Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ли Цзяо, әдепті аты Цзюшань (巨山), ресми атағы Чжао герцогы (趙公), Қытай Тан әулеті мен У Цзэтяньнің Чжоу әулетінің шенеунігі, У Цзэтянь, оның ұлдары Чжунцзонг және Руйцзонг императорлары, сондай-ақ немересі Шан императорының тұсында канцлер болып қызмет еткен.
Li Jiao , courtesy name Jushan (巨山), formally the Duke of Zhao (趙公), was an official of the Chinese Tang dynasty and Wu Zetian's Zhou dynasty, serving as chancellor during the reigns of Wu Zetian, her sons Emperor Zhongzong and Emperor Ruizong, and her grandson Emperor Shang.
Өмірбаян
Ли Цзяоның нақты қай жылы туғаны белгісіз, бірақ оның отбасы Чжао префектурасынан (趙州, шамамен қазіргі Шицзячжуан, Хэбэй) шыққандығы белгілі. Ол көрнекті рудан шыққан, ал оның әкесінің әкесінің інісі Ли Юанькао (李元操) Тан әулетінің алдындағы Суй әулеті кезінде белгілі лауазымды адам болған. Оның әкесі Ли Чжэньэ (李鎮惡) Сянчэн округінің (襄城, қазіргі Сючан, Хэнань) билеушісі қызметін атқарған, ерте қайтыс болды, және Ли Цзяо анасы Чжан ханымға зор құрметпен қызмет еткендігі айтылады. Оның әдеби дарыны жас кезінде-ақ танылды, оның атағы да Чжао префектурасынан шыққан Су Вэйдаоға тең болды. Ол 14 жасында бес классиканы меңгерді және канцлер Сюй Юаньчао оны жоғары бағалады. 19 жасында императорлық емтиханды сәтті тапсырып, Андинг округінің (安定, қазіргі Дингси, Ганьсу) шерифі болды. Көп ұзамай ол астана Чанъаньда қызмет етуге тағайындалды, және ол ескі әріптестері Луо Бинван мен Лю Гуаньемен бірге әдеби шеберлігімен танылды. Император Гаоцзунның тұсында Ли Цзяо императорлық цензор болды. Сол кезде Юн (邕州, шамамен қазіргі Наньнин, Гуанси) және Ян (巖州, шамамен қазіргі Лайбин, Гуанси) префектураларында Лао (獠) көтерілісі болды, император Гаоцзун оны басу үшін әскер жіберді, Ли Цзяо әскердің тексерушісі болды. Бірақ армия Юн және Ян префектураларына жеткенде, Ли Цзяо көтерілісшілердің лагерьлеріне барып, олардың басшыларын қарсылық көрсетпей капитуляциялауға көндірді, соның арқасында армия шайқассыз кері қайта алды. Кейіннен ол императордың кеңесшісі (給事中, Jishizhong) болды.
It is not known exactly when Li Jiao was born, but it is known that his family was from Zhao Prefecture (趙州, roughly modern Shijiazhuang, Hebei). He came from a prominent clan, and his great granduncle Li Yuancao (李元操) was a well known official during Tang dynasty's predecessor Sui dynasty. His father Li Zhen'e (李鎮惡), who had served as the magistrate of Xiangcheng County (襄城, in modern Xuchang, Henan), died early, and it was said that Li Jiao served his mother Lady Zhang with great filial piety. His literary talent began to be known when he was young, and his reputation matched that of Su Weidao, who was also from Zhao Prefecture. He already understood the Five Classics at age 14 and was praised by the chancellor Xue Yuanchao. He passed the imperial examination at age 19 and was made the sheriff of Anding County (安定, in modern Dingxi, Gansu). He was soon promoted to serve in the capital Chang'an, and he, along with older colleagues Luo Binwang and Liu Guangye (劉光業), became known for their literary talent. Sometime during the reign of Emperor Gaozong, Li Jiao became an imperial censor. At that time, there was a Lao (獠) rebellion in Yong (邕州, roughly modern Nanning, Guangxi) and Yan (巖州, roughly modern Laibin, Guangxi) Prefectures, and Emperor Gaozong launched an army to suppress it, with Li Jiao serving as the army's auditor. When the army reached Yong and Yan Prefectures, however, Li Jiao went to the rebel camps and persuaded the leaders to surrender, allowing the army to withdraw without a fight. He was later made imperial attendant (給事中, Jishizhong).
У Цзэцянның тұсында
692 жылы император Гаоцзонның әйелі Ву Цзэтянь өзінің жаңа Чжоу әулетінің «императоры» ретінде билік құрып, Тан әулетін тоқтатты. Сол жылы оның құпия полициясының өкілі Лай Цзюньчен канцлерлер Рен Цзигу, Ди Ренцзие және Пей Синбэньмен қатар, Цюй Сюаньли (崔宣禮), Лу Сянь (盧獻), Вэй Юаньчжун және Ли Сичжэньмен (李嗣真) бірге опасыздыққа айыптады. Осы шенеуніктер өлім жазасына кесілген кезде Ву Цзэтянь Ли Цзяоға, сондай-ақ Чжан Дэю (張德裕) және Лю Сянь (劉憲) есімді екі шенеунікке істерді қарауды тапсырды. Чжан мен Лю айыптаулардың жалған екенін білгенімен, Лайдан қорқып, бастапқыда үкімге қарсылық білдіре алмады. Ли Цзяо оларға қарсылық көрсетуді ұсынды, сондықтан олар жазбаша нысанда наразылық білдірді. Осының нәтижесінде олар Ву Цзэтяньды ренжітіп, ол оны Рун префектурасының (潤州, қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) әскери кеңесшісі қызметіне төмендетті. (Дегенмен, Ди өзінің кінәсіздігін мәлімдейтін өтінішті Ву Цзэтяньға жасырын жеткізгеннен кейін шенеуніктер аман қалды.) Біраз уақыттан кейін Ли Цзяо Фэнге Шерені (鳳閣舍人) қызметіне тағайындалды, ол үкіметтің заң шығару бюросының (鳳閣, Fengge) орта деңгейдегі лауазымды адамы болды және императорлық жарлықтарды әзірлеуге жауапты болды. 697 жылы осы қызметте болғанда, Шығыс Туджуэ ханы Ашина Мочуо Чжоудан бұрын Танға бағынышты болған Туджуэ халқын қайтаруды және оған қажетті бірнеше жабдықтарды беруді талап еткенде, Ли Цзяо Яо Шу мен Ян Цзайсидің талаптарды қанағаттандыру туралы ұсынысына қарсылық білдірді, бірақ Ву Цзэтянь Ашина Мочуоның талаптарын қабылдады. Сол жылы ол мемлекеттік қызмет істері министрлігінде (春官部, Чунгуан Бу) лауазымды адамдарды іріктеуді өз міндетіне алды және императорлық қазынадан жалақы алатын резервтегі лауазымды адамдардың тізімін құра бастады. Сонымен қатар, сол кезде Ву Цзэтянь жергілікті үкімет істерін тексеру үшін императорлық цензуратты (右御史臺) құрды, ол цензорларды жергілікті үкімет істерін тексеруге жіберді, Луоян астанасынан луналық жылдың үшінші айында шығып, 11-ші айда нәтижелермен оралып келді. Ли Цзяо уақыт жеткіліксіз деп есептеді және цензорларға қарау үшін кішігірім аумақтарды қарастыру үшін империяны 20 округке бөлуді ұсынды. Ву Цзэтянь бастапқыда келісті, бірақ басқа шенеуніктердің қарсылығынан кейін Ли Цзяоның ұсынысын жүзеге асырмады. 698 жылы Ли Цзяо сарай кітапханасының бас орынбасары Мишу Шаоцзянь (秘書少監) болып қызмет еткенде, оған Тоң Фэнгге Луантай Пинчжанши (同鳳閣鸞臺平章事) атағы берілді, бұл оны де-факто канцлер етті. 700 жылы Ву Цзэтянь өзінің жақындары Чжан Ичжи мен Чжан Чанцзонгтың сарайға кіруіне заңдылық беру үшін Ли Цзяоға «Үш діннің інжу-маржаны» (三教珠英, Санцзяо Чжуйинг) деп аталатын шығарманы жасау жобасын тапсырды. Бұл конфуциандық, буддизм және даосизм туралы поэзия жинағы болды, және Чжан Ичжи мен Чжан Чанцзонг та жобаға қатысты. Кейін сол жылы Ву Цзэтянь Ли Цзяоның ағасы Чжан Сиді канцлер етіп тағайындағаннан кейін, Ли Цзяо, ол сол кезде Луантай Шиланг (鸞臺侍郎), емтихан бюросының (鸞臺, Luantai) бас орынбасары болып қызмет етіп жүрген, оның канцлер атағы алынып тасталды, өйткені Ву Цзэтянь ағасы мен немере інісінің бір уақытта канцлер болып қызмет етуін қаламады. Ли Цзяоның орнына императорлық университеттің директоры Чэнцзюнь Цзицзю (成均祭酒) тағайындалды. 702 жылы Ли Цзяо канцлер Вэй Цзюйаньның орынбасары болып қызмет етті, ол Ву Цзэтянь батыс астанасы Чанъаньда болған кезде Луоянның бас лауазымды адамы болды, Ву Цзэтянь Вэйді Чанъаньға шақырып, Ли Цзяоға Луоянның жауапкершілігін жүктеді. 703 жылы Ву Цзэтянь атқарушы бюроның атын Вэньчань Тайдан (文昌臺) Чжунтайға (中臺) өзгерткенде, Ли Цзяо Чжунтай Зуо Чэн (中臺左丞) болып қызмет етіп, имтихан бюросының басшысы және канцлер лауазымына тағайындалды. 704 жылы императорлық шенеуніктер жергілікті шенеуніктер болуға дайын емес деген мәселеге жауап ретінде Ли Цзяо және оның әріптесі канцлер Тан Сюйцин орталық үкіметтегі шенеуніктерді префектуралар мен округтерге шенеуліктер ретінде қызмет етуге тағайындап, алдымен өздері баруды ұсынды. Ву Цзэтянь 20 шенеунікті кездейсоқ таңдап алды, ал Ли Цзяо мен Тан екеуі де жіберілмеді. Кейін 704 жылы Ли Цзяо заң шығару бюросының басшысы болып қызмет атқаратын Неиши (內史) болып тағайындалды. Сондай-ақ 704 жылы Ву Цзэтянь Будданың үлкен мүсінін салу үшін Будда монахтары мен монах қыздарына салық енгізгенде, Ли Цзяо мен Чжан Тингуй (張廷珪) жобаға қарсылық білдірді, және Ву Цзэтянь ақырында оны тоқтатты. Ли Цзяо кейін Неиши қызметінен босатылуды сұрады және оған Тоң Фэнгге Луантай Санпин (同鳳閣鸞臺三品) канцлер атағы берілді. Жыл соңында ол канцлер қызметінен толығымен шеттетіліп, қазына министрі (地官尚書, Diguan Shangshu) болды.
By 692, Emperor Gaozong's wife Wu Zetian was reigning as "emperor" of her new Zhou dynasty, interrupting Tang dynasty. That year, her secret police official Lai Junchen had falsely accused the chancellors Ren Zhigu, Di Renjie, and Pei Xingben, along with other officials Cui Xuanli (崔宣禮), Lu Xian (盧獻), Wei Yuanzhong, and Li Sizhen (李嗣真) of treason. As these officials were set for execution, Wu Zetian had Li Jiao, along with two other officials, Zhang Deyu (張德裕) and Liu Xian (劉憲), review the cases. Zhang and Liu knew that the accusations were false, but feared Lai, and therefore initially failed to object to the judgments. Li Jiao advocated that they did, and so the three filed written objections. As a result, they offended Wu Zetian, and she demoted him to be the military advisor to the prefect of Run Prefecture (潤州, roughly modern Zhenjiang, Jiangsu). (The officials, however, were still spared after Di was able to secretly deliver a petition proclaiming his innocence to Wu Zetian.) After some time, Li Jiao was recalled to serve as Fengge Sheren (鳳閣舍人), a mid level official at the legislative bureau of government (鳳閣, Fengge), and he became largely responsible for drafting imperial edicts. While serving in that office, in 697, when Eastern Tujue's khan Ashina Mochuo made a request for Zhou to return Tujue people who had previously submitted to Tang and also to grant a number of supplies that he needed, Li Jiao lodged an objection against the recommendation of the chancellors Yao Shu and Yang Zaisi to comply, but Wu Zetian still granted Ashina Mochuo's requests. Later that year, he took over the selection of officials at the ministry of civil service affairs (春官部, Chunguan Bu) on an acting basis, and he began establishing a list of reserve officials who would draw salaries from the imperial treasury. Also around that time, Wu Zetian had established an imperial censorate to review local government affairs (右御史臺), which would send out censors to examine the local government affairs, leaving the capital Luoyang in the third month of the lunar year and returning in the 11th month to report on findings. Li Jiao, believing that the time was insufficient, suggested dividing the empire into 20 circuits so that the censors had smaller areas to review. Wu Zetian initially agreed, but after opposition by other officials, did not carry out Li Jiao's proposal. As of 698, Li Jiao was serving as Mishu Shaojian (秘書少監), the deputy head of the Palace Library, when he was given the designation Tong Fengge Luantai Pingzhangshi (同鳳閣鸞臺平章事), making him a chancellor de facto. In 700, Wu Zetian, in order to give her lovers Zhang Yizhi and Zhang Changzong legitimacy in their entries into the palace, had Li Jiao head a project to create a work known as the Essence of Pearls from the Three Religions (三教珠英, Sanjiao Zhuying) – a compilation of various poetry about Confucianism, Buddhism, and Taoism – and had Zhang Yizhi and Zhang Changzong involved in the project as well. Later that year, after Wu Zetian named Li Jiao's uncle Zhang Xi as a chancellor, Li Jiao, who was by this point serving also as Luantai Shilang (鸞臺侍郎), the deputy head of the examination bureau (鸞臺, Luantai), had his chancellor designation removed, because Wu Zetian did not want uncle and nephew to serve as chancellors at the same time. Li Jiao was instead made Chengjun Jijiu (成均祭酒), the principal of the imperial university. By 702, Li Jiao was serving as deputy to the chancellor Wei Juyuan, who was serving as official in charge of Luoyang while Wu Zetian was at the western capital Chang'an, when Wu Zetian summoned Wei to Chang'an and had Li Jiao take over the responsibility at Luoyang. By 703, when Wu Zetian changed the name of the executive bureau from Wenchang Tai (文昌臺) to Zhongtai (中臺), Li Jiao was serving as Zhongtai Zuo Cheng (中臺左丞), when he was made acting Nayan (納言), the head of the examination bureau and a post considered one for a chancellor. In 704, in response to the problem that imperial officials were not willing to be local officials, Li Jiao and fellow chancellor Tang Xiujing suggested that the officials at the central government be assigned to the prefectures and counties to serve as officials, offering to go first themselves. Wu Zetian had 20 officials randomly drawn, and neither Li Jiao nor Tang was sent out. Later in 704, Li Jiao was made acting Neishi (內史), the head of the legislative bureau and also a post considered one for a chancellor. Also in 704, when Wu Zetian instituted a tax on the Buddhist monks and nuns of the realm to build a large Buddha statute, Li Jiao and Zhang Tinggui (張廷珪) opposed the project, and Wu Zetian eventually stopped it. Li Jiao then requested to be relieved of Neishi duties, and was given the chancellor designation Tong Fengge Luantai Sanpin (同鳳閣鸞臺三品). Late in the year, he was removed of chancellor duties altogether, becoming minister of the treasury (地官尚書, Diguan Shangshu) instead.
Император Чжунцзонгтың екінші билігі кезінде
705 жылы У Цзэтянь төңкеріспен биліктен құлатылды, оның кезінде Чжан Ичжи мен Чжан Чанцзун қаза тапты. У Цзэтяньнің ұлы Ли Сянь, бұрынғы император, таққа қайта оралды (Чжунцзун императоры ретінде). Ли Цзяо Чжан Ичжи мен Чжан Чанцзунға жағымпаздық еткені үшін айыпталды және Ю аймағының (豫州, қазіргі Хумадиан, Хэнань) префектурасының басшысы болып тағайындалып, астанадан алысқа жіберілді. Бірақ Ю аймағына аттанғанша Тонг аймағының (通州, қазіргі Бейжің) префектурасының басшысы болды. Бірнеше айдан кейін ол мемлекеттік қызмет істері министрінің орынбасары (吏部侍郎, Libu Shilang) қызметіне қайта шақырылды, жақын арада мемлекеттік қызмет істері министрі (吏部尚書, Libu Shangshu) болып тағайындалды. Ол мемлекеттік қызмет істері министрі болғанда, қайтадан канцлер болуды үміттене отырып, резервтегі лауазымдар тізімін кеңейтті және ықпалды тұлғалардың туыстары мен достарын резервке қойып, оларды ынталандыруға тырысты. 706 жылы Ли Цзяоға Тонг Чжуншу Мэнься Санпин (同中書門下三品) шені берілді, осылайша ол қайтадан канцлер атанды. Сол жылы Чжунцзун императорының күйеу баласы Ван Тонгчжао (王同皎), Чжан Чжунчжи (張仲之), Цзу Яньцин (祖延慶) және Чжоу Цзин (周璟) бірге Чжунцзун императорының қуатты әйелі Император Вэйдің сүйіктісі, Децзин князі У Сансиді өлтіру және содан кейін Император Вэйді тақтан түсіру үшін құлық жасады деген айып тағылды. Тергеу кезінде Чжан ашық түрде Император Вэй мен У Сансидің зина жасағандарын айыптады. Ли Цзяо, Вэй Цзююань және Ян Цайси тергеуге тағайындалды, сондай-ақ цензорлар Ли Чэнцзя (李承嘉) мен Яо Шаочжи (姚紹之) де қатысты. Вэй мен Ян Чжанның айыптауын естімегендей жасады, ал Ли Цзяо мен Яо оның айыптауын қарастырмай, Чжанды тұтқынға алып, жазалауға тырысты. Ақырында Ван мен оның серіктері жазаланды. Кейін сол жылы Ли Цзяо заң шығару бюросының басшысы болып қайта тағайындалды, енді ол Чжуншу Лин (中書令) атағын алды. Алайда, ол резервтегі лауазымдар тізімін кеңейтудің императорлық қазынаға үлкен зиян келтіріп жатқанын түсінді және мұны мойындап, отставкаға кетуді ұсынды, бірақ Чжунцзун императоры оның өтінішін қабылдамады. 707 жылы Чжунцзун императорының мұрагері Ли Чжунцзюн, әпкесінен туған, Император Вэйдің қызы Ли Гоэр ханшайым Анле оны үнемі қорлап, оның орнына мұрагер ханшайым болуға тырысқанына ашуланып, көтеріліс ұйымдастырды және У Санси мен У Сансидің ұлы У Чжунсюнді (武崇訓, сонымен қатар Ли Гоэрдің күйеуі) өлтірді. Ол Ли Гоэрді, Император Вэйді және Чжунцзун императорының кәнизағы Шангуан Ванэрді тұтқынға алу мақсатымен сарайға шабуыл жасады. Ли Цзяо Ли Чжунцзюннің шабуылына қарсы тұру үшін императорлық гвардияға басшылық еткен шенеуніктердің бірі болды, нәтижесінде Ли Чжунцзюн жеңіліп, қаза тапты. Содан кейін, бұл кезде аға канцлер болған Вэй Юаньчжун, Зонг Чуке мен Цзи Чуна Ли Чжунцзюнмен байланыста болды деп айыптады, ал Ли Цзяо мен Ян Зонг пен Цзидің айыптауларымен келісті; Вэй ақырында жер аударылып, жер аударуда қайтыс болды. 708 жылы Чжунцзун императоры императорлық әдеби институт – Сювэнь павильонын (修文館) құрғанда, Ли Цзяо институттың ғалымы болды және Чжунцзун императоры ғалымдарды әдеби жарыстарға жиі шақырып, Шангуан кәнизасы төрелік етті. Сондай-ақ 708 жылы ол қорғаныс министрі (兵部尚書, Бинбу Шаншу) болып тағайындалды және Тонг Чжуншу Мэнься Санпинмен бірге канцлер қызметін атқаруын жалғастырды. Ол сондай-ақ Чжао герцогі болып тағайындалды және Теджин (特進) құрметті атағы берілді.
In 705, Wu Zetian was overthrown in a coup, in which Zhang Yizhi and Zhang Changzong were killed. Wu Zetian's son Li Xian the Crown Prince, formerly emperor, was restored to the throne (as Emperor Zhongzong). Li Jiao was accused of having flattered Zhang Yizhi and Zhang Changzong and was demoted out of the capital, to serve as the prefect of Yu Prefecture (豫州, roughly modern Zhumadian, Henan), but before he departed for Yu Prefecture was made the prefect of Tong Prefecture (通州, in modern Beijing). Several months later, he was recalled to serve as deputy minister of civil service affairs (吏部侍郎, Libu Shilang), and was soon promoted to be the minister of civil service affairs (吏部尚書, Libu Shangshu). It was said that when he was minister of civil service affairs, he, hoping to become chancellor again, expanded the roll of reserve officials and made many relatives and friends of powerful individuals reserve officials, in order to placate them. In 706, Li Jiao was given the designation Tong Zhongshu Menxia Sanpin (同中書門下三品), making him again a chancellor. That year, when Emperor Zhongzong's son in law Wang Tongjiao (王同皎) was accused of a treasonous plot with Zhang Zhongzhi (張仲之), Zu Yanqing (祖延慶), and Zhou Jing (周璟), of plotting to kill Wu Sansi the Prince of Dejing (Wu Zetian's nephew), the lover of Emperor Zhongzong's powerful wife Empress Wei and then depose Empress Wei, Zhang, while being interrogated, openly accused Empress Wei and Wu Sansi of adultery. Li Jiao, Wei Juyuan, and Yang Zaisi were assigned to the investigation, in addition the censors Li Chengjia (李承嘉) and Yao Shaozhi (姚紹之). Wei and Yang acted as if they did not hear Zhang's accusation, while Li Jiao and Yao simply tried to have Zhang taken to prison for execution without acting on his accusation. Eventually, Wang and his associates were executed. Later that year, Li Jiao was again made the head of the legislative bureau, now with the title Zhongshu Ling (中書令). By this point, however, he had realized that his expansion of the roll of reserve officials was causing a major drain on the imperial treasury, and he, admitting this, offered to resign, an offer that Emperor Zhongzong declined. In 707, Emperor Zhongzong's crown prince Li Chongjun, born of a concubine, was angry that Empress Wei's daughter Li Guo'er the Princess Anle was repeatedly insulting him and trying to become crown princess to displace him, started a rebellion and killed Wu Sansi and Wu Sansi's son Wu Chongxun (武崇訓, also Li Guo'er's husband). He subsequently marched on the palace, hoping to arrest Li Guo'er, Empress Wei, and Emperor Zhongzong's concubine Consort Shangguan Wan'er. Li Jiao was one of the officials who commanded imperial guards in countering Li Chongjun's attack, and Li Chongjun was eventually defeated and killed. Thereafter, Wei Yuanzhong, by this point a senior chancellor, was accused of association with Li Chongjun by Zong Chuke and Ji Chuna, and Li Jiao and Yang went along with Zong's and Ji's accusations; Wei was eventually exiled and died in exile. In 708, when Emperor Zhongzong established an imperial literary institute Xiuwen Pavilion (修文館), Li Jiao was made a scholar at the institute, and Emperor Zhongzong often summoned the scholars for literary contests to be judged by Consort Shangguan. Also in 708, he was made minister of defense (兵部尚書, Bingbu Shangshu) and remained chancellor with the Tong Zhongshu Menxia Sanpin. He was also created the Duke of Zhao and given the honorific title Tejin (特進).
Император Шанның тұсында
710 жылы император Чжунцзонг күрт қайтыс болды – дәстүрлі тарихшылардың пікірінше, бұл Уэй император мен Ли Гуэр жасаған улану салдарынан болды. Осылайша Уэй император У Цзэцян сияқты император болуға, ал Ли Гуэр тақ мұрагері болуға ниеттенген. Бірақ сол кезде император Чжунцзонгтың ұлы, Вэй ханзадасы Ли Чонмао, сондай-ақ нағашы ұлы, император атанды (император Шан). Императрица Вэй император жесірі және регент ретінде билікті өз қолында ұстады. Билігін нығайта отырып, император Чжунцзонгтың інісі, Сианг ханзадасы Ли Дан, өзі бұрынғы император, және оның қарындасы, принцесса Тайпинге қатысты алаңдады. Ли Цзяо оған Ли Данның ұлдарын астанадан облыс басшылары ретінде жіберу туралы құпия ұсыныс жасады, бірақ императрица Вэй бұл ұсынысты қабылдамады немесе оны іске асыруға мүмкіндік болмады. Бір ай ішінде принцесса Тайпин мен Ли Данның ұлы Ли Лонджи, Линцзи ханзадасы бастаған төңкеріс салдарынан императрица Вэй мен Ли Гуэр қаза табады. Император Шан тақтан түсіріліп, Ли Дан қайтадан таққа отырды (император Руйцзун атанды).
In 710, Emperor Zhongzong died suddenly—a death that traditional historians believed to be a poisoning carried out by Empress Wei and Li Guo'er, so that Empress Wei could become emperor like Wu Zetian and Li Guo'er could become crown princess. For the time, however, Emperor Zhongzong's son Li Chongmao the Prince of Wei, also by a concubine, was made emperor (as Emperor Shang). Empress Wei retained power as empress dowager and regent, and she, while consolidating her power, were apprehensive about Emperor Zhongzong's brother Li Dan the Prince of Xiang, himself a former emperor, and his sister Princess Taiping. Li Jiao made a secret proposal to her to have Li Dan's sons sent out of the capital to be prefectural officials—a proposal that Empress Dowager Wei either did not accept or had no chance to implement. Less than a month later, a coup led by Princess Taiping and Li Dan's son Li Longji the Prince of Linzi killed Empress Wei and Li Guo'er. Emperor Shang was deposed, and Li Dan was restored to the throne (as Emperor Ruizong).
Император Руйцзонгтың екінші билігі кезінде
Ли Цзяо Руйцзун таққа қайта келгеннен кейін бастапқыда канцлер қызметін сақтап қалды, бірақ шамамен бір айдан соң Хуай префектурасының (懷州, қазіргі Цзяодзо, Хэнань маңы) префекті етіп төмендетілді. Ол көп ұзамай зейнетке шықты. 713 жылы император Руйцзун Ли Цзяоның император Руйцзунның ұлдарын жер аудару туралы император жесір Вэйге құпия ұсыныс жасағанын білді. Император Руйцзун бұл туралы айтқан бірнеше шенеуніктер Ли Цзяоны өлімге кесуді ұсынды, бірақ канцлер Чжан Шуо Ли Цзяоның ұсынысы император жесір Вэйге адал болғанын атап өтті. Император Руйцзун келісіп, Ли Цзяоны сөккен жарлық шығарды, бірақ оны өлімге кеспеді. Бірақ Ли Цзяоның ұлы Ли Чанчжиді (李暢之) Цзянь префектурасының (虔州, қазіргі Ганьчжоу, Цзянси маңы) префекті етіп тағайындап, Ли Цзяоны Ли Чанчжимен бірге Цзянь префектурасына жіберді, осылайша оны жер аударып жіберді. Кейін Ли Цзяо Лу префектурасының (廬州, қазіргі Хэфэй, Анхуй маңы) префектінің кеңесшісі болып тағайындалды және 69 жасында қайтыс болды.
Li Jiao initially remained chancellor after Emperor Ruizong's return to the throne, but about a month later was demoted to be the prefect of Huai Prefecture (懷州, roughly modern Jiaozuo, Henan). He soon retired. In 713, Emperor Ruizong found out that Li Jiao had submitted the secret suggestion to Empress Dowager Wei to exile Emperor Ruizong's sons. Some of the officials that Emperor Ruizong told this to suggested that Li Jiao be executed, but the chancellor Zhang Shuo pointed out that Li Jiao's suggestion was a faithful one, as far as Empress Dowager Wei was concerned. Emperor Ruizong agreed, and while he issued an edict rebuking Li Jiao, he did not kill Li Jiao, although he made Li Jiao's son Li Changzhi (李暢之) the prefect of Qian Prefecture (虔州, roughly modern Ganzhou, Jiangxi) and had Li Jiao go with Li Changzhi to Qian Prefecture, effectively exiling him. At a later point, Li Jiao was made an advisor to the prefect of Lu Prefecture (廬州, roughly modern Hefei, Anhui), where he died at age 69.
Ескертпелер мен сілтемелер
Танның көне кітабы, 94-том. Танның жаңа кітабы, 123-том. Зичжи Тунцзянь, 206, 207, 208, 209, 210-томдар.
Old Book of Tang, vol. 94. New Book of Tang, vol. 123. Zizhi Tongjian, vols. 206, 207, 208, 209, 210.