Кіріспе

Бірінші ғасырдағы Хан әулетінің ғалымы, әкімшісі және мемлекет қайраткері Юань Ань (袁安) (92 жылдың 9 сәуірінде қайтыс болды), әдепті аты Шаогонг (邵公), – қытай саясаткері. Хан әулетінің императорлары Чжан және Хэ тұсында Юань Ань Шығыс Ханның жетекші аристократиялық отбасыларының бірі болған Рюнанның күшті Юань кланының негізін қалаушы деп есептелді.

Ерте өмір және мансап

Руян (汝陽), Рунь әкімшілігінде (қазіргі Шаншуй, Хэнань провинциясы) асыл текті отбасында туған Юань Анға 25 жасында магистрат лауазымына жеткен әкесі Юань Ляннан (袁良) "Өзгерістер кітабы" бойынша білімі мұра болып келді. Осы біліммен Юань Ан өз туған жерінде танымал болды. Шағын кеңсе тәжірибесінен кейін, 60 жылы Руянның магистраты оны "ұлы жүректі және адал" деп ұсынды, ол Луоянға императорлық сарайда қызмет ету үшін барды. 62 жылы ол астананы тастап, келесі сегіз жыл бойы шығыс провинцияларда басшы, содан кейін магистрат лауазымдарын атқарды. 70 жылы Юань Ан Чу әкімшілігінің бас басқарушысы болып тағайындалды, ол Чу патшасы Лю Иннің (劉英) діннен тайып, мемлекетке қарсы шыққандығын тергеуге кірісті, сонымен қатар мыңдаған адамдар осы құлпынайға қатысқан деп айыпталды. Чуда Юань Ан төрт жүз бейкүнә отбасын құтқарды, бұл әрекеті оны "қозғалыс жақтасы" деп тануы мүмкін деген ескертулерге қарамастан. Император Хэ (和) бұл әкімшілік және сот процестеріне ризашылық білдірді. 74 жылы Юань астанаға шақырылып, Хэнань интенданты болып тағайындалды, Луоян маңындағы аумақта атқарушылық міндеттерді атқарды. "Хань кітабында" (侯漢書) айтылғандай, осы қызметте "астананың билеушілері оны құрметтеді және оның аты императорлық сарайда зор мәнге ие болды".

Елорда мен солтүстік шекарадағы саясат

83 жылдың алтыншы айында Юань Ань Бас көлігіш қызметіне тағайындалды, ол Тоғыз министрдің бірінің мәртебесіне ие болды. Келесі жылдары Юань Хан империясының солтүстік шекарадағы Сяньби тайпаларына қатысты саясаты туралы сарайдағы талқылауларда белсенділік танытты. 85 жылы өткен кеңесте Юань Сяньбиге қатысты дипломатиялық саясатты қолдады, бұл Бас сардар Чжэн Хун (鄭弘) және Жұмыс министрі Диу Лун (第五倫) тарапынан қарсылыққа ұшырады. Юань Ань әсіресе некелік одақтар жасау және кепілдерді ұстау практикасын қолдады. Келесі жылы ол Диу Лунның орнын басып, Жұмыс министрі болды, ал 87 жылы тағы да жоғарылап, Халық министрі болды. 88 жылы Император Чжанның қайтысы және оның он жасар ұлы Император Хэнің таққа отыруы саяси жағдайға маңызды өзгерістер әкелді. Жас императордың регенттері, Император шешен Ду және оның інісі Ду Сянь, Солтүстік Сяньби мәселесіне қатысты әскери саясатты жақтады. Олардың туған жері мен сарайдағы лауазымы оларды соғыс арқылы орталық билікті кеңейтуге итермеледі. Бас сардар Су Ю, Жұмыс министрі Жэнь Вэй (任隗) және Тоғыз министрмен бірге Юань Ань сарай залына кіріп, солтүстікке жорық ұйымдастыруға қарсылық білдіретін петиция тапсырды. Ол Солтүстік Сяньби тайпалары шекараға басып кірмегендіктен, алыс жорыққа ресурстар жұмсаудың қажеті жоқ деп мәлімдеді. Оның және басқа консервативті кеңесшілердің қарсылығына қарамастан, шешен Ду экспедициялық күштерді жіберуге бұйрық берді. 89 жылдың жазында қытай армиясы үш бағытта шабуылға шығып, Жилуо тауында Солтүстік шаньюйді жеңіске ұшыратып, оны Алтай тауларына қарай қуды. 91 жылы жасалған соңғы шабуыл Солтүстік Сяньби тайпаларын жоқ етті, бұл олардың бұрынғы аумақтарында саяси вакуумды тудырды, оны Хан империясы келесі екі ғасыр бойы бақылауда ұстауға күш салды. Юань Ань 92 жылы қайтыс болды, ал бірнеше айдан кейін Ду әулеті Император Хэ жасаған төңкеріс салдарынан құлады. Юань Ань қайтыс болғаннан кейін император оны құрметпен еске алды, ал оның үлкен ұлы Юань Шанға (袁賞) астанада лауазым берілді. Юань Аньның екі кіші ұлы, Юань Цзин (袁京) және Юань Чан (袁敞) тиісінше Ұлы әкімші және Жұмыс министрі қызметтерін атқарды. Осыдан кейін үш буын бойы Юань Аньның ұрпақтары Рунанның қуатты Юань әулетінің басшылары болды, Хан бюрократиясындағы ең жоғары лауазымдарды иеленді және ақсүйектер арасында зор ықпалға ие болды. 189 жылдан кейін Хан империясы құлаған кезде, оның шөберелері Юань Шао және Юань Шу Солтүстік Қытайда өздерінің соғыс лордтарының феодалдық иеліктерін құрды.

Юань-ан стеласы

1929 жылы Хэнань провинциясының Янси ауданында Юань Ань өмірінің маңызды сәттерін көрсететін ескерткіш табылған. Ол шамамен 117 жылы, оның қайтысынан кейін екі онжылдық өткен соң орнатылған. Ескерткіштің биіктігі 137,5 см, ені 71,5 см. Қазіргі таңда Хэнань провинциялық мұражайында сақтаулы. Онда оның қызметке тағайындалған және қайтыс болған күндері көрсетілген, бұл мәліметтер «Хань кітабының» ресми өмірбаянында кездеспейді. Бұл 1923 жылы табылған оның ұлы Юань Чанның ескерткішімен үндеседі. Олар бастапқыда бір орында орнатылған болуы мүмкін.