Қоршағанның әліпбиі: Уақыт есіктері мен торай тілінің құпиясы

Кіріспе

Алфавит Торна — американдық автор Патриция А. Маккиллиптың 2004 жылы жазған фантастикалық романы. Ол 2005 жылғы ересектерге арналған Мифопоэтикалық фантастика сыйлығына ие болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Непенте – он алты жастағы жетім қыз. Оны Рейн патшалығының кітапханашылары тауып, тәрбиеледі. Жаңа патшайымның таққа отыруы кезінде Рейн құрамына кіретін Он екі тәж (ел) өкілдері мен елшілері Тессера патшайымның күшін бағалайды. Сейл мектебінің кіші магы Борн кітапханада Непентемен кездеседі. Оның қолында белгісіз тілмен жазылған кітап бар, ол өсімдік тікендерінің өрнектерімен жазылғандай көрінеді. Непенте кітапты Бас кітапханашыларға тапсырудың орнына, оны өзі көшіріп алуге шешім қабылдайды. Көп ұзамай ол кітаптағы жазудың мәнін білуге құмарланады. Көрінерінде, бұл үш мың жыл бұрынғы Аксис пен Кейннің – императордың және «Қаптаған» атты ханшайымның жаулап алуларын баяндайтын дастандай көрінеді. Непенте оқуын жалғастырғанда, Сейл билеушісі Тессерадан тақты тартып алуға әзірленеді, оны әлсіз деп санайды. (Ол он төрт жаста ғана.) Сейл әскерінің жорығы басталғанда (ал Борн мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін түрмеге қамалады), Непенте Аксис пен Кейннің Аксис империясының ықпалын кеңейту үшін уақыт арқылы саяхаттағанын біледі. Рейн тарихында Кейн Аксистің сарай сиқыршысы ретінде танылады, ол солай болған, бірақ Кейн әйел де, ол Аксис үшін уақыт қақпасын ашқан сүйіктісі де еді. Кейн оның баласына жүкті болып, нәрестемен бірге Рейнге жақын жартасқа сапар шегеді. Ол өмірі туралы тікендер тілінде кітап жазды, бірақ оның сиқырының арқасында оны оның қызынан басқа ешкім оқи алмайды. Кітаптың мәнге жеткен сәттерінде ол оны оқи алады. Кітаптың соңғы сөздері Аксис пен Кейнге, Непентенің ата-анасына және олардың Рейнге жақын жердегі, үш мың жыл болашақтағы сансыз әскерлеріне жол ашатын уақыт қақпасын ашады. Тессера патшайым жоспарланған шабуыл туралы білгенде, өзінің магы Вевайдың және Жүзуші мектептің сиқыршыларының көмегімен Рейнге қираған, ескі нысан береді, осылайша оны Аксистен қорғайды. Непенте анасымен кездеседі және Кейннің Рейн билеуін ұсынуын қабылдамайды, себебі бұл одан өзі білетін жалғыз әлемге қарсы шығуын талап етеді. Кейн Рейнде қалуды жөн көреді, онда ол қызымен бірге болады және кім екенін жасырмайды. Бұл Аксистің жаулап алуын тоқтатады, өйткені олсыз ол уақыт қақпасынан өте алмайды. Сейл әскерлері Аксис әскерінің үрейленген түрде шегінісін көреді, бұл Тессераның таққа талабын күшейтеді. Кейн қызымен бірге қалады, ал Непенте Патшалық кітапханада қалады, ол өмірінде білуге ниеттенген жалғыз орын.

Nepenthe is a sixteen year old orphan who was found and raised by the Royal Librarians of Raine. During the new queen's coronation, visitors and ambassadors from the Twelve Crowns (domains) that comprise Raine gauge Queen Tessera's strength. Bourne of Seale, a junior mage from the Floating School, meets Nepenthe in the library with a book inscribed with an unknown language, which seems to be written in configurations of plant thorns. Instead of delivering it to the Master Librarians, Nepenthe decides to transcribe it herself; she soon becomes obsessed with learning the book's outcome. On the surface, it appears to be an epic poem documenting the conquests of Axis and Kane, an emperor and "the Hooded One", three thousand years earlier. As Nepenthe continues reading, the ruler of Seale prepares to usurp the throne from Tessera, whom he views as weak. (She is only fourteen years old.) Reading further as Seale's army marches (and Bourne is imprisoned for treason), Nepenthe learns that Axis and Kane traveled through time to expand the reach and strength of Axis' empire. Popular histories in Raine list the man Kane as Axis' court mage; Kane was, but the woman Kane was also his lover who opened the Gates of Time for him. Kane became pregnant with his child, and she traveled with the infant through time to a cliff side near Raine. She wrote a book about her life in the language of thorns and because of her enchantments, no one but her daughter could read it—by the book's climax, she has. The final words of the book open the Gates of Time that admit Axis and Kane, Nepenthe's parents, and their uncountable legions of followers near Raine, three thousand years in their future. When Queen Tessera learns of the planned invasion, with the help of Vevay, her own mage, and the magicians of the Floating School, she uses magic to make Raine seem a dilapidated ruin and thereby protect it from Axis. Nepenthe meets her mother and refuses Kane's offer to rule Raine, because it would require Nepenthe to turn her back on the only world she's ever known. Kane chooses to remain in Raine, where she can be with her daughter and won't have to hide her identity. This effectively stops Axis' conquests because without her; he can't travel through the Gates of Time. The forces of Seale see Axis's army retreat in fear, which strengthens Tessera's claim on the throne. Kane stays with her daughter, and Nepenthe remains in the Royal Library, the only life she ever wants to know.

Әдеби мәні және қабылдануы

The Magill Book Review 2004 жылғы шолуларында: «Патрисия А. Маккиллиптің романдарын оқу – өзіңді сиқырға толы, алыс әлемге тартылған секілді. Оның күрделі стилі – тек бірте-бірте ашылатын қосымша өлшемдері бар кесте тоқуға ұқсайды». Publishers Weekly басылымы әйел персонаждарды жоғары бағалап: «Ең жақсысы, осы мықты әйелдер патриархатқа қарсы да, оған бағынуға да тырыспайды. Бұл әлемде, әділдіктен толық босаған сиқырлы ортада, адамдар өздерінің табиғатындағыдай ақылды, өткір және қабілетті, бірақ қате жасауға бейім. Бұл феминизмнен асып, адамның мәнін тойлауға айналады».