Кіріспе

Умберто Кассуто, сондай-ақ Моше Давид Кассуто (16 қыркүйек 1883 – 19 желтоқсан 1951) – итальяндық тарихшы, раввин және еврей Киелі кітабы мен угарит әдебиетін зерттеуші, Флоренция университетінде, содан кейін Рим Ла Сапиенца университетінде қызмет еткен. 1938 жылғы итальяндық антисемиттік нәсілдік заңдар оны осы лауазымнан кетуге мәжбүрлегенде, ол Иерусалимдегі Еврей университетіне көшті.

Ерте өмір және мансап

Кассуто Флоренцияда Густаво мен Эрнеста Галлеттитің ұлы ретінде дәстүрлі еврей отбасында дүниеге келді. Ол Флоренция университетінде (1906 жылы бітірген) және Раббилік колледжде (1908 жылы диплом алған) оқыды, онда колледж директоры Самуэль Хирш Маргулиес оған зор әсер етті. Диплом мен Семиха алғаннан кейін ол екі оқу орнында да сабақ берді. 1922-1925 жылдары Флоренцияның бас раввині болды. 1925 жылы Флоренция университетінде еврей тілі мен әдебиеті профессоры болды, содан кейін Римдегі Ла Сапиенца университетінде еврей тілі кафедрасын басқарды. 1938 жылғы антисемит заңдары оны осы қызметтен кетуге мәжбүрлегенде, ол 1939 жылы Палестинадағы Мандатты территориядағы Еврей университетінде Киелі кітаптарды зерттеу кафедрасын басқаруға шақыруды қабылдады, және ол 1951 жылы қайтыс болғанға дейін онда сабақ берді.

Угарит аудармасы мен түсіндірмелері

Кассуто Сириядағы Угариттен табылған археологиялық жаңалықтардың маңыздылығын, сондай-ақ угариттік мәтіндер мен Еврей Библиясы арасындағы ұқсастықтарды түсінген алғашқы ғалымдардың бірі болды. Оның угариттік зерттеулері Библияның әдеби құрылымын және сөздік талдауын түсінуге зор үлес қосады. Оның "Ха-Эла-Анат" (1951, 1965; "Анат Құдайы", 1970) атты еңбегі – угариттік мәтіндердің, әсіресе Баал эпосының аудармасы, кіріспесі және түсіндірмесі болып табылады және ерекше маңызға ие.

Пятикниженің пайда болуы

ХХ ғасырдың бірінші жартысына қарай Джулиус Веллхаузеннің деректі гипотезасының нұсқасы академияда бес кітаптың (Пятикнижие) шығу тегі туралы басым көзқарасқа айналды. Кассутоның "Документалды гипотеза және бес кітаптың құрамы" (иврит, Торат Хатеудот, 1941; ағылшынша аударма, 1961) Веллхаузенді сынады; Кассуто бес кітаптың б.з.д. 10 ғасырдағы мектепте жазылғанын ұсынды. Алайда, бес кітаптың қай кезде аяқталғаны туралы мәселе Кассутоның оның негізгі мәселесі болған оның нақты құрамы туралы басым теорияларды түбегейлі сынауының ешқандай элементіне әсер етпейді, сондықтан ол тарихи мәселені тек соңында және екінші реттік мәселе ретінде қарастырады. Кассуто бұл жұмыста оның сегіз лекциядағы қысқаша мазмұны ғана екенін, оның "La Questione della Genesi" (1934) атты деректі гипотезаны әлдеқайда егжей-тегжейлі және мұқият зерттегенін айтты. Ол барлық шынайы студенттерді соңғы жұмысқа әрбір тарауда дерлік сілтейді. Алайда, бұл егжей-тегжейлі қарастыру туралы кейбір түсінік оның "Жаратылыс кітабына түсіндірме" (І бөлім) Адамнан Нұхқа дейін (1961) және (ІІ бөлім) Нұхтан Ыбырайымға дейін (1964) және "Шығу кітабына түсіндірме" (1967) деген ағылшын тілінде бар. Кассутоның сын-пікірлері көптеген еврей ғалымдарының арасында ықпалды болғанымен, сол кездегі христиан ғалымдарының басым көпшілігі оны қабылдамады, бірақ Освальд Томпсон Аллис (1943) параллель бағытта пікір білдірді. Ғалымдардың көпшілігі Кассутоның "Документалды гипотеза және бес кітаптың құрамы" атты еңбегін ескермей, өздерінің төменгі жазбаларындағы тізімдемелерінде ғана атап өтті. Ролф Рендторф және Джон Ван Сетерс сияқты ғалымдар да Кассутоның пікіріне өте ұқсас, бес кітаптың құрастырылу тәсіліне қатысты көзқарастарын білдірді. Алайда, Тораның жасы туралы қазіргі заманғы идеялар Кассутоның нақты ерте тарихи мерзімін қолдамады, ал бүгінгі үрдіс бес кітаптың аяқталуы б.з.д. 500-400 жылдарға немесе одан да кейінгі кезеңге жатқандай көрінеді.

Еврей Киелі кітаптарының мәтіні

Кассуто Танахтың (Еврей Киелі кітабының) ең дәл мәтінін шығару қажеттігін сезінді. Ол сол кездегі жарияланған мәтіндердің көбін яһуди емес адамдар мен христиан дініне ауысқан яһудилер өңдегенін түсінді. Кассуто үлкен өзгерістер енгізілгеніне сенбесе де, бұл басылымдарды ескі қолжазбалармен салыстыруды қажет деп санады. Осылайша Кассуто баспа өнертабысынан бұрынғы ғасырларда жазылған Танахтың ең көне және сенімді қолжазбаларын пайдалануға тырысты. Атап айтқанда, 1944 жылы ол Сирияның Алеппо қаласындағы Ұлы синагогаға барып, Алеппо кодексін зерттеді. Ол Тораның көп бөлігі мен Пайғамбарлар мен Жазбалардың бір бөлігі 1947 жылы Алепподағы еврейге қарсы қырғындарда жоғалғанға дейін осы маңызды қолжазбаны зерттеген азаз ғалымдардың бірі болды. Оның зерттеулерінен, әдеттегі Киелі кітаптардың мәтіні дәл екені белгілі болды. Дегенмен, ол көптеген сөздердің жазылуын түзетіп, дауысты белгілер мен музыкалық ноталарға көптеген түзетулер енгізді. Сондай-ақ, мәтіннің орналасуын, абзацтарға бөлінуін, поэзиялық жолдарды қажет деп тапқан жағдайларда (мысалы, Забур, Нақыл сөздер және Әйүп кітабында) қолдануын және басқа да ұқсас мәселелерді қайта қарады. Осы тұрғыда басқа Киелі кітаптардан өзгешелік байқалса, Кассутоның нұсқасы дұрыс болуы мүмкін. Кассутоның Еврей Киелі кітабының сындық басылымы оның қайтыс болғаннан кейін 1953 жылы жарық көрді.

Киелі кітап түсініктемелері

Кассутоның ең ұзақ сақталатын мұрасы – оның Еврей Киелі кітабына жазған түсініктемелері болуы мүмкін. Еврейлік виртуалды кітапхана мәліметінше, оның 1944 жылы жарық көрген «Шират ха Алилах бе Йисраэль» («Израильдегі қастандықтан қорқу», кейіннен ағылшын тілінде «Библиялық және Шығыс зерттеулері II» басылымында жарияланған) – Кассутоның «басты үлесі» болды. Ол Израильде кең таралған еврей тілінде Киелі кітапқа түсіндірме жазды. Ол Мысырдан шығу туралы толыққанды түсіндірме жазды, ал қайтыс болған кезде Жаратылыс туралы толыққанды түсіндірмелердің 1–11 тарауларын аяқтады. Осы екі соңғы түсіндірме де ағылшын тілінде жарық көрді және құжаттамалық гипотеза бойынша оның пікірлерін қамтиды.

Ағылшын немесе итальян тілдерінде қол жетімді шығармалар

Кассуто, Умберто. "Жаратылыс мәселесі" (La Questione della Genesi). Флоренция: 1934. Кассуто, Умберто. *Курсив=иә*. Бб. XVI, 212. Флоренция: Casa editrice Israel, 1938.
Кассуто, Умберто. Құжаттық гипотеза және Бес кітаптың құрамы: У. Кассутоның сегіз лекциясы. Исраил Абрахамс еврей тілінен аударған. Иерусалим: Шәлем баспасы, Иерусалим, 2006. 2006 жылғы кітаптың кіріспесінің pdf нұсқасы.
Кассуто, Умберто. Жаратылыс кітабына түсініктеме. Адамнан Нұхқа дейін. Исраил Абрахамс еврей тілінен аударған. 2 томдық серияның 1-томы. Иерусалим: Магнес баспасы, Еврей университеті, 1961–1964.
Кассуто, Умберто. Жаратылыс кітабына түсініктеме. Нұхтан Ыбырайымға дейін. Исраил Абрахамс еврей тілінен аударған. 2 томдық серияның 2-томы. Иерусалим: Магнес баспасы, Еврей университеті, 1961–1964.
Кассуто, Умберто. "Шығу" кітабына түсініктеме. Исраил Абрахамс еврей тілінен аударған. Бб. XVI, 509. Иерусалим: Магнес баспасы, Еврей университеті, 1967.
Кассуто, Умберто. Анаф құдайы: Патриархалдық дәуірдегі ханаандық жырлар. Исраил Абрахамс еврей тілінен аударған. Иерусалим: Магнес баспасы, Еврей университеті, 1971.
Кассуто, Умберто. Киелі кітап және шығыстану зерттеулері. Еврей және итальян тілдерінен аударған: Исраил Абрахамс. 2 том. Иерусалим: Магнес баспасы, Еврей университеті, 1973–1975.