Джованни Джентиле: Фашизмнің философы және Италия біліміне реформаторы

Кіріспе

Италиялық философ, педагог, фашистік теоретик және саясаткер. Джованни Джентиль (dʒoˈvanni dʒenˈtiːle; 30 мамыр 1875 – 15 сәуір 1944) – итальяндық философ, фашистік саясаткер және педагог. Ол Бенедетто Крочемен бірге итальян философиясындағы итальяндық идеализмнің маңызды өкілдерінің бірі болды, сонымен қатар "нақты идеализм" немесе "актуализм" деп аталатын өзінің ой жүйесін жасады, ол "идеалист дәстүрінің субъективтік шегі" деп сипатталды. Өзі және Бенито Муссолини "фашизмнің философы" деп сипаттаған ол итальян фашизмінің интеллектуалдық негізін қалауда маңызды рөл атқарды, әсіресе 1925 жылғы Фашистік зиялылар манифестін жазу және 1932 жылғы "Фашизм доктринасы" еңбегін Муссолинимен бірге жазды. 1923 жылы Халыққа білім беру министрі ретінде ол "Джентиль реформасы" деп аталатын реформаны енгізді, ол 1962 жылға дейін күшінде болды. Сонымен қатар, ол Джованни Трекканимен бірге Итальяндық энциклопедия институтын құруға көмектесті және оның алғашқы редакторы болды. 1920 жылдардың соңында Муссолини католик шіркеуімен одақтасу іздеген кезде оның саяси ықпалы төмендеді, бірақ ол 1943 жылғы одақтастармен жасалған келісімнен кейін де адал фашист болып қалды және Муссолинимен бірге Итальяндық әлеуметтік республикаға қосылды. 1944 жылы итальяндық қарсылық қозғалысының партизандары оны өлтірді.

Фашизмге араласу

1922 жылы Бенедетто Кроче ұсынғаннан кейін, ол өзі бұл қызметтен бас тартқандықтан, Джентиль Бенито Муссолини үкіметінің Халыққа білім беру министрі болып тағайындалды. Осы лауазымда ол Италияның бірігуінен және Legge Casati заңынан бері орта білім беру жүйесіндегі алғашқы маңызды реформа – Gentile реформасын жүзеге асырды; ол итальян біліміне ұзақ мерзімді әсер етті және 1962 жылға дейін толыққанды жаңаруға ұшырамады. Бұл реформаға мектептердегі әйелдердің мұғалімдер санына шектеу қою әрекеті кірді, бұл итальяндық фашизмнің феминизмге қарсы кең ауқымды науқанының бір бөлігі болды. 1925 жылы Джентиль фашистік мемлекеттің корпоративтік құрылымын құруға көмектескен екі конституциялық комиссияны басқарды, бұл фашистік режимнің бір бөлігі болды. Ол 1925 жылдан 1929 жылға дейін Фашистік Ұлы Кеңестің мүшесі болды. Джованни Джентильді Муссолини де, өзі де «фашизмнің философы» деп сипаттады; ол Муссолиниге жатқызылған «Фашизм ілімі» (1932) мақаласының бірінші бөлігін жазды. Ол алғаш рет 1932 жылы итальян энциклопедиясында жарияланды, онда ол сол кездегі итальяндық фашизмнің ерекшеліктерін сипаттады: міндетті мемлекеттік корпоратизм, философ-патшалар, парламенттік жүйені жою және автоаркия. Ол сонымен қатар Луиджи Пиранделло, Габриэле Д’Аннунцио, Филиппо Томмасо Маринетти және Джузеппе Унгаретти сияқты бірқатар жазушылар мен зиялылар қол қойған Фашистік зиялылар манифестін жазды. Джентильдің 1920 жылдардың соңындағы режимдегі саяси ықпалы төмендеді. Фашизмнің азшылық қозғалысы екенін айтқандығы үшін ол жазаланды және Латеран шартынан кейін, егер режим католик шіркеуінің қолдауын сақтауды қаласа, оның антиклерикалдық көзқарастары орынсыз болды. Алайда, Джентиль Муссолиниге адал болды және 1943 жылы фашистік үкімет құлағаннан кейін де оны қолдауын жалғастырды, оның ізімен нацистік Германияның марионеттік мемлекеті – Сало Республикасын құруға қатысты және оның антисемиттік заңдарын сынағанына қарамастан, үкіметтегі қызметке тағайындалды. Джентиль Италия Корольдік академиясының соңғы президенті болды (1943–1944).

In 1922, on the recommendation of Benedetto Croce, who had refused the role himself, Gentile was named Minister for Public Education for the government of Benito Mussolini. In this capacity, he instituted the Gentile Reform – the first major reform of the secondary school system since the Unification of Italy and the Legge Casati; it had a long lasting impact on Italian education, not being fully replaced until 1962. Included in this reform was an attempt to limit the number of women teachers in schools, part of Italian Fascism's wider campaign against feminism, suggesting that: In 1925, Gentile headed two constitutional commissions that helped establish the corporate state of Fascism as part of the Leggi fascistissime. He was also a member of the Fascist Grand Council from 1925 to 1929. Giovanni Gentile was described by Mussolini, and by himself, as "the philosopher of Fascism"; he was the ghostwriter of the first part of the essay "The Doctrine of Fascism" (1932), attributed to Mussolini. It was first published in 1932, in the Italian Encyclopedia, wherein he described the traits characteristic of Italian Fascism at the time: compulsory state corporatism, Philosopher Kings, the abolition of the parliamentary system, and autarky. He also wrote the Manifesto of the Fascist Intellectuals which was signed by a number of writers and intellectuals, including Luigi Pirandello, Gabriele D'Annunzio, Filippo Tommaso Marinetti and Giuseppe Ungaretti. Gentile's political influence in the regime waned in the late 1920s. He was publicly disavowed for making an unguarded remark about fascism being a minority movement, and was further sidelined following the Lateran Treaty, with his anti clericalism no longer appropriate if the regime was to maintain the support of the Catholic Church. Gentile remained loyal to Mussolini, however, and continued to support him even after the fall of the Fascist government in 1943, following him in the establishment of the Republic of Salò, a puppet state of Nazi Germany, and accepted an appointment in its government despite having criticized its anti Jewish laws. Gentile was the last president of the Royal Academy of Italy (1943–1944).

Құрлық

1944 жылдың 30 наурызында Джентильге Сало Республикасы әскерлерінің Кампо-ди-Марте шейіттерін атқылауына кінәлі екені туралы өлім туралы хабарламалар келді, сондай-ақ оны фашизмді насихаттауда айыптады. Екі аптадан кейін, 1944 жылдың 15 сәуірінде Бруно Фанчуллаччи мен Антонио Игнасти, екеуі де коммунистік партизандық ұйым «Gruppi di Azione Patriottica» (GAP) мүшелері, Джентильдің тұрған көлігіне жақындады, кітаптың арасына тапаншаларын жасырды. Джентиль көліктің терезесін түсіріп, олармен сөйлескенде бірден кеудесі мен жүрегіне бірнеше оқ тиді, осыдан ол қаза тапты. Фанчуллаччи бірнеше айдан кейін тұтқындалудан қашуға тырысқанда қаза тапты. Джентильдің өлтірілуі антифашистік күштерді екіге бөлді. Бұл әрекет CLN-нің Тоскана бөлімшесімен келіспеді, тек Италия Коммунистік партиясы ғана оны мақұлдап, жауапкершілікті өз мойнына алды. Джентиль Флоренциядағы Санта-Кроче шіркеуіне жерленді.

Философия

Бенедетто Кроче Gentile-дің «Батыс философиясы тарихындағы ең қатаң неогегельдік және Италиядағы фашизмнің ресми философы» деген құрметті атаққа ие екенін жазды. Оның фашизмге қатысты философиялық негізі – онтология мен эпистемологияны түсінуіне байланысты, онда ол жекелеген индивидуумды қабылдамауды, ал коллективизмді қабылдауды негіздеді. Мемлекет – билік пен адалдықтың соңғы орны, одан тыс индивидуумның мәні жоқ (және бұл, өз кезегінде, фашизмнің тоталитарлық сипатын ақтауға көмектесті). Гейтильдің нақты идеализмі мен фашизм жөніндегі түсінігі арасындағы концептуалдық байланыс өздігінен анық емес. Бұл қатынас логикалық дедукцияға негізделгендей көрінбейді. Яғни, нақты идеализм фашистік идеологияны ешқандай қатаң мағынада қамтымайды. Гейтиль 1899 жылдан бері Крошемен жемісті зияткерлік байланыста болды, әсіресе 1903-1922 жылдар аралығында «Критика» журналын бірлесіп басқарған кезде, бірақ 1920-жылдардың басында Гейтильдің фашизмді қабылдауына байланысты философиялық және саяси тұрғыдан Крошеден бөлінді. (Кроше олардың философиялық келіспеушіліктерін «Conversazioni Critiche» еңбегіндегі «Una discussione tra filosofi amici, II» деген тарауда бағалайды). Нәтижесінде, Гейтиль барлық түрдегі қарама-қарсылықтардың бір-бірінен тәуелсіз деп қарастырылмауы тиіс әлеуметтік тәртіпті көріп отырды; «қоғамдық» және «жеке» кең ұғымдары бұрынғы барлық үкімет түрлері, соның ішінде капитализм мен коммунизм қолданған жалған еді; және тек корпоративизмнің өзара тоталитарлық мемлекеті, яғни фашистік мемлекет, осы мәселелерді шеше алады. Бұл мәселелер шындықты сыртқы күй ретінде бейнелеу арқылы туындайды, ал Гейтиль үшін бұл тек ойлаудағы шындық. Сол кездегі философияда шартты субъект абстрактты, ал объект нақты деп есептелсе, Гейтиль (Гегельден кейін) керісінше, субъект нақты, ал объект – қарапайым абстракция деп тұжырымдады (немесе, дәстүрлі түрде «субъект» деп аталатын нәрсе, шын мәнінде тек шартты объект, ал нағыз субъект – объектінің болу актісі немесе мәні). Гейтиль өзінің актуалистік жүйесінің арқасында өз замандасының Еуропасы бойынша танымал философ болды. Негізінен, Гейтильдің идеализмінің түрі ойлаудың «таза актісінің» басымдығын бекітті. Бұл акт барлық адам тәжірибесінің негізі болып табылады – ол құбылыстық әлемді жасайды – және білім беруде ашылатын Абсолютті құрайтын «рефлексивті сана» (итальян тілінде «l'atto del pensiero, pensiero pensante») процесін қамтиды. Гейтильдің Ақыл-ойы Абсолют ретінде қарастыруға баса назар аударғаны оның «ақыл-ойының автономиясы туралы идеалистік доктринаны қайта жаңғыртуын» көрсетті. Сонымен қатар, оның философиялық еңбегі оның ұстаздық қызметімен байланысты. Нақты идеализмде педагогика трансценденттік болып табылады және Абсолютті ашу процесін қамтамасыз етеді. Нақты идеализм сонымен қатар теологияға қатысты идеяларды қамтиды. Теологиядағы нақты идеализмнің мысалы – адам Құдай тұжырымын ойлап тапса да, бұл Құдайды кез келген мағынада кем нақты етпейді, егер Құдай абстракция ретінде қарастырылмаса және оның болуының мәніне қатысты ешқандай болжам жасалмаса (яғни, оны ойлаудан бөлек ойлап табу). Бенедетто Кроше Гейтильдің «таза актісі» Шопенгауэрдің еркінің өзіндік көрінісі екеніне қарсылық білдірді. Сондықтан Гейтиль «абсолюттік имманентизм» деп аталатын форманы ұсынды, онда құдайлық – жеке адамның ойлауының толықтығындағы шындықтың қазіргі тұжырымы, дамитын, өсетін және динамикалық процесс ретінде. Көптеген рет солипсизмге айыпталған Гейтиль өзінің философиясын адамгершілік деп атады, ол қабылдаудағы байланыстан тыс ештеңе мүмкін еместігін сезінеді; өзіндік сананың адамдық ойлауы, имманенттілік ретінде қарым-қатынас жасау үшін, адам өзі сияқты адам болуы керек, сыртқы бөлінусіз, сол сияқты өзін-өзің біріктірілген эмпатия жасады, сондықтан ол өз ойлауының объектілері ретінде бейнеленбейді. Солипсизм өз жалғыздығын түсінуде тұтқынға түсетін болса, актуализм мұндай бас тартуды қабылдамайды және объективті жағдайларда мүмкін болатын жалғыз бостандықтың көрінісі болып табылады, онда трансценденттік Өзім тіпті объект ретінде де жоқ, ал эмпирикалық өзін түсіну үшін қажетті басқалардың диалектикалық негіздемесі шын мәнінде басқалар ретінде сезіледі, егер ол бүкіл өзіндіктің релятивистік емес субъективтілігі болып табылса және іс жүзінде осындай жоғары өзіндіктің рухымен біріктірсе, онда басқаларды терезесіз монадтар ретінде ойлаудың орнына шын мәнінде тануға болады.

Benedetto Croce wrote that Gentile " holds the honor of having been the most rigorous neo Hegelian in the entire history of Western philosophy and the honor of having been the official philosopher of Fascism in Italy." His philosophical basis for fascism was rooted in his understanding of ontology and epistemology, in which he found vindication for the rejection of individualism, and acceptance of collectivism, with the state as the ultimate location of authority and loyalty outside of which individuality had no meaning (and which in turn helped justify the totalitarian dimension of fascism). The conceptual relationship between Gentile's actual idealism and his conception of fascism is not self evident. The supposed relationship does not appear to be based on logical deducibility. That is, actual idealism does not entail a fascist ideology in any rigorous sense. Gentile enjoyed fruitful intellectual relations with Croce from 1899 – and particularly during their joint editorship of La Critica from 1903 to 1922 – but broke philosophically and politically from Croce in the early 1920s over Gentile's embrace of fascism. (Croce assesses their philosophical disagreement in Una discussione tra filosofi amici in Conversazioni Critiche, II.) Ultimately, Gentile foresaw a social order wherein opposites of all kinds weren't to be considered as existing independently from each other; that 'publicness' and 'privateness' as broad interpretations were currently false as imposed by all former kinds of government, including capitalism and communism; and that only the reciprocal totalitarian state of corporatism, a fascist state, could defeat these problems which are made from reifying as an external reality that which is in fact, to Gentile, only a reality in thinking. Whereas it was common in the philosophy of the time to see the conditional subject as abstract and the object as concrete, Gentile postulated (after Hegel) the opposite, that the subject is concrete and the object a mere abstraction (or rather, that what was conventionally dubbed "subject" is in fact only conditional object, and that the true subject is the act of being or essence of the object). Gentile was, because of his actualist system, a notable philosophical presence across Europe during his time. At its base, Gentile's brand of idealism asserted the primacy of the "pure act" of thinking. This act is foundational to all human experience – it creates the phenomenal world – and involves a process of "reflective awareness" (in Italian, "l'atto del pensiero, pensiero pensante") that is constitutive of the Absolute and revealed in education. Gentile's emphasis on seeing Mind as the Absolute signalled his "revival of the idealist doctrine of the autonomy of the mind." It also connected his philosophical work to his vocation as a teacher. In actual idealism, then, pedagogy is transcendental and provides the process by which the Absolute is revealed. Actual idealism also touches on ideas of concern to theology. An example of actual idealism in theology is the idea that although man may have invented the concept of God, it does not make God any less real in any possible sense, so long as God is not presupposed to exist as abstraction, and except in case qualities about what existence actually entails (i. e. being invented apart from the thinking that makes it) are presupposed. Benedetto Croce objected that Gentile's "pure act" is nothing other than Schopenhauer's will. Therefore, Gentile proposed a form of what he called "absolute Immanentism" in which the divine was the present conception of reality in the totality of one's individual thinking as an evolving, growing and dynamic process. Many times accused of solipsism, Gentile maintained his philosophy to be a Humanism that sensed the possibility of nothing beyond what was colligate in perception; the self's human thinking, in order to communicate as immanence is to be human like oneself, made a cohesive empathy of the self same, without an external division, and therefore not modelled as objects to one's own thinking. Whereas solipsism would feel trapped in the realization of its solitude, actualism rejects such privation and is an expression of the only freedom which is possible within objective contingencies, where the transcendental Self does not even exist as an object, and the dialectical co substantiation of others necessary to understand the empirical self is felt as true others when found to be the nonrelativistic subjectivity of that whole self and essentially unified with the spirit of such higher self in actu, where others can be truly known, rather than thought as windowless monads.

Gentile-дің фашизмді анықтау және оның көрінісі

Джентиле фашизмді Рисорджименто идеалдарының, әсіресе Джузеппе Маццини мен Тарихи оңшылдар партиясының іске асуы деп қарастырды. Ол өзінің философиясын фашизмнің негізіне айналдыруды көздеді. Алайда, фашизмде "партия мәселесі" туындады, себебі фашистік "партия" алдын ала белгіленген әлеуметтік-саяси доктринадан емес, органикалық түрде пайда болды. Бұл мәселе Джентиле үшін қиындық тудырды, өйткені фашистер арасында пікірлердің біртұтастығы болмады. Бірақ, керісінше, Джентиле үшін мемлекет немесе партиялық доктринаның қалай өмір сүруі керек екенінің көрінісі осы еді: табиғи органикалық өсім және диалектикалық қарсылықпен бірге. Муссолини Джентиленің авторлық еңбектері арқылы Джентиленің көзқарастарына құлақ қойғандығы ресми қарастыруға көмектесті, тіпті "партия мәселесі" Муссолини үшін де жалғасты. Джентиле өзін гегельдік дәстүрге жатқызды, бірақ сонымен қатар өзі дұрыс емес деп санайтын көзқарастардан алшақтауға тырысты. Ол Гегельдің диалектикасын (Идея, Табиғат, Рух) сынға алды және оның орнына барлық нәрсе – Рух екенін, ал диалектика – ойлаудың таза әрекетінде жатқанын ұсынды. Джентиле Маркстің диалектика жөніндегі түсінігін оның жүйе құруға тырысуының негізгі кемшілігі деп санайды. Неогегельдік ғалым үшін Маркс диалектиканы сыртқы нысанға айналдырды, осылайша оны тарихи дамудың материалдық процесінің бөлігі етіп, абстракциялады. Джентиле үшін диалектика – тек адамның қағидалары, адам ойлауының белсенді бөлігі болуы мүмкін. Ол – нақты субъект, абстракт емес. Осылайша Джентиле адамдардың қалай ойлайтынын түсіндірді, онда екі жақты қарама-қарсылықтың бір жағын оның толықтырғышысыз ойлау мүмкін емес. "Жоғары" "төменсіз" танылмайды, ал "жылу" "суықсыз" танылмайды. Олар қарама-қарсы болғанымен, олардың кез келгенінің іске асуы үшін өзара тәуелді. Бұл – тек адам ойлауында диалектика ретінде ғана болатын және одан тыс жерде растала алмайтын, әсіресе адам ойлауына сыртқы жағдайда, тәуелсіз материя және жеке субъективтіліктен тыс әлем, немесе адам ақылының тұрғысынан бірлікте түсіндірілмеген кезде эмпирикалық шындық ретінде болуы мүмкін емес. Джентиле үшін Маркстің диалектиканы сыртқы сипатқа айналдыруы – фетишистік мистика. Егер сырттан қарасақ, Маркс диалектиканың тарихта қандай жағдайдың немесе жағдайдың объективті түрде болғанын, кез келген адамның пікірін қоғамның жалпы тұтасына қатысты ұстанып, кейіннен мәлімдей алады. Яғни, адамдардың өздері осындай көзқараспен идеологиялық тұрғыдан "артта қалған" және диалектиканың қазіргі жағдайынан қалыс қалуы мүмкін, және олар диалектиканы белсенді түрде жасайтын нәрсенің бір бөлігі бола алмайды. Джентиле мұны абсурд деп ойлады және "позитивті" тәуелсіз диалектикалық объект жоқ деп санайды. Керісінше, диалектика мемлекет үшін табиғи. Яғни, мемлекетті құрайтын мүдделер диалектиканы сол мемлекеттің ішінде қарама-қайшы көзқарастарды ұстанудың және оларды біріктірудің тірі, органикалық процесі арқылы құрастырады. Бұл – осы мүдделердің бар болғанындай ортақ жағдайы. Тіпті қылмыстылық та мемлекет құрамына кіретін қажетті диалектика ретінде біріктіріледі және ол оң мемлекеттің диалектикасының жаратылысы мен табиғи шығуы болып табылады. Бұл көзқарас (гегельдік мемлекет теориясының әсерінен) корпоративтік жүйені ақтады, онда барлық әртүрлі топтардың жеке және жеке мүдделері мемлекетке ("Stato etico") енгізілуі керек, әрқайсысы мемлекеттің бюрократиялық саласы болып саналады және ресми ықпалға ие болады. Джентиле жеке тұлғаны Маркс объективті диалектикасында айтқандай, жұртшылықтың ішінде синтетикалық жолмен жұтып тастауға сенудің орнына, қоғамдық және жеке тұлға белсенді және субъективті диалектикада бір-бірімен сәйкестендірілген деп сенді: бірін екіншісіне толықтай қосуға болмайды, өйткені олар бұрыннан бірдей. Осылайша әрқайсысы өздерінің жеке стилі бойынша және өздерінің тиісті, салыстырмалы және өзара позициясынан басқа. Дегенмен екеуі де мемлекеттің өзін құрайды және ешқайсысы да одан азат емес, ешнәрсе одан шынымен азат емес. Мемлекет (Гегельдегідей) мәңгілік жағдай ретінде бар және атомдық құндылықтар мен нақты деректер жиынтығы емес, кез-келген уақытта халықты оңтайлы басқаратын нәрсе туралы.

Gentile considered Fascism the fulfilment of the Risorgimento ideals, particularly those represented by Giuseppe Mazzini and the Historical Right party. Gentile sought to make his philosophy the basis for Fascism. However, with Gentile and with Fascism, the "problem of the party" existed by virtue of the fact that the Fascist "party", as such, arose organically rather than from a tract or pre established socio political doctrine. This complicated the matter for Gentile as it left no consensus to any way of thinking among Fascists, but ironically this aspect was to Gentile's view of how a state or party doctrine should live out its existence: with natural organic growth and dialectical opposition intact. The fact that Mussolini gave credence to Gentile's viewpoints via Gentile's authorship helped with an official consideration, even though the "problem of the party" continued to exist for Mussolini as well. Gentile placed himself within the Hegelian tradition, but also sought to distance himself from those views he considered erroneous. He criticized Hegel's dialectic (of Idea Nature Spirit), and instead proposed that everything is Spirit, with the dialectic residing in the pure act of thinking. Gentile believed Marx's conception of the dialectic to be the fundamental flaw of his application to system making. To the neo Hegelian Gentile, Marx had made the dialectic into an external object and therefore had abstracted it by making it part of a material process of historical development. The dialectic to Gentile could only be something of human precepts, something that is an active part of human thinking. It was, to Gentile, a concrete subject and not abstract object. This Gentile expounded on how humans think in forms wherein one side of a dual opposite could not be thought of without its complement. "Upward" wouldn't be known without "downward" and "heat" couldn't be known without "cold", while each are opposites they are co dependent for either one's realization: these were creations that existed as dialectic only in human thinking and couldn't be confirmed outside of which, and especially could not be said to exist in a condition external to human thought like independent matter and a world outside of personal subjectivity or as an empirical reality when not conceived in unity and from the standpoint of the human mind. To Gentile, Marx's externalizing of the dialectic was essentially a fetishistic mysticism. Though when viewed externally thus, it followed that Marx could then make claims to the effect of what state or condition the dialectic objectively existed in history, a posteriori of where any individual's opinion was while comporting oneself to the totalized whole of society. i. e. people themselves could by such a view be ideologically 'backwards' and left behind from the current state of the dialectic and not themselves be part of what is actively creating the dialectic as it is. Gentile thought this was absurd, and that there was no 'positive' independently existing dialectical object. Rather, the dialectic was natural to the state, as it is. Meaning that the interests composing the state are composing the dialectic by their living organic process of holding oppositional views within that state, and unified therein. It is the mean condition of those interests as ever they exist. Even criminality is unified as a necessary dialectic to be subsumed into the state and a creation and natural outlet of the dialectic of the positive state as ever it is. This view (influenced by the Hegelian theory of the state) justified the corporative system, where in the individualized and particular interests of all divergent groups were to be personably incorporated into the state ("Stato etico") each to be considered a bureaucratic branch of the state itself and given official leverage. Gentile, rather than believing the private to be swallowed synthetically within the public as Marx would have it in his objective dialectic, believed that public and private were a priori identified with each other in an active and subjective dialectic: one could not be subsumed fully into the other as they already are beforehand the same. In such a manner each is the other after their own fashion and from their respective, relative, and reciprocal, position. Yet both constitute the state itself and neither are free from it, nothing ever being truly free from it, the state (as in Hegel) existing as an eternal condition and not an objective, abstract collection of atomistic values and facts of the particulars about what is positively governing the people at any given time.

Жүйелі жұмыстар

I–II. Педагогиканың философиялық ғылым ретінде шолуы (Vol. I: Жалпы педагогика; Vol. II: Оқыту). III. Рухтың таза әрекет ретіндегі жалпы теориясы. IV. Құқық философиясының негіздері. V–VI. Білім теориясы ретінде Логика жүйесі (Vol. 2). VII. Білім беруді реформалау. VIII. Өнер философиясы. IX. Қоғамның пайда болуы және құрылымы.

Тарихи еңбектер

Х. Философия тарихы. Бастапқыдан Платонға дейін. ХІ. Италия философиясының тарихы (Лоренцо Валлаға дейін). ХІІ. Білім берудегі мәселелер және итальяндық ойлау. XIII. Данте туралы зерттеулер. XIV. Ренессанс дәуірінің итальяндық ой-пікірлері. XV. Қайта өрлеу дәуірі туралы зерттеулер. XVI. Вичиандық зерттеулер. XVII. Витторио Альфьеридің мұрасы. XVIII–XIX. Генуезиден Галлуппиге дейінгі итальян философиясының тарихы (2-томдық). XXXI. Жаңа Италияның бастаулары (2-томдық). XXII. Винченцо Кук. Зерттеулер мен жазбалар. XXIII. Джино Каппони және ғасырдың онжылдығындағы Тоскана мәдениеті. XXIV. Манцони және Леопарди. XXV. Росмини және Джоберти. XXVI. Италиялық Рисорджиментоның көрегендері. XXVII. Гегельдік диалектиканы реформалау. XXVIII. Маркс философиясы. XXIX. Бертрандо Спавента. XXX. Сицилия мәдениетінің құлдырауы. XXXI–XXXIV. Италиядағы заманауи философияның бастаулары. (1-том: Платонистер, 2-том: Позитивистер, 3- және 4-томдар: Неокантистер және Гегелистер). XXXV. Модернизм және дін мен философия арасындағы қарым-қатынас.

Әртүрлі шығармалары

XXXVI. Философияға кіріспе. XXXVII. Діни сөздер. XXXVIII. Философияны қорғау. XXXIX. Білім беру және халық мектебі. XL. Жаңа орта мектеп. XLI. Италиядағы мектеп реформасы. XLII. Бала тануға кіріспе. XLIII. Соғыс және иман. XLIV. Жеңіске жеткеннен кейін. XLV XLVI. Саясат және мәдениет (2-том).

Хаттар жинағы

I–II. Джентиль Жаядан хат (2-том)
III–VII. Бенедетто Крочеге жазылған хаттар (5-том)
VIII. Джентиль Д'Анконадан хат
IX. Джентиль Омодеодан хат
X. Джентиль Матуриден хат
XI. Джентиль Пинтордан хат
XII. Джентиль Кьяваччиден хат
XIII. Джентиль Калогеродан хат
XIV. Джентиль Донатиден хат

Ағылшынша

Браун, Мерл Э. (1966). Неоидеалистік эстетика: Крос, Джентиль, Коллингвуд, Уэйн штатының университеті баспасы. Браун, Мерл Э., «Respice Finem: Джованни Джентильдің әдеби сын», *Italica*, 47-том, № 1 (1970 жылғы көктем). Креспи, Анджело (1926). *Италияның қазіргі заманғы ой-пікірлері*, Уильямс және Норгейт, Лимитед. Де Руджиеро, Гидо, «Г. Джентиль: Абсолюттік идеализм», *Қазіргі философия*, IV бөлім, III тарау, (Джордж Аллен және Унвин, 1921). Эванс, Валмай Бурвуд, «Джованни Джентильдің этикасы», *Халықаралық этика журналы*, 39-том, № 2 (1929 жылғы қаңтар). Эванс, Валмай Бурвуд, «Джованни Джентильдің философиясындағы білім», *International Journal of Ethics*, 43-том, № 2 (1933 жылғы қаңтар). Грегор, Джеймс А., «Джованни Джентиль және жас Карл Маркс философиясы», *Journal of the History of Ideas*, 24-том, № 2 (1963 жылғы сәуір-маусым). Грегор, Джеймс А. (2004). *Фашизмнің пайда болуы мен ілімі: Джованни Джентильдің басқа еңбектерінен таңдамалармен*. Piscataway, NJ: Transaction Publishers. Грегор, Джеймс А. (2009). *Муссолинидің зиялылары: Фашистік әлеуметтік және саяси ой*, Принстон университетінің баспасы. Гуллаче, Джованни, «Джованни Джентильдің Данте зерттеулері», *Dante Studies*, Данте қоғамының жылдық есебімен, № 90 (1972). Харрис, Х. С. (1966). *Джованни Джентильдің әлеуметтік философиясы*, Иллинойс университетінің баспасы. Холмс, Роджер В. (1937). *Джованни Джентильдің идеализмі*, The Macmillan Company. Хоровиц, Ирвинг Луис, «Джованни Джентильдің әлеуметтік теориялары туралы», *Philosophy and Phenomenological Research*, 23-том, № 2 (1962 жылғы желтоқсан). Лион, Алин (1932). *Діннің идеалистік тұжырымдамасы; Вико, Гегель, Джентиль*, Оксфорд: The Clarendon Press. Литтлтон, Адриан (ред.) (1973). *Италия фашизмдері: Паретодан Джентильге дейін*, Harper & Row. Минио Палуелло, Л. (1946). *Фашистік Италиядағы білім*, Оксфорд университетінің баспасы. Мосс, М. Е. (2004). *Муссолинидің фашистік философы: Джованни Джентиль қайта қарастырылды*, Lang. Робертс, Дэвид Д. (2007). *Тарихилық және фашизм қазіргі Италияда*, Торонто университетінің баспасы. Романелл, Патрик (1937). *Джованни Джентильдің философиясы*, Колумбия университеті. Романелл, Патрик (1946). *Кроссе мен Джентиль*, S. F. Vanni. Рунес, Дагоберт Д. (ред.) (1955). *Философия қазынасы*, Philosophical Library, Нью-Йорк. Сантильяна, Джордж де, «Джованни Джентильдің идеализмі», *Isis*, 29-том, № 2 (1938 жылғы қараша). Смит, Дж. А., «Джованни Джентильдің философиясы», *Proceedings of the Aristotelian Society*, New Series, 20-том (1919–1920). Смит, Уильям А. (1970). *Джованни Джентиль Құдайдың бар екендігі туралы*, Beatrice Naewolaerts. Спирито, Уго, «Джованни Джентильдің діни сезімі», *East and West*, 5-том, № 2 (1954 жылғы шілде). Томпсон, Мерит Мур (1934). *Джованни Джентильдің білім беру философиясы*, Оңтүстік Калифорния университеті. Тюри, Габриэль, «Джованни Джентиль: ұмыту, есте сақтау және сын», *The Journal of Modern History*, 70-том, № 4 (1998 жылғы желтоқсан).

Brown, Merle E. (1966). Neo idealistic Aesthetics: Croce Gentile Collingwood, Wayne State University Press. Brown, Merle E., "Respice Finem: The Literary Criticism of Giovanni Gentile," in Italica, Vol. 47, No. 1 (Spring, 1970). Crespi, Angelo (1926). Contemporary Thought of Italy, Williams and Norgate, Limited. De Ruggiero, Guido, "G. Gentile: Absolute Idealism." in Modern Philosophy, Part IV, Chap. III, (George Allen & Unwin, 1921). Evans, Valmai Burwood, "The Ethics of Giovanni Gentile," in International Journal of Ethics, Vol. 39, No. 2 (Jan. 1929). Evans, Valmai Burwood, "Education in the Philosophy of Giovanni Gentile," in International Journal of Ethics, Vol. 43, No. 2 (Jan. 1933). Gregor, James A., "Giovanni Gentile and the Philosophy of the Young Karl Marx," in Journal of the History of Ideas, Vol. 24, No. 2 (April–June 1963). Gregor, James A. (2004). Origins and Doctrine of Fascism: With Selections from Other Works by Giovanni Gentile. Piscataway, NJ: Transaction Publishers
Gregor, James A. (2009). Mussolini's Intellectuals: Fascist Social and Political Thought, Princeton University Press. Gullace, Giovanni, "The Dante Studies of Giovanni Gentile," Dante Studies, with the Annual Report of the Dante Society, No. 90 (1972). Harris, H. S. (1966). The Social Philosophy of Giovanni Gentile, U. of Illinois Press. Holmes, Roger W. (1937). The Idealism of Giovanni Gentile The Macmillan Company. Horowitz, Irving Louis, "On the Social Theories of Giovanni Gentile," in Philosophy and Phenomenological Research, Vol. 23, No. 2 (Dec. 1962). Lion, Aline (1932). The Idealistic Conception of Religion; Vico, Hegel, Gentile, Oxford: The Clarendon Press. Lyttleton, Adrian, ed. (1973). Italian Fascisms: From Pareto to Gentile, Harper & Row. Minio Paluello, L. (1946). Education in Fascist Italy, Oxford University Press. Moss, M. E. (2004). Mussolini's Fascist Philosopher: Giovanni Gentile Reconsidered, Lang. Roberts, David D. (2007). Historicism and Fascism in Modern Italy, University of Toronto Press. Romanell, Patrick (1937). The Philosophy of Giovanni Gentile, Columbia University. Romanell, Patrick (1946). Croce versus Gentile, S. F. Vanni. Runes, Dagobert D., ed. (1955). Treasury of Philosophy, Philosophical Library, New York. Santillana, George de, "The Idealism of Giovanni Gentile," in Isis, Vol. 29, No. 2 (Nov. 1938). Smith, J. A. "The Philosophy of Giovanni Gentile," Proceedings of the Aristotelian Society, New Series, Vol. 20, (1919–1920). Smith, William A. (1970). Giovanni Gentile on the Existence of God, Beatrice Naewolaerts. Spirito, Ugo, "The Religious Feeling of Giovanni Gentile," in East and West, Vol. 5, No. 2 (July 1954). Thompson, Merritt Moore (1934). The Educational Philosophy of Giovanni Gentile, University of Southern California. Turi, Gabrielle, "Giovanni Gentile: Oblivion, Remembrance, and Criticism," in The Journal of Modern History, Vol. 70, No. 4 (December 1998).