Кіріспе
Аэроғарыш көлігінің ұшуын басқаратын нысан – Миссияны басқару орталығы (МБО, кейде ұшуды басқару орталығы немесе операциялық орталық деп аталады) – әдетте, ұшырылған сәттен бастап қонуға немесе миссия аяқталғанға дейін ғарыш ұшуларын басқаратын нысан. Ол ғарыш кемелерінің жердегі сегментінің бір бөлігі болып табылады. Ұшуды басқарушылар және басқа да қолдау персоналы телеметрияны пайдаланып миссияның барлық аспектілерін қадағалайды және жердегі станциялар арқылы көлікке командалар жібереді. МБО-дан миссияны қолдауға қатынас бақылау жүйесі, қуатпен қамтамасыз ету, қозғалтқыш, жылулық режим, қатынас динамикасы, орбиталық операциялар және басқа да жүйелердің мамандары кіре алады. Мұндай миссияларға дайындық әдетте ұшуды басқарушылардың жауапкершілігінде болады және көбінесе МБО-да кең ауқымды репетицияларды қамтиды.
A mission control center (MCC, sometimes called a flight control center or operations center) is a facility that manages space flights, usually from the point of launch until landing or the end of the mission. It is part of the ground segment of spacecraft operations. A staff of flight controllers and other support personnel monitor all aspects of the mission using telemetry, and send commands to the vehicle using ground stations. Personnel supporting the mission from an MCC can include representatives of the attitude control system, power, propulsion, thermal, attitude dynamics, orbital operations and other subsystem disciplines. The training for these missions usually falls under the responsibility of the flight controllers, typically including extensive rehearsals in the MCC.
НАСА-ның миссиялық бақылау орталығы
АҚШ миссиялары ұшуға дейін Флорида штатының Меррит аралында орналасқан НАСА-ның Кеннеди ғарыш орталығындағы Ұшыруды басқару орталығынан (LCC) басқарылады. Күшейткіш пен ғарыш кемесіне жауапкершілік күшейткіш ұшыру тірегінен шыққанға дейін Ұшыруды басқару орталығында қалады. Ұшып шыққаннан кейін жауапкершілік Хьюстон, Техас штатындағы НАСА-ның Миссияны басқару орталығына (қысқартылған MCC H, толық атауы Кристофер К. Крафт-младший атындағы Миссияны басқару орталығы), Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығында беріледі. Хьюстондағы НАСА-ның Миссияны басқару орталығы сондай-ақ Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) АҚШ-қа тиесілі бөліктерін басқарады.
РКА миссиялық бақылау орталығы
Ресей Федералды Ғарыш Агенттігінің Миссияны басқару орталығы (Центр управления полётами), сондай-ақ ЦУП ("TsUP") деген аббревиатурамен белгілі, Королев қаласында, РКК Энергия зауытының жанында орналасқан. Онда Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) жұмыс істеп тұрған басқару бөлмесі бар. Сондай-ақ, мұнда "Мир" станциясының еске алуларын бақылауға арналған ескерткіш бөлме орналасқан, онда "Мир" атмосферада күйіп кеткенге дейінгі соңғы орбиталары дисплей экранында көрсетіледі.
ISRO миссиялық бақылау орталығы
Үндістан Ғарыш зерттеулер ұйымының Миссияны басқару орталығы Сатиш Даван ғарыш орталығында, Үндістан, орналасқан.
Еуропалық ғарыш операциялары орталығы
Еуропалық ғарыш операциялары орталығы (ESOC) ЕКА спутниктері мен ғарыш зондтарына жауапты. Ол Германияның Дармштадт қаласында орналасқан.
Неміс ғарыш операциялары орталығы
Неміс ғарыш операциялары орталығы (GSOC) DLR спутниктерінің және басқа клиенттердің миссияларына жауапты. Ол Германияның Мюнхен қаласына жақын Оберпфаффенхофен қаласында орналасқан. Германияның Оберпфаффенхофен қаласындағы Германия аэроғарыш орталығында Колумб басқару орталығы (Col CC) орналасқан. Бұл – Халықаралық ғарыш станциясындағы Еуропалық Колумб зертханасының миссияны басқару орталығы. Сондай-ақ, Германияның Оберпфаффенхофен қаласындағы Германия аэроғарыш орталығында Галилео басқару орталығы (GCC) орналасқан. Ол Еуропалық Галилео навигациялық жүйесінің миссияны басқару орталықтарының бірі болып табылады.
Француздық ғарыш операциялары орталығы
Француздық Ұлттық ғарыш зерттеулер орталығының (CNES) ATV бақылау орталығы (ATV CC) Франциядағы Тулуза ғарыш орталығында (CST) орналасқан. Бұл Еуропалық автоматтандырылған тасымалдау көліктерінің миссиялық бақылау орталығы, олар Халықаралық ғарыш станциясын (ISS) үнемі жабдықтандырып тұрады.
Пекин әуе-ғарыш командалық және бақылау орталығы
Пекин аэроғарыш командалық-бақылау орталығы – Шэньчжоу миссияларын қоса, Қытай ғарыш бағдарламасының басқару орталығы. Бұл ғимарат "Аэроғарыш қаласы" деп аталған кешенде орналасқан. Ал қала Пекин қаласының солтүстік-батыс шетіндегі маңында жатыр.
Ғарыш ұшу операциялары жөніндегі нысан
Калифорния штатының Пасадена қаласындағы Jet Propulsion Laboratory (JPL) Жер орбитасының за пределами NASA-ның барлық ұшқышсыз ғарыш кемелерін, сондай-ақ Жер орбитасы ішіндегі бірнеше зерттеу зондтарын және Ғарыш ұшу операциялары кешенінен Deep Space Network-ті басқарады.