Қытай қалыспасы, әскери қолбасшы және саясаткер Ян Чжэньцин
Yan Zhenqing
Ян Чжэньцин (709-784) – таң қытай шақырушысы, әскери қолбасшы, саясаткер. Оның қалыпты жазу стилі «Ян» деп аталып, көптеп қолданылды. Тарихы, өнері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай каллиграфы, әскери генерал және саясаткер.
Chinese calligrapher, military general, and politician
Басқа есімдер:
Сыпайылық есімі: Циньчжэнь (清臣)
Лақап аты: Ян Пиньюань (顏平原)
Ян Лугун (顏魯公)
Өлімнен кейін берілген есім: Вэньчжун (文忠)
Other NamesCourtesy Name:Qingchen (清臣)Alias:Yan Pingyuan (顏平原)Yan Lugong (顏魯公)Posthumous name:Wenzhong (文忠)
Ян Цзэньцин (709 – 23 тамыз 784) – қытай каллиграфы, әскери генерал және саясаткер. Ол Қытайдың көрнекті каллиграфы және Тан әулетінің адал әкімі болды. Оның қытай каллиграфиясындағы жетістіктері тарихтағы ең ұлы каллиграфтармен бірдей деңгейде, ал оның ресми жазу стилі, Янь, көбінесе еліктелді.
Yan Zhenqing (; 709 – 23 August 784) was a Chinese calligrapher, military general, and politician. He was a leading Chinese calligrapher and a loyal governor of the Tang dynasty. His artistic accomplishment in Chinese calligraphy is equal to that of the greatest master calligraphers of history, and his regular script style, Yan, has often been imitated.
Ерте өмір
Ян Женцин Тан астанасы Чанъаньға жақын, Ванньян қаласында (萬年) көптеген ұрпақ бойы сарайға қызмет еткен жоғары беделді академиялық отбасында (Ланья Ян кланы, 琅邪颜氏) дүниеге келді. Оның аталарының бірі – Оңтүстік және Солтүстік Династиялар дәуіріндегі ғалым-әкім Ян Житуй. Оның бес атасы Ян Шигу белгілі тіл білгірі болса, әкесі Ян Вэйчжэнь (顏惟貞) Тан ханзадаларына жеке сабақ берген және өзі де көрнекті каллиграф еді. Отбасылық дәстүрдің ықпалымен және анасы Инь (殷氏) берген қатаң тәрбиемен Ян Женцин бала кезінен еңбек етіп, әдебиет пен конфуциандық ілімді жақсы меңгерді. 734 жылы, 22 жасында Ян Женцин жалпыұлттық императорлық емтиханды сәтті тапсырып, Цзиньси (қазіргі доктор ғылымының дәрежесіне жуық) атағын алды. Содан кейін ол ерекше қабілеттерімен көзге түскен үміткерлерге арналған арнайы императорлық емтиханға қатысуға сирек мүмкіндік алып, онда да өте жақсы нәтиже көрсетті. Көрнекті академиялық білімімен Ян Женцин бюрократиялық сатыда жылдам өрледі: Ликуан ауданының вице-магистраты (醴泉尉), содан кейін Тергеу цензоры (監察御史) және Сарай цензоры (殿中侍御史) болып тағайындалды. Оның турашылдығы мен ашық сөйлеуі қарапайым халық тарапынан құрметке ие болды, бірақ Ұлы кеңесші Ян Гуочжонды ашуландырды; нәтижесінде 753 жылы ол Пиньюань округінің губернаторы ретінде астанадан жіберілді.
Yan Zhenqing was born in Wannian (萬年), near the Tang capital Chang'an, to a highly reputed academic family (Langya Yan Clan, 琅邪颜氏) which served the court for many generations. One of his ancestors was Yan Zhitui, a scholar official during the Southern and Northern Dynasties. His great great grandfather Yan Shigu was a famous linguist while his father Yan Weizhen (顏惟貞) was private tutor to the Tang princes' and a great calligrapher himself. Under the influence of family tradition and the strict instruction of his mother, Lady Yin (殷氏), Yan Zhenqing worked hard from childhood and was well read in literature and Confucianism. In 734, at the age of 22, Yan Zhenqing qualified at the national wide imperial examination and was granted the title of Jinshi (a rough equivalent of the modern day doctorate). He then gained the rare opportunity of taking a special imperial examination that was set for candidates with extraordinary talents, again excelling in it. With his outstanding academic background, Yan Zhengqing rose rapidly through the bureaucratic ladder: he was appointed vice magistrate of Liquan District (醴泉尉), then later Investigating Censor (監察御史) and Palace Censor (殿中侍御史). His uprightness and outspoken style were hailed by the common people, but angered Grand Councilor Yang Guozhong; as a result, in 753, he was sent out of the capital as the governor of Pingyuan Commandery.
Азаматтық соғыс
Ян Чжэнцин Пиньюань губернаторы лауазымына кіріскен кезде Ан Ши көтерілісі басталуға айналды. Саяси сезімталдығымен Ян Чжэнцин қала қабырғасын нығайту және азық-түлік қорын толықтыру арқылы соғысқа дайындалуды дереу бастады. Ол сондай-ақ император Сюаньцзунға шұғыл түрде ескертпе жіберді, бірақ ол назарға алынбады. 755 жылдың желтоқсан айында Ан Лушан мен Ши Симин Ян Гучжунды жою деген желеумен көтеріліс ұйымдастырды. Тан әскері жақсы дайындалмағандықтан, Хэшуо (河朔) аймағындағы (қазіргі Шандоң, Хэбэй және Хэнань провинцияларын қамтиды) барлық округтерден аз ғана қарсылықпен шегінді; тек Ян Чжэнциннің Пиньюаньы ғана тұғыр тапты. Одан кейін ол өзінің туысы Ян Гаоцинмен (顏杲卿), Чаншанның (常山太守) (қазіргі Цюян, Хэбэй) губернаторымен күш біріктіріп, көтерілісшілердің тылында шайқасты. Үкімет үмітсіздікке ұшырағандықтан, Ян Чжэнцинді Қаржы министрінің орынбасары (户部侍郎) етіп тағайындады және оған генерал Ли Гуанбиге (李光弼) көтерілісті басуға көмектесу үшін үлкен әскери билік берді. Содан кейін Янның әскері көтерілісшілерге қарсы бірнеше маңызды шайқаста жеңіске жетті, оның ішінде көтерілісшілердің жабдықтау жолдарын сәтті кесіп, Хэшуо аймағындағы он жеті округті қайта бақылауға алды. 756 жылы император Суцзун император Сюаньцзуннан кейін таққа отырды және Ян Чжэнцинді Жұмыс министрі (工部尚書) етіп тағайындады. Тан үкіметінің нашар әскери стратегиясы салдарынан Ан Лушан Хэбэйге күтпеген шабуыл жасауға қол жеткізді, ал Ян Чжэнцин 757 жылы өзінің әскерін тастап, сарайға оралды. Ол Заң министрі (刑部尚書) болып тағайындалды, бірақ жоғары лауазымды шенеуніктердің сыбайлас жемқорлығына қарсы айқын сөйлегені оның үнемі төмендетіліп, қайта тағайындалуына себеп болды.
By the time Yan Zhenqing took up the post of governor of Pingyuan, the An Shi Rebellion was imminent. With his political sensitivity, Yan Zhenqing immediately started preparing for war by fortifying the city wall and stocking up provisions. He also sent emergency memorial to Emperor Xuanzong, but was ignored. In December 755, An Lushan and Shi Siming rebelled under the name of removing Yang Guozhong. The ill prepared Tang government troops retreated with little resistance from all the prefectures in Heshuo (河朔) area (which includes the present day provinces of Shandong, Hebei and Henan); only Yan Zhenqing's Pingyuan sustained through. He then combined force with his cousin, Yan Gaoqing (顏杲卿), who was the governor of Changshan (常山太守) (present day Quyang, Hebei), fighting the rebels at their rear. The government in its desperation, promoted Yan Zhenqing to Deputy Minister of Finance (户部侍郎), and conferred him great military power to assist General Li Guangbi (李光弼) in the suppression of the rebellion. Thereafter Yan's force won several major battles over the rebels, including successfully cutting the rebel supply lines and regaining control over seventeen commanderies in Heshuo area. In 756, Emperor Suzong ascended the throne from Emperor Xuanzong and promoted Yan Zhenqing to Minister of Works (工部尚書). Due to poor military deployment by the Tang government, An Lushan managed to attack Hebei by surprise, and Yan Zhenqing reluctantly abandoned his command, returning to the court in 757. He was then appointed Minister of Law (刑部尚書), but his outspokenness against corrupt higher ranking officials resulted in himself being constantly demoted and re promoted.
Өмірінің соңғы жылдары
764 жылы император Дайцзонг Ян Жэньцинге Ан Лушан көтерілісі кезінде үкіметке деген берік адалдығы мен батырлығын бағалап, Лу герцогы (魯公) атағын берді. Бірақ оның мызғымас мінезі биліктегі Ұлы кеңесші Лу Цыға ұнамай, оның өліміне себеп болды. 773 жылы Ян Жэньцин және достарының бір тобы (шамамен 780 жылы) «Юнхай Цзиньюань» құрастыру жұмысын бастады. Бұл 360 томдық әдеби сөздердің рифмалық сөздігі болған, алайда қазірде қолға түспеген еңбек. 784 жылы Хуаисидің әскери губернаторы Ли Сили (淮西節度使) көтеріліс шығарды. Лу Цы Ян Жэньцинге ұзақ уақыт бойы ашулы болғандықтан, оны Ли Силимен келіссөздерге жіберді, оның Ян Жэньциннің қаза табатынын үміттенеді. Күткендей, Ли Сили Ян Жэньцинге бағыну үшін барлық тәсілдермен көндіруге немесе қорқытуға тырысты, бірақ Ян Жэньцин ешқашан мойынсұнбады. Аңызға сәйкес, Ли Сили аулада от жағып, егер Ян Жэньцин бағынбаса, тірідей өртеуге уәде берді. Дегенмен, Ян Жэньцин ешқандай қорқыныш көрсетпеді және нық қадаммен отқа бетке басты. Ли Сили оған құрмет көрсетуден басқа шарасы қалмады. 23 тамызда Ян Жэньцин Хэнань провинциясының Кайчжоу қаласындағы Лонгсин ғибадатханасында (龍興寺) жасырын түрде дарға асылды. Оның қазасын естіген император Дайцзонг бес күнге аза тұтып, 785 жылдың 2 наурызында Ян Жэньцинге өлімнен кейін «Вэнчжун» (文忠) атағын берді және «ситу» (situ) лауазымын иелендірді. Ол сонымен қатар әскер мен халық тарапынан терең қайғыға ұшыратылды, оның құрметіне ғибадатхана салынды. Сун әулеті тұсында ғибадатхана қазіргі Шаньдун провинциясына көшірілді және содан бері маңызды туристік орынға айналды.
In 764, Emperor Daizong conferred the title of Duke of Lu (魯公) on Yan Zhenqing in recognition of his firm loyalty to the government and bravery during the An Lushan Rebellion. However, his unbending character was resented by the incumbent Grand Councilor, Lu Qi, and cost him his life. In 773, Yan Zhenqing and a group of friends began work on compiling the (c. 780) Yunhai Jingyuan, which was a 360 volume rime dictionary of literary words that unfortunately became a lost work. In 784, Li Xilie, the military governor of Huaixi (淮西節度使), rebelled. Lu Qi had held a grudge against Yan Zhenqing for a long time, so he sent Yan Zhenqing to negotiate with Li Xilie in the hope that Yan Zhenqing would be killed. As expected, Li Xilie tried all means to coax or threaten Yan Zhenqing to surrender, but Yan Zhenqing never wavered. According to legend, Li Xilie set up a fire in the courtyard and told Yan Zhengqing he would be burnt to death if he did not surrender. Yet, Yan Zhenqing did not show the slightest fear and walked towards the fire determinedly. Li Xilie could not help but to show respect to him, and on 23 August, Yan Zhenqing was secretly strangled at the Longxing Temple (龍興寺) in Caizhou, Henan. Upon hearing of his death, Emperor Daizong closed the assembly for five days and conferred the posthumous title Wenzhong (文忠) on Yan Zhenqing on 2 March 785, along with the posthumous position of situ. He was also widely mourned by the army and the people, and a temple was constructed to commemorate him. In the Song dynasty, the temple was moved to modern Shandong and from then on became a key tourist attraction.
Каллиграфиялық жетістік
Ян Жэньцин "каллиграфиялық дана" (書聖) Ван Шижимен теңестірілетін жалғыз каллиграф деп кеңінен танылады. Ол әдеби (кайшу 楷書) және шұбар (цаошу 草書) қаріптерінде шебер болған, бірақ басқа да стильдерді де меңгерген. Оның әдеби қаріп стилі, көбінесе Ян қаріпі (Янти 顏體) деп аталады, қытай каллиграфиясын жаңа деңгейге көтерді, күштілік, батылдық және сұлулықты баса көрсетті. Көптеген шебер каллиграфтар сияқты, Ян Жэньцин да өз өнерін түрлі каллиграфтардан үйренді, ал оның жеке стилінің қалыптасуын негізінен үш кезеңге бөлуге болады.
Yan Zhenqing is popularly held as the only calligrapher who paralleled Wang Xizhi, the "calligraphy sage" (書聖). He specialized in the regular (kaishu 楷書) and cursive (caoshu 草書) scripts, though he also mastered other styles. His style of regular script, often called Yan script (Yanti 顏體), brought Chinese calligraphy to a new realm, emphasizing strength, boldness, and grandness. Like most of the master calligraphers, Yan Zhenqing learned his skill from various calligraphers, and the development of his personal style can be basically divided into three stages.
Консолидациялау кезеңі
Бұл кезең Ян Чжэнциннің елуден алпыс беске дейінгі мерзімін қамтиды. Осы жылдары ол Гуоцзя Миао стеласы (郭傢廟碑) және Магу Шан Сянтан Джи (痲姑山仙墰記) сияқты әйгілі туындыларын жазды. Ан Лушан көтерілісін бастан өткерген және азаматтық қызметінде жиі ауытқуларға тап болған Ян Чжэнциннің өнері қалыптаса бастады. Ол жазу кезінде бел күшін арттырып, жуань (篆) және ли (隷) әрпінің техникаларын өзінің стиліне енгізді, бұл оның жазудың басы мен соңын жұмсақ етті. Жекелеген сызықтар үшін ол "жіңішке көлденең және жуан тік сызықтар" қағидасын қолданды; сызықтардың ені қисықтық пен ағысты көрсету үшін өзгертілді, ал нүктелер мен көлбеу сызықтар өткір жиектермен аяқталды. Мүсіндеме құрылысы тұрғысынан Ян стилі шаршы пішіндес және қарапайым орналасқан, кең орталық бөлігімен және тығыз сыртқы сызықтармен сипатталады; бұл құрылым көне жуань және ли әрпіне ұқсас. Аралықтарға қатысты, оның әрпі тік және ықшам, ал жолдар арасында салыстырмалы түрде көп орын қалдырылған. Осылайша, Ян стилі ертедегі Тан каллиграфтарының әсемдікке құштар үрдісінен бас тартып, тік, күшті, үйлесімді, бай және бақыланатын болды; бұл ертедегі Тан стилінің көлбеу, нәзік, әдемі, жұқа және өзгермелі болуынан өзгеше.
This period ranges from Yan Zhenqing's fifties to sixty five. During these years, he wrote some famous pieces like Guojia Miao Stele (郭傢廟碑) and Magu Shan Xiantan Ji (痲姑山仙墰記). Having experienced the An Lushan Rebellion and frequent vicissitudes in his civil career, Yan Zhenqing's style was maturing. He increased waist force while wielding the brush, and blended techniques from the zhuan (篆) and li (隷) Scripts into his own style, making the start and ending of his brushline gentler. For individual strokes, he adopted the rule of “thin horizontal and thick vertical strokes”; strokes’ widths were varied to show the curvature and flow, and the dots and oblique strokes were finished with sharp edges. For character structure, Yan style displays squared shape and modest arrangement, with spacious center portion and tight outer strokes; this structure resembles more the more dated Zhuan and Li Scripts. From the point of view of spacing, his characters are compact vertically, leaving relatively more space in between lines. Hence, the emerging Yan style had abandoned the sumptuous trend of early Tang calligraphers: it is rather upright, muscular, fitting, rich and controlled; compared to the style of the early Tang which was sloped, feminine, pretty, slim and capricious.
Пайдалану мерзімі
Өліміне он жыл қалғанда Ян Чжэнциннің каллиграфиядағы шеберлігі ең жоғары деңгейге жетті. Оның өнері қалыптасып, әр туындысын жетілдіре берді және өзінің ең маңызды туындысын – Ян Цинли стеласын (顏勤禮碑) аяқтады. Осы кезде ол тіпті бір сызық арқылы да өзінің ерекше стилін толыққанды көрсете алды, ал қарапайымдылығы мен салтанаттылығының астында жандылық пен құштарлық сезіледі. Ол сондай-ақ "Генерал Пейге арналған өлең" (裴將軍詩) атты туындысын жазды, ол сол заман үшін революциялық болды, себебі бір туындыда бірнеше әр түрлі жазу стилі қолданылған.
In the ten years before his death, Yan Zhenqing's calligraphy accomplishment peaked. His style was now established and he continuously improved on each of his works, and completed his magnum opus, the Yan Qinli Stele (顏勤禮碑). At this stage, he was able to fully exhibit his style at will even through a single stroke, and liveliness and passion bubbles under his modest and stately style. He also wrote A Poem to General Pei (裴將軍詩), which was revolutionary for his time, as multiple script styles were presented within the same work.
Ықпал
Ян Чжэнциннің стилі алдыңғы бес жүз жылдың мәнін сіңіріп алды, ал одан кейінгі дерлік барлық каллиграфтар оның ықпалында болды. Оның замандасы, тағы бір ұлы каллиграф Лю Гунцюань одан тәлім алды, ал Бес династия кезеңінің каллиграфы Ян Нинши (楊凝式) Ян Чжэнциннің стилін толыққанды мұра етіп, оны одан да батыл етіп дамытты. Ян Жэньцин стилін еліктеу үрдісі Сун әулеті кезінде ең жоғары деңгейге жетті. "Сун әулетінің төрт ұлы шебері" – Су Ши, Хуан Тинцзянь (黃庭堅), Ми Фу (米芾), Цай Сян – барлығы Ян стилін зерттеді; Су Ши тіпті Ян Чжэнциннің каллиграфиясын тарихта "теңдессіз" деп атады. Сун әулетінен кейін Ян Чжэнциннің танымалдылығы аздап төмендеді, себебі каллиграфтар көбінесе абстрактілірек өрнектерге ұмтылды. Дегенмен, ол маңызды мәртебесін сақтап, көптеген белгілі каллиграфтар, мысалы, Чжао Мэнфу (趙孟頫) және Дун Цичан (董其昌) Ян Чжэнциннің шабыт көзі болғанын айтады. Қазіргі Қытайда Ша Мэнхай (沙孟海) және Шэнь Иньмо сияқты жетекші каллиграфтар Ян стиліне қатысты кең ауқымды зерттеулер жүргізіп, оның танымалдылығын қайта жаңғыртты. Бүгінде қытай каллиграфиясын үйренетін әрбір адам қылқаламды алғаш рет қолға алғанда Ян стилін еліктейді, ал Ян Чжэнциннің ықпалы Корея, Жапония және Оңтүстік-Шығыс Азияға да тарады.
Yan Zhenqing's style assimilated the essence of the previous five hundred years, and almost all the calligraphers after him were more or less influenced by him. In his contemporary period, another great master calligrapher, Liu Gongquan, studied under him, and the much respected Five Dynasty Period calligrapher, Yang Ningshi (楊凝式) thoroughly inherited Yan Zhenqing's style and made it even bolder. The trend of imitating Yan Zhenqing peaked during the Song dynasty. The "Four Grand Masters of the Song" – Su Shi, Huang Tingjian (黃庭堅), Mi Fu (米芾), Cai Xiang – all studied the Yan Style; Su Shi even claimed Yan Zhenqing's calligraphy to be "peerless" throughout history. After the Song, the popularity of Yan Zhenqing declined slightly, as calligraphers tended towards more abstract ways of expression. However, he still held important status, and many renowned calligraphers, such as Zhao Mengfu (趙孟頫) and Dong Qichang (董其昌) are said to have been inspired by Yan Zhenqing. In contemporary China, the leading calligraphers like Sha Menghai (沙孟海) and Shen Yinmo conducted extended research on the Yan style, which then regained its popularity. Nowadays almost every Chinese calligraphy learner imitates the Yan style when they first pick up the brush, and Yan Zhenqing's influence has also spread to Korea, Japan and Southeast Asia.