Орегон штатының оңтүстік-шығысындағы Харни ойпаты – тұйық алап. Маленький тұзды көлдер, сирек қоныстанған аймақ, географиялық ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орегондағы эндорхейлік алап, АҚШ. Алаптың солтүстігіндегі Америка Құрама Штаттарының физиографиялық аймағы Бассейн және Рейндж провинциясында орналасқан.
Endorheic basin in Oregon, United States
the United States physiographic region north of this basin in the Basin and Range Province
Харни бассейні – АҚШ-тың оңтүстік-шығыс Орегонындағы, Ұлы бассейннің солтүстік-батыс бұрышындағы эндорхейлік алап. Құрама Штаттардың үздіксіз бөлігіндегі ең сирек қоныстанған аймақтардың бірі. Негізінен солтүстік Харни округінде орналасқан, солтүстік және шығысында Колумбия платосымен шектеседі – физиографиялық тұрғыдан алғанда, оның ішінде жатыр, ал оңтүстік және батысында жанартаулық жазықтар жатыр. Бассейн Мальхер және Харни көлдерінің су жинау алабында орналасқан. Мальхер көлі тұщы сулы, ал Харни көлі тұзды сілтілі. Бассейннің солтүстігінде Көк таулардың оңтүстік жағымен шектеледі. Стинс тауының қырқасы бассейнді оңтүстік-шығыстағы Альворд шөлінің су жинау алабынан бөліп тұрады. Кломат өзенінің су жинау алабынан бассейнді бөліп тұратын жанартаулық жазықтарды ешқандай өзендер кесіп өтпейді. Бассейнге Дрюси ресурстық аймағының археологиялық ескерткіштері кіреді.
The Harney Basin is an endorheic basin in southeastern Oregon in the United States at the northwestern corner of the Great Basin. One of the least populated areas of the contiguous United States, it is located largely in northern Harney County, bounded on the north and east by the Columbia Plateau—within which it is contained, physiographically speaking—and on the south and west by a volcanic plain. The basin encompasses an area of in the watershed of Malheur Lake and Harney Lake. Malheur Lake is a freshwater lake, while Harney Lake is saline alkaline. The basin is bounded on the north by the southern end of the Blue Mountains. The ridge of Steens Mountain separates the basin from the watershed of the Alvord Desert to the southeast. No streams cross the volcanic plains that separate the basin from the watershed of the Klamath River to the southwest. The basin includes archeological sites of the Drewsey Resource Area.
География
Орталық алапта жылына орташа жаңбыр жауады, ал айналасындағы тауларда жылына орташа жаңбыр жауады. Алаптың ортасы жазық, және Мальхер мен Харни көлдерін қамтиды, олар алаптан бастау алатын және айналасындағы таулардан келетін ағыстарды қабылдайды, соның ішінде солтүстіктен Сильвис өзені және оңтүстіктен Доннер унд Блитцен өзені. Харни көлі – алаптың нақты су жинағыш орыны, кейбір жылдары Мальхер көлімен байланысты, бірақ қазіргі уақытта үнемі өзгеріп отыратын құмды төбелермен бөлінген. Екі көл де ылғалды жылдары ашық суға, ал құрғақ жылдары батпаққа айналады. Мальхер және Харни көлдерінің маңындағы ылғалды жерлер алаптағы ылғалды жерлер оазисін құрайды, көптеген көшпенді құс түрлеріне, оның ішінде жыл сайын 2,5 миллион үйрекке мекен жасайды. Мальхер көлі және оның айналасы Мальхер ұлттық жануарлар қорығымен қоршалған. Орегон штатының Харни округінде 2010 жылғы халық санауы бойынша 7,422 адам тұрады, ал Мальхер көлінің солтүстігіндегі жазықтағы Бернс – 1000-нан астам халқы бар жалғыз елді мекен. Құрғақ далалық мал шаруашылығы – аймақтың экономикасының негізі, Мальхер көліне құятын өзендерден суаруға жеткілікті су мөлшері қарастырылмаған.
The central basin receives an average of of rain per year, with the surrounding mountains receiving an average of per year. The center of the basin is flat and contains Malheur and Harney lakes, which receive the streams originating within the basin in the surrounding mountains, including the Silvies River from the north and the Donner und Blitzen River from the south. Harney Lake is the actual sink of the basin, connected in some years to Malheur Lake but currently separated by constantly changing sand dunes. Both lakes cycle between open water in wetter years and marshes in drier years. The wetlands around Malheur Lake and Harney Lake form a wetlands oasis in the basin, providing a habitat for many migratory bird species, including 2.5 million ducks each year. Malheur Lake and its surroundings are embraced by Malheur National Wildlife Refuge. Harney County, Oregon, had a total population of 7,422 at the 2010 census, and Burns in the plain north of Malheur Lake is the only community with a population larger than 1,000. Dryland ranching is the basis of the area's economy, with relatively little irrigation water available from the streams that enter Malheur Lake.
Харни бассейні жанартаулық алаңы
Харни бассейні вулкандық алабы – Орегон штатының Бернс қаласы маңындағы риолит және күлді ағындардың вулкандық ағындарынан құралған бірнеше ағын. Бұл аймақ Жоғары Лава жазықтары провинциясының ішінде орналасқан.
The Harney Basin Volcanic Field is a series of volcanic flows of rhyolite and of tuffs of ash flows in around Burns, Oregon. The field is within the High Lava Plains Province.
Харни-Мальхер көлдерінің су айдыны
Харни-Мальхер көлдерінің су жиналатын алабы – 1420 шаршы миль (3678 км²) көлемді Ұлы Алап су жиналатын алабы. Ілеспе Доннер-унд-Блитцен өзенінің 765 шаршы миль (1981 км²) су жиналатын алабы Мальхер көліне құяды және 292 шаршы миль (756 км²) құрайтын Мальхер ұлттық қорығының өзен бөлігін қамтиды. "Алькальдық дала Мальхер көлінің оңтүстігінде, Доннер-унд-Блитцен өзенінен бірнеше километр шығысқа қарай орналасқан". Жоғары шөлді ылғалды жерлер экорегионы – Орегон штатында 1651 шаршы миль (4276 км²) аумақты қамтитын Солтүстік Алап және Жота ылғалды жерлерінің жиынтығы, оның ішінде Харни және Мальхер көлдері төңірегіндегі кең аумақ бар.
The Harney Malheur Lakes watershed is a 1420 square miles (3,678 km2) Great Basin watershed. The adjacent Donner und Blitzen River watershed of 765 square miles (1,981 km2) discharges into Malheur Lake and includes the river portion of the 292 square miles (756 km2) Malheur National Wildlife Refuge. "Alkali Field is located directly south of Malheur Lake, a few kilometers east of the Donner und Blitzen River." The High Desert Wetlands ecoregion is a set of Northern Basin and Range wetlands with 1651 square miles (4,276 km2) in Oregon, including a large area around Harney and Malheur Lakes.
Тарих
Бассейн шамамен 32 000 жыл бұрын лава ағындары Малхер ойысын (Malheur Gap) құрап, бассейннің суайдырғыш аймағын Жылан өзенінің саласы – Малхер өзенінен бөліп тұрған кезде пайда болды. Археологиялық дәлелдерге сүйенсек, бұл аймақта 10 000 жыл бұрын да адамдар қоныстанған. Көпалы жазбалары климаттың, әсіресе жаңбыр мен қар мөлшерінің плейстоценнің соңынан бері күрт өзгергенін көрсетеді. Бірнеше жерде ежелгі балық аулау техникаларының іздері табылды. Дәлелдер көрсетіп тұрғандай, бұрын бассейнде қазір тек Колумбия өзені бассейнінде ғана кездесетін бірнеше түр – әсіресе, қабықты мұрынды балық (chiselmouth), жалпақ қабықты сорғыш (coarse scale suckers) және солтүстік скваффиш (northern squawfish) болған. Бұл Харни бассейнінің бір кезде Колумбиямен байланысы болғанын көрсетеді. Жауынды жылдары Малхер көлінің деңгейі 25 футқа (8 метрге) дейін көтеріліп, көлдердің Малхер ойысы арқылы ағып кетуіне мүмкіндік берген. Алайда, қазіргі уақытта көлдің деңгейі тіпті жауынды жылдары да 3 метрден аспайды. 19 ғасырда бассейнде Солтүстік Пайют тайпасы тұрған. Оны 1820 жылдары Гудзон шығанағы компаниясының аңшылары зерттеп, кеңінен аулаған. Бассейн Орегон жолының бағытынан алыс болған, бірақ 1845 жылы тәжірибелі таушы Стивен Мик өлімге ұшыраған топты Стинкингуотер өткесі арқылы, кейін Мик кесуі (Meek Cutoff) деп аталған жолмен Дальске (The Dalles) дейінгі қысқа жол іздеп, бассейн арқылы жетектеді. Топтың 23 адамы Крукт өзенінде су тапқанға дейін бассейнде адасып, қайтыс болды. Климатының қаталдығына байланысты ақтардың аз қоныстануына себеп болды және 19 ғасырдың соңына дейін аймақ негізінен Пайюттардың билігінде болды. Орегонның басқа аймақтарындағы Пайюттармен қоныстану үшін күресу және қақтығыстар нәтижесінде президент Улисс С. Грант 1872 жылы Малхер көлін және бассейннің көп бөлігін қамтитын Пайюттар үшін резервация құрды. Қоныстанудың күшеюі, әсіресе айналасындағы тауларда алтынның табылуы және ақтардың аймақта шаруашылықтар құруға деген ықыласы 1879 жылы Үндістер ісі жөніндегі комиссардың резервацияны күрт тоқтатуына әкелді. Солтүстік Пайюттар 1935 жылы Бернс маңындағы жерлерді алғанға дейін дерлік жерсіз күйінде өмір сүрді. Бассейндегі жер асты суларының кең ауқымда төмендеуі аймақты экологиялық және экономикалық құлдырау қаупіне ұшыратты. Суару үшін су сору бір аймақта су деңгейін жыл сайын төмендетуде.
The basin was formed approximately 32,000 years ago when lava flows formed the Malheur Gap, separating the watershed of the basin from the Malheur River, a tributary of the Snake River. Archaeological evidence indicates the basin was inhabited as early as 10,000 years ago. Pollen records indicate that the climate, especially the level of rain and snowfall, has varied greatly since the end of the Pleistocene. Evidence of prehistoric fishing techniques is found at several sites. Evidence suggests that there existed in the basin several species—in particular, the chiselmouth, coarse scale suckers, and northern squawfish—that are currently found only in the Columbia River basin, indicating that at some point the Harney Basin may have been connected to the Columbia. During wetter years, the lake level of Malheur Lake was raised to a depth of 25 feet (8 m), allowing the lakes to drain over the Malheur Gap. In modern times, however, the lake level does not rise above 10 feet (3 m) in the wettest years. In the 19th century, the basin was inhabited by the Northern Paiute tribe. It was explored and extensively trapped by trappers of the Hudson's Bay Company in the 1820s. The basin lay far off the route of the Oregon Trail, but in 1845 experienced mountain man Stephen Meek led an ill fated party across the basin via Stinkingwater Pass, seeking a shortcut to The Dalles along what has become known as the Meek Cutoff. A total of 23 people died while the party wandered in the basin until finding water at the Crooked River. Because of its climate, it received sparse white settlements and was largely left to the Paiute until the late 19th century. Settlement pressures and conflicts with the Paiute in other areas of Oregon caused President Ulysses S. Grant in 1872 to create a reservation for the Paiute encompassing Malheur Lake and much of the basin. Growing settlement pressures, in particular the discovery of gold in the surrounding mountains, as well as the interest of white settlers to form ranches in the region, caused the Commissioner of Indian Affairs to abruptly terminate the reservation in 1879. The Northern Paiute would survive virtually landless until obtaining tracts of land near Burns in 1935. The basin has a widespread decline in groundwater which has put the region at risk of ecological and economic collapse. Irrigation pumping is dropping the water table as much as every year in one area.