолдану; асқазан-ішек аурулары, нашар тамақтанған ересектер және созылмалы аурулар; педиатриялық тамақтану проблемалары; простаталық карцинома; және эндокриндік жетіспеушіліктер» үшін тиімділігі дәлелденбеді. FDA Sterling компаниясына тиімділігі дәлелденбеген жағдайлар үшін станозололды сатуды тоқтатуға алты ай, ал тиімділігі мүмкін деп табылған екі жағдай бойынша қосымша деректерді ұсынуға бір жыл берді. 1980 жылы FDA адам өсу гормоны препараттары нарыққа енгендіктен станозололдың нұсқаулықтарынан наныстық жағдайын алып тастады және станозолол мен басқа стероидтардың нұсқаулықтарында: «Қарттық және постменопаузалық остеопорозды емдеуде қосымша терапия ретінде. AAS негізгі терапия ретінде құнды емес, бірақ қосымша терапия ретінде пайдалы болуы мүмкін. Денсаулықты сақтау, кальций балансы, физиотерапия және жалпы денсаулықты жақсарту шараларына тең немесе одан да көп көңіл бөлу керек» деп көрсетуді міндеттеді. Сондай-ақ, Sterling компаниясына препарат үшін қажетті басқа жағдайлар бойынша қосымша деректерді ұсынуға мерзім берді. Sterling 1980 жылдың желтоқсанында және 1983 жылдың тамызында постменопаузалық остеопороз және апластикалық анемия кезінде Winstrol-дың тиімділігін растау үшін FDA-ға деректерді ұсынды. FDA-ның эндокринологиялық және метаболикалық препараттар жөніндегі консультативтік комитеті 1981 жылы өткен екі мәжілісте остеопороз туралы, ал 1983 жылы апластикалық анемия туралы ұсынылған деректерді қарады. 1988 жылы Sterling компаниясын Eastman Kodak 5,1 миллиард долларға сатып алды, ал 1994 жылы Kodak Sterling-тің фармацевтикалық бизнесін Sanofi компаниясына 1,675 миллиард долларға сатты. Sanofi станозололды АҚШ-та Searle компаниясымен өндірді, ол 2002 жылдың қазанында препаратты өндіруді тоқтатты. Өндірісте препарат болмаса да, Sanofi 2003 жылы Ovation Pharmaceuticals компаниясына станозолол бизнесін және тағы екі препаратты сатты. Ол кезде препарат тоқтатылмаған және тұқым қуалайтын ангиоэдеманы емдеу үшін қолданылатын. 2010 жылы Lundbeck АҚШ нарығынан станозололды алып тастады; 2014 жылдан бастап АҚШ-та станозололды фармацевтикалық препарат ретінде сататын басқа компания жоқ, бірақ оны құрама дәріханадан алуға болады. 2014 жылы Pfizer станозололдың инъекциялық және таблеткалық түрлерін ветеринариялық препарат ретінде сатуға рұқсатты Zoetis компаниясына берді. Ол ветеринарияда әлсіреу ауруларын емдеуде, қызыл қан клеткаларының түзілуін ынталандыруда, тәбетті оятуда және салмақ қосуға көмектесуде қосымша зат ретінде қолданылады, бірақ осы қолданулардың тиімділігі туралы деректер жеткіліксіз. Ол жарыс аттарында өнімділікті арттыру үшін қолданылады. Оның жанама әсерлеріне салмақ қосу, су ісіну және азот негізді қалдықтарды шығарудағы қиындықтар жатады және ол, әсіресе мысықтарда бауырға зиянды. Ол ісіктердің өсуін ынталандыруы мүмкін болғандықтан, простатасы үлкейген иттерге қолдануға болмайды. Станозолол және басқа AAS тұқым қуалайтын ангиоэдема шабуылдарын емдеу үшін кеңінен қолданылды, осы ауруды емдеуге арналған бірнеше препараттар нарыққа енгенше, алғашқысы 2009 жылы: Cinryze, Berinert, ecallantide (Kalbitor), icatibant (Firazyr) және Ruconest. Станозолол шабуылдардың жиілігі мен ауырлығын азайту үшін ұзақ мерзімді қолданылады.

Жалпы атаулар

Станозолол – ағылшын, неміс, француз және жапон тілдеріндегі станозололдың жалпы атауы, сондай-ақ оның , , , , және , ал станозолол латын тіліндегі атауы, станозололо – итальян тіліндегі атауы және оның , ал эстанозолол – испан тіліндегі атауы.

Спорттағы допинг

Станозолол және басқа синтетикалық стероидтер алғаш рет 1974 жылы Халықаралық Олимпиада комитеті мен Халықаралық жеңіл атлетика федерациялары оларды анықтау әдістері әзірленгеннен кейін тыйым салды. Кәсіби спортшылардың станозолол қолдану арқылы допинг жасаған көптеген жағдайлары белгілі. Станозолол посткеңестік елдердің спортшылары арасында ерекше кеңінен қолданылады. 2015 жылдан бері ол Әлемдік допингке қарсы агенттік және АҚШ Допингке қарсы агенттігі тарапынан тыйым салынған.

Зерттеу

Станозолол бірнеше дерматологиялық жағдайларды емдеуде зерттелді, оның ішінде: қызыл дерті, тұқым қуалайтын ангионевроздық ісіну, Рейно синдромы, криофибриногенемия және липодерматосклероз.