Аргентиналық фламенко сазгері және бишісі: Энкарнасьон Лопес Хульвес

Кіріспе

Испаниялық аргентиналық фламенко бишісі және әншісі (1898–1945)

Энкарнасьон Лопес Хульвес, Ла Аргентинита (Буэнос-Айрес, 3 наурыз 1898 – Нью-Йорк, 24 қыркүйек 1945), испандық аргентиналық фламенко бишісі (баилаора), хореограф және әнші болған. Ла Аргентинита сол кездегі осы өнер түрінің ең жоғары деңгейі деп есептелді.

Өмір

Лопес Хульвес Аргентинаға қоныс аударған испандықтардың қызы болды, оның әкесі мата саудасымен айналысты. Осының салдарынан, ол 1901 жылы Испанияның солтүстік жағалауына әкелінді, онда ол испандық аймақтық билерді үйрене бастады. Төрт жасында Джулия Кастелаодан фламенко үйренді. Оның алғашқы қоғамдық өнері сегіз жасында Баск еліндегі Сан-Себастьян театрында болды. Ол танымал фламенко бишісі Антония Мерсеге (La Argentina) деген құрмет көрсету үшін "La Argentinita" деген атты таңдады. Бала кезінде бүкіл Испанияны аралағаннан кейін ол Мадридте тұрып, Ла Латина театрында, Комедия театрында, Принцесса театрында, Аполло театрында және Принц Альфонсо театрында өнер көрсетті. Оның жетістігі оны Барселона, Португалия және Париж, содан кейін Латын Америкасына саяхаттауға алып келді. 1920 жылдардың басында ол Испанияға оралып, Мадридте жұмыс істеді. Оның ерте өнерлерінің бірі – 1920 жылы Федерико Гарсия Лорканың "El maleficio de la mariposa" музыкалық пьесасының премьерасы. Ол 1926 жылы зейнетке шығуын жариялады, бірақ ол 27-ші буынға жол ашқан өнер жаңартылуының бөлігі ретінде шоу-бизнеске оралды, онда ол фламенко, танго, булерия және болероны біріктірді. Ол Мануэль де Фалла, Хоакин Турина, Исаак Альбенис, Энрике Гранадос және Морис Равельдің шығармаларына би биледі. Ол "Испания балетінің" дамуына үлес қосты. Шығармаларын халықтық дәстүрге бейімдеп, ол Еуропаны аралап, Париж мен Берлинде жеңіске жетіп, Рафаэль Альберти, Федерико Гарсия Лорка, Эдгар Невилл және Игнасио Санчес Мехиас сияқты испан ақындарымен бірге сол кездегі өнер қозғалыстарына қатысты. Санчес Мехиас, зиялы және бұқа шабушысы, үйленген адам және оның сүйіктісі болды. "Аргентиналық" онымен құпия қарым-қатынасын сақтау үшін екінші рет зейнетке шықты. Алайда, ол Санчес Мехиас көмегімен сахнаға оралды, ол оның келесі өнерлері үшін орындаушыларды іздеуге және жұмысқа алуға қатысты. 1931 жылы Лопес Хульвес пен Гарсия Лорка Гарсия Лорканың фортепианосымен сүйемелдеген бес граммофондық пластинка жазды. Әндерді Гарсия Лорка дайындап, бейімдеп, "Colección de Canciones Populares Españolas" деп атады. Он әннің ішінде "Los cuatro muleros", "Zorongo gitano", "Anda Jaleo" және "En el Café de Chinitas" болды. Екінші испан республикасының басталуымен Лопес Хульвес өзінің балет компаниясын құрды, оны "Bailes Españoles de la Argentinita" деп атады, оған оның қарындасы Пилар Лопес Хульвес және Гарсия Лорка кірді. Лопес Хульвес бірнеше фламенко театрлық қойылымдарын қойды, соның ішінде 1933 жылы Фалланың "El amor brujo" (Махаббат, сиқыршы) және 1933 және 1940 жылдары "Las Calles de Cádiz" (Кадис көшелері) қойылымдарын қойды. Ол Испания мен Парижді аралап, өз заманының ең маңызды фламенко суретшілерінің бірі ретінде танылды. Оның компаниясында Хуана ла Макаррона, Ла Малена, Фернанда Антунес, Рафаэль Ортега және 1940 жылдарға дейін оның алғашқы би серіктесі болған Антонио де Триана сияқты фламенко шеберлері болды. Испания бойынша гастрольдік сапарының соңында оның сүйіктісі Санчес Мехиас 1934 жылы Манзанарес аренасында қаза тапты. Ол жұмысына құмарлық танытып, Буэнос-Айреске көшіп, Театро Колонда би биледі; содан кейін ол ұзақ американдық турнеге шықты. 1936 жылы ол Нью-Йоркте сәттілікке қол жеткізді. Кейін ол Испанияға оралды, бірақ Испания Азамат соғысының басталуына аз уақыт қалғанда елден қашуға мәжбүр болды. Ол Марокко, Франция, Ұлыбритания, Нидерланды, Бельгия және АҚШ арқылы сапар шегіп, Нью-Йоркте эмиграцияда болды. Содан бастап 1945 жылы қайтыс болғанға дейін ол өзінің мансабын дамытып, халықаралық бидің ең ірі жұлдыздарының біріне айналды және тіпті фильмдерге қатысты. 1943 жылы ол Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында өзінің хореографиясымен, Гарсия Лорканың мәтіндерімен, Сальвадор Далидің декорацияларымен және Хосе Итурбидің оркестрінің жетекшілігімен "El Café de Chinitas" фламенко труппасын ұсынды. Сонымен қатар, ол өз қарындасымен бірге Вашингтондағы Уотергейт кешенінде өнер көрсетті. 1945 жылдың 28 мамырында ол Николай Римский-Корсаковтың 1887 жылы жазған және испан әуендеріне негізделген "El Capricho Español" оркестрлік шығармасын Метрополитенде соңғы рет орындады. Іс-шара аяқталғаннан кейін ол ауруханаға жатқызылды, онда 24 қыркүйекте ішіндегі ісіктен қайтыс болды. Ол биден бас тартқысы келмегендіктен операция жасатуға келіспеді. Оның денесі желтоқсан айында Испанияға қайтарылып, Испанияның астанасында жерленді. Сол жылы "Bailes Españoles de la Argentinita" компаниясы таратылды. Ол қайтыс болғаннан кейін алған құрметтердің арасында Метрополитен опера театрында орнатылған тақта болды, ол Альфонсо X Эль-Сабио және Изабелла Католика ордендерінің медальдерімен бірге оның мәдениет саласындағы еңбегін құрметтеді.

López Júlvez was the daughter of Spanish immigrants in Argentina, where her father had a fabric business. While living there, two of her siblings died in a scarlet fever epidemic. Consequently, she was brought to the north coast of Spain in 1901, where she began to learn Spanish regional dances. When she was only four years old, she started learning flamenco from Julia Castelao. Her first public performance was at the age of eight at the Teatro Circo de San Sebastián, in the Basque Country. She chose the name "La Argentinita" in deference to the famous flamenco dancer Antonia Mercé (La Argentina). After travelling throughout Spain as a child prodigy, she settled in Madrid to perform at Teatro La Latina, Teatro de la Comedia, Teatro de La Princesa, Teatro Apolo and Teatro Príncipe Alfonso. Her success led her to tour in Barcelona, Portugal and Paris, and then Latin America. In the early 1920s, she returned to Spain, where she worked in Madrid. Among her early performances was the 1920 premiere of Federico García Lorca's musical play El maleficio de la mariposa as "the Butterfly". She announced her retirement in 1926, but would quickly return to the show business as part of the artistic renewal that led her to the Generation of ‘27, in which she combined flamenco, tango, bulerías and boleros. She danced to the compositions of Manuel de Falla, Joaquín Turina, Isaac Albéniz, Enrique Granados and Maurice Ravel. She helped in the development of Ballet Español. Adapting pieces to popular tradition, she toured Europe, triumphing in Paris and Berlin and participating in the artistic movements of that time along with Spanish poets such as Rafael Alberti, Federico García Lorca, Edgar Neville and Ignacio Sánchez Mejías. Sánchez Mejías, an intellectual and bullfighter, was a married man and her lover. La Argentinita retired a second time to maintain her clandestine relationship with him. However, she would return to the stage with the aid of Sánchez Mejías, who participated in the search and employment of interpreters for her subsequent performances. In 1931, López Júlvez and García Lorca recorded five gramophone slate records, which were accompanied by García Lorca's piano. The selection of songs was prepared, adapted and titled Colección de Canciones Populares Españolas by García Lorca. Among the ten songs were "Los cuatro muleros", "Zorongo gitano", "Anda Jaleo" and "En el Café de Chinitas". With the beginning of the Second Spanish Republic, López Júlvez formed her own ballet company called Bailes Españoles de la Argentinita together with her sister, Pilar López Júlvez, and García Lorca. López Júlvez staged several flamenco theatrical shows, including an adaption of Falla's El amor brujo (Love, the Magician) in 1933, and Las Calles de Cádiz (The Streets of Cadiz) in 1933 and 1940. She travelled through Spain and Paris, where she was recognized as one of the most important flamenco artists of her time. Her company included the flamenco figures Juana la Macarrona, La Malena, Fernanda Antúnez, Rafael Ortega and Antonio de Triana, who was her first dancing partner until the 1940s. At the end of her tour around Spain, her lover Sánchez Mejías was gored to death in 1934 in the Manzanares bullring. She sought refuge in her work and moved to Buenos Aires to dance at the Teatro Colón; from there she embarked on a long American tour. In 1936 she achieved success in New York. Afterwards, she returned to Spain but was forced to flee the country shortly before the outbreak of the Spanish Civil War. She travelled through Morocco, France, the UK, the Netherlands, Belgium and the USA, where she remained in exile in New York. From then until her death in 1945, she developed her career and became one of the biggest stars of international dance, and even participated in movies. In 1943, she presented the flamenco troupe El Café de Chinitas at the Metropolitan Opera House in New York, with her own choreography, texts by García Lorca, scenery by Salvador Dalí and the orchestra directed by José Iturbi. In addition, she performed at the Washington DC Watergate complex with her sister. On May 28, 1945, she gave her last performance at the Metropolitan of the orchestral work El Capricho Español, composed in 1887 by Nikolai Rimsky Korsakov and based on Spanish melodies. At the end of the event, she had to be admitted to a hospital, where she died on September 24 from a tumor in her abdomen. She did not want to have it operated on because she did not wish to abandon dancing. Her body was repatriated to Spain in December and buried in the Spanish capital. That same year, the company of Bailes Españoles de la Argentinita was dissolved. Among the honours she received after her death was a plaque consecrated at the Metropolitan Opera House, positioned among the medals of Alfonso X El Sabio and La Orden de Isabel la Católica to honour her merits in the field of culture.

Дискография

Энкарнасьон Лопес Хюльвес екі туындының авторы және тағы 27 жазуға қатысты.

Өз жұмыстары

Duende y figura — 1994 жылы Мадридте Sonifolk компаниясы қайта жазбасын шығарды. La Argentinita 1958 жылы Барселонада Compañía del Gramófono Odeón компаниясы жариялады.

Басқа жұмыстарға қатысу

Consuelo la Alegría – Мануэль Фонт де Антаның 1929 жылы Барселонада Compañía del Gramófono компаниясы шығарған танго. «Аргентиналық» оркестрдің сүйемелдеуімен кастанеттер ойнайды. El gaucho – Осман Перес Фрейре жазған «Cancionera» драмалық әніне негізделген пьеса, 1929 жылы Барселонада Compañía del Gramófono шығарған. «Аргентиналық» оркестрдің сүйемелдеуімен орындалады. Colección de Canciones Populares Españolas – Гарсия Лорканың «La Argentinita» бірлестігімен бірге жазған және үйлестірген ескі испан халық әндерінің жинағы. Ол 1932 жылы Барселонада Compañía del Gramófono компаниясы шығарды. Ол 12 тректен тұрады, оның ішінде «Sevillanas del Siglo XVIII» және «En el Café de Chinitas». Goyescas – Энрике Гранадостың құрамында би номері бар пьеса, оны 1941 жылы Барселонада Compañía del Gramófono Odeón шығарды. «La Argentinita» оркестрдің сүйемелдеуімен кастанет соло орындайды. El amor brujo – Мануэль де Фалланың 1944 жылы жазған Colección de Danzas Clásicas y Españolas жинағына жататын пьеса. Ол 1996 жылы Мадридте Sonifolk баспасында жарық көрді. «La Argentinita» кастанеттермен және табанды соғумен оркестрлік сүйемелдеуді қамтамасыз етеді.

Хулио Ромеро де Торрес мұражайындағы портрет

Кордобадағы (Андалусия) Хулио Ромеро де Торрес мұражайында Лопес Хульвестің портреті бар. 1915 жылы Хулио Ромеро де Торрес салған бұл портрет, оның қылқаламмен жұмысы мен түстеріне француз импрессионистерінің ықпалы тиген кезеңде жасалған. Суретте Ла Аргентиниттің бейнесі екінші планға ығыстырылған, түстің маңыздылығын, суреттің негізгі фокусы осы екенін көрсету үшін.