Тан әскерінің басшысы Ю Ди

Кіріспе

Тан әулетінің генералы Юй Ди (于頔; 818 жылы қайтыс болды), әдепті аты Юньюань (允元), бастапқыда Янның Ли герцогы (燕厲公), кейін Янның Си герцогы (燕思公) – Тан әулеті кезіндегі қытай дипломаты, әскери генерал, саясаткер және әскери сардар. Ол император Дзэзонгтың билігінің соңында күшті әскери сардар болған, бірақ император Дзэзонгтың немересі, император Сянцзонг билігі кезінде императорлық билікке бағынышты болды.

Бастапқы өмірі

Ю Дидің туған жылы белгісіз, бірақ оның отбасы Хэнань провинциясынан (河南, яғни Тан әулетінің шығыс астанасы Луоян аймағы) екені мәлім. Оның әулеті өзінің тегін Солтүстік Вэйдің көрнекті Сянбей руы Монийуға (万鈕于) дейін жегізеді, ол Солтүстік Вэй императоры Сяовэнь Сянбей руларының аттарын ханьдық есімдерге ауыстырған кезде Ю деп өзгертілген. Ю Дидің әулетінің арасында Солтүстік Вэй, Батыс Вэй, Солтүстік Чжоу, Суй және Тан әулеттерінің генералдары мен шенеуніктері болған, соның ішінде көрнекті Солтүстік Чжоу генералы Ю Цзинь (于謹). Ю Дидің әкесі Ю Ван (于汪) архив бюросының директоры, ал әкесі Ю Сюн (于敻) префектуралық префекттің әскери кеңесшісі болған. Оның тегіне байланысты Ю Ди ресми мансабының басында императорлық гвардия офицері, содан кейін Хуайин округінің (華陰, қазіргі Вейнань, Шэньси) округ басшысы болып тағайындалған. Ауданды зерттеуші Лю Ван (劉灣) кейіннен оны көмекші қызметке шақырды; кейіннен ол Юэян округінің (櫟陽, қазіргі Сиань, Шэньси) бас хатшысы болып қызмет еткенде, Тибет империясымен келісімшартқа қол қою кезінде жоғары лауазымды шенеунік Чжан Иге (張議) қызмет етті. Содан кейін ол Әділет министрлігінде (刑部, Xingbu) төмен деңгейдегі шенеунік Симен Юанвайланг (司門員外郎) және императорлық цензураның төмен деңгейдегі қызметкері Шиюши (侍御史) болып қызмет етті. Кейін ол Тибет империясымен дипломатиялық миссияда қызмет етті және жақсы қызмет еткендігі үшін жоғары бағаланды. Кейіннен ол Чанъань округінің (Тан астанасы Чанъаньды құрайтын екі округтің бірі) судьясы, содан кейін Ритуалдар министрлігінде (禮部, Libu) қадағалаушы лауазымды адам Дзябу Лангчжун (駕部郎中) болды. Алайда, кейін Ю менмендікке салынып, көбірек сарбаздар жинап, Хан өзенінің оңтүстігіндегі жерді өзінің иелігінде ұстағандай әрекет етті. Ол адамдарды қалауынша өлтіргендігі де айтылды. Император Дэцзун сол кездегі аймақтық губернаторларды ынталандыруға көбірек қызығушылық танытқандықтан, Юдің өтініші бойынша әрекет етті, соның ішінде Сян префектурасының мәртебесін комендант орналасатын жерге көтерді, сондай-ақ императорлық үкіметтен тәуелсіз өз мемлекеттерін басқаратын әскери әміршілер басқаратын тағы екі округтің астанасы және Вэй префектурасы (魏州, қазіргі Хэбэйдің Ханьдань қаласы), Вэйбо округінің (魏博) астанасы, содан кейін Тянь Сюй басқарған. Бірде ол өзінің бағыныстысы Юань Хунды (元洪) Денг префектурасының (鄧州, қазіргі Хэнань провинциясының Наньян қаласы) префектісін жемқорлықпен айыптады. Император Дэцзун Юаньды Дуань префектурасына (端州, қазіргі Гуандун провинциясының Жаоцин қаласы) жер аударуға бұйрық бергеннен кейін, Ю Юаньды жер аударуға жіберілген евнухтан тартып алды, евнухты Чанъаньға қашуға мәжбүр етті, содан кейін Юаньға тым қатал жаза берілгеніне шағымданып арыз берді. Басқа бір жағдайда, Ю өзінің көмекшісі Ксю Чжэнлунға (薛正倫) ашуланғанда, ол император Дэцзуннан Ксюді Ся префектурасының (峽州, қазіргі Хубэй провинциясының Ичан қаласы) бас хатшысы етіп төмендетуін өтінді, бірақ император Дэцзун жарлық шығарғаннан кейін Ю Ксюге ашуланбай, Ксюді көмекші ретінде қалдыру туралы тағы бір өтініш берді. Император Дэцзун бұл өтінішке де келісті. Сондай-ақ, ол императордың рұқсатынсыз Наньянның маңызды қаласына әскерлер орналастырып, императорлық үкіметті қатты мазалады. Көп ұзамай император Сянцзун басқа лауазымды адамдарға Юге императорға ризашылық білдіру үшін жеке құрмет көрсету керектігін білдірді, бұл ұсынысты Ю Дидің ұлы Ю Фан (于方) да қолдады. Сонымен қатар, император Сянцзунға қатаң жазалар енгізуді ұсынғанда, император Сянцзун бұл ұсынысты қабылдамады және басқа канцлерлермен талқылау кезінде Юге ұсынысты ұсынған кезде зұлымдық жасады және оның халықтың жүрегін жоғалтуын қалады деп айтты. Ю Ди мұндай қызметтен қуаныш таппады. 813 жылы немесе одан сәл бұрын, Лианг Чжэньян (梁正言) деген адам болды, ол күшті евнух Лианг Шоуцяньның (梁守謙) жақын туысы екенін мәлімдеді, ал Ю өзінің ұлы Ю Мин (于敏) Лианг Чжэньянға пара беріп, оны қайтадан әскери губернатор етуге тырысты. Алайда, кейіннен Лян Чжэньянның алаяқ екені анықталды, сондықтан Ю Мин параны қайтаруды талап етті, бірақ Лян Чжэньян одан бас тартты. Ашулы Ю Мин Лян Чжэньянның қызметшісін қулықпен тұтқындап, өлтіріп, денелерін шашады. Бұл туралы хабарласып, Ю Ди мен Ю Цзию қайғылы киім киіп, патша сарайының қақпасына барып, мейірім сұрады. Бірақ патша сарайлары оны императормен кездесуге жібермеді. Кейіннен ол императорлық гвардия офицері болып төмендетілді. Ю Мин Лэй префектурасына (雷州, қазіргі Гуандун провинциясының Чжаньцзян қаласы) жер аударылды, ал Ю Дидің басқа ұлдарының барлығы да шендері төмендетілді. Жер аудару жолында Ю Минге өзіне-өзі қолынан келуге бұйрық берілді, ал Лян Чжэньян мен оның серігі буддалық монах Цзяньсю (鑒虛) өлім жазасына кесілді. Содан кейін сол жылы Ю Ди Таицзы Бинке (太子賓客) жоғары лауазымына көтерілді, император Сянцзунның тәж мұрагері Ли Хэннің кеңесшісі. Көптеген генералдар науқанды қолдау үшін өз байлықтарын ұсынды. Ю үлкен көлемде күміс пен алтын ұсынғанда, император Сянцзун оның ұсынысын қабылдаудан бас тартты. 818 жылы Ю зейнетке шығуды сұрады, және дәстүр бойынша, шенеунік зейнетке шығуды сұрағанда, ол өзі ұстаған лауазымнан жоғарырақ лауазымда зейнетке шығуына рұқсат етілді. Канцлерлер осылайша оған Таицзы Шаобао (太子少保) лауазымын беруді ұсынды, сонымен қатар тәж мұрагерінің кеңесшісі, бірақ жоғары лауазымда. Император Сянцзун бұған келіспеді және оны Таицзы Бинке лауазымында зейнетке шығарды. Ол сол жылы қайтыс болды және оған арнайы құрмет көрсетілді, бірақ «қатал» (厲) деген есім берілді. Император Сянцзунның қайтысынан кейін және 820 жылы Ли Хэннің (император Муцзун) император болып табындауымен, Ю Цзию император Муцзунмен аң ауысқанда император Муцзуннан әкесіне арнайы құрметті есім беруді өтінді. Көптеген шенеуніктер бұл өтінішке қарсы болды, бірақ император Муцзун ақырында Ю Диге «өкінетін» (思) деген есім берді.

It is not known when Yu Di was born, but it is known that his family was from Henan Municipality (河南, i. e., the region of the Tang dynasty eastern capital Luoyang). His family traced its ancestry to the prominent Xianbei clan Moniuyu (万鈕于) of Northern Wei, which changed its name to Yu when Emperor Xiaowen of Northern Wei had the Xianbei clans' names changed to Han names. Among Yu Di's ancestors were generals and officials of Northern Wei, Western Wei, Northern Zhou, Sui dynasty, and Tang, including the prominent Northern Zhou general Yu Jin (于謹). Yu Di's grandfather Yu Wang (于汪) served as the director of the archival bureau, while his father Yu Xiong (于敻) served as a military advisor to a prefectural prefect. It was said that because of his heritage, Yu Di was made an imperial guard officer at the start of his official career, and then as the sheriff of Huayin County (華陰, in modern Weinan, Shaanxi). The surveyor of the circuit, Liu Wan (劉灣), later invited him to serve as assistant; yet later, while he was serving as the secretary general of Yueyang County (櫟陽, in modern Xi'an, Shaanxi), he served under the senior official Zhang Yi at a treaty signing with the Tibetan Empire. Thereafter, he served as Simen Yuanwailang (司門員外郎), a low level official at the ministry of justice (刑部, Xingbu), as well as Shiyushi (侍御史), a low level imperial censor. He later again served on a diplomatic mission with the Tibetan Empire, and was said to have served well and been highly regarded as a result. He later served as the magistrate of Chang'an County (one of the two counties making up the Tang capital Chang'an) and then as Jiabu Langzhong (駕部郎中), a supervisorial official at the ministry of rites (禮部, Libu). Thereafter, however, Yu grew arrogant, and it was said that he recruited more soldiers and acted as if the land south of the Han River was all his domain. It was also said that he killed people at will. As Emperor Dezong was more interested in appeasing the regional governors at the time, he acted as Yu requested, including promoting Xiang Prefecture's status into one where a commandant would be stationed, just as the capital of two other circuits ruled by warlords ruling their realms independently from the imperial government and Wei Prefecture (魏州, in modern Handan, Hebei), the capital of Weibo Circuit (魏博), then ruled by Tian Xu. On one occasion, he falsely accused his subordinate Yuan Hong (元洪) the prefect of Deng Prefecture (鄧州, in modern Nanyang, Henan) of corruption. After Emperor Dezong ordered that Yuan be exiled to Duan Prefecture (端州, in modern Zhaoqing, Guangdong), Yu seized Yuan from the eunuch sent to escort Yuan to exile, forcing the eunuch to flee back to Chang'an, and then submitted a petition complaining that Yuan was punished too harshly, and only after Emperor Dezong changed the punishment to demotion to be the secretary general of Ji Prefecture (吉州, in modern Ji'an, Jiangxi) did Yu allow Yuan to leave. On another occasion, when Yu became angry with his assistant Xue Zhenglun (薛正倫), he requested Emperor Dezong to demote Xue to be the secretary general of Xia Prefecture (峽州, in modern Yichang, Hubei), but after Emperor Dezong issued the edict, Yu was no longer angry with Xue by that point, and submitted another petition to keep Xue as assistant. Emperor Dezong agreed with that request as well. It was also said that he, without imperial permission, stationed troops at the important city of Nanyang, causing the imperial government such distress. Shortly after, Emperor Xianzong had other officials hint to Yu that he should personally pay homage to the emperor to thank him, a suggestion echoed by Yu Di's son Yu Fang (于方). Further, when he suggested to Emperor Xianzong that harsher punishments be instituted, Emperor Xianzong did not accept the proposal and further, in discussion with other chancellors, referred to Yu as being evil in submitting the proposal and wanting him to lose the hearts of the people. Yu Di was not happy serving in this manner. In or shortly before 813, there was a man named Liang Zhengyan (梁正言) who claimed to be a close relative of the powerful eunuch Liang Shouqian (梁守謙), and Yu had his son Yu Min (于敏) bribe Liang Zhengyan, seeking to be made a military governor again. However, at a later point, Liang Zhengyan was revealed to be a fraud, and Yu Min demanded the return of the bribe, which Liang Zhengyan refused. In anger, Yu Min trapped Liang Zhengyan's servant by trick, and killed and dismembered the servant. When this was discovered, Yu Di and Yu Jiyou went to the palace gate in mourning clothes to seek mercy, but the palace guards refused to let him meet the emperor. He was subsequently demoted to be the assistant to Emperor Xianzong's granduncle Li Lian (李連) the Prince of En, and he was denied further access to the emperor's presence. Yu Min was exiled to Lei Prefecture (雷州, in modern Zhanjiang, Guangdong), while Yu Di's other sons were all demoted in rank. On the way to exile, Yu Min was ordered to commit suicide, while Liang Zhengyan and his associate, the Buddhist monk Jianxu (鑒虛) were executed. Later that year, Yu Di was elevated to the higher position of Taizi Binke (太子賓客), an advisor to Emperor Xianzong's crown prince Li Heng. many generals submitted their wealth to support the campaign. When Yu tried to submit a large amount of silver and gold, however, Emperor Xianzong refused to accept his submission. In 818, Yu requested retirement, and traditionally, when an official sought retirement, he would be allowed to retire at a greater position than he actually held. The chancellors thus proposed giving him the greater position of Taizi Shaobao (太子少保)—also advisor to the crown prince, but at higher position. Emperor Xianzong disapproved and had him retire as Taizi Binke. He died later that year and was given posthumous honors but the posthumous name Li (厲, "cruel"). After Emperor Xianzong's death and succession by Li Heng (as Emperor Muzong) in 820, Yu Jiyou, on an occasion when he attended a hunt with Emperor Muzong, pleaded with Emperor Muzong to give his father a more honorable posthumous name. Many officials opposed such a request, but Emperor Muzong eventually gave Yu Di the posthumous name of Si (思, "repentant").

Ескертпелер мен сілтемелер

Танның көне кітабы, 156-том. Танның жаңа кітабы, 172-том. Зичжи Тунцзянь, 235, 236, 238, 239-томдар.