Кіріспе
Американдық актер
Дин Джаггер (7 қараша 1903 – 5 ақпан 1991) – американдық кино, сахна және теледидар актері. Ол Генри Кингтің "12 сағат биіктікте" (1949) фильміндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығының үздік қосымша актер сыйлығын жеңіп алды.
Алғашқы фильмдер
Джаггер Айрин Ричпен бірге Лос-Анджелеске водевиль шоуымен келді. Ол жерде ол Мэри Астормен бірге "The Woman from Hell" (1929) фильмінде кинодағы дебютін жасады. Кейін ол: "Менің жақсы бағаларым индустрияға кері әсер етті, ол кенеттен дыбыстық фильмдермен революцияланды. Менің есімде бір ғана фильм болғанымен, мен сол қол тигізбейтін, үнсіз фильм жұлдыздарының қатарында саналдым" деп еске алды.
Темекі жолы
Джаггердің мансабындағы маңызды қадам 1933 жылы "Табак жолы" пьесасындағы басты рөлге ие болғанда жасалды. Пьеса үлкен сәттілікке ие болды және 1941 жылға дейін сахналанды, алайда Джаггер 1934 жылы "Олар өлмейді" атты туындыда ойнау үшін бұл қойылымнан шығып кетті, ол тек 62 рет көрсетілді.
Голливуд
1934 жылдың сәуірінде Джаггер Paramount компаниясымен келісімшартқа қол қойды, осыған байланысты ол Ли Трейсимен бірге «Сен маған тиесілісің» (1934) фильмін, содан кейін Джек Окимен бірге «Колледж ритмі» (1934) фильмін, Сильвия Сиднимен «Біліп ал, әйелім!» (1934) фильмін, Мырна Лоймен және Кэри Грантпен «Қараңғыдағы қанаттар» (1935) фильмін, Джеки Куганмен, Рэндольф Скоттпен және Эвелин Брентпен «Үйдегі дала» (1935) фильмін, Фред МакМюрреймен және Энн Шериданмен «99 машина» (1935) фильмін, Чарли Рэгглзмен «Адамдар сөйлейді» (1935) және Фред МакМюрреймен «Аты жоқ адамдар» (1935) фильмдерін түсірді. Джаггер Columbia студиясында «Қайғыдағы әйел» (1937) және MGM студиясында «Қауіпті сан» (1937) және «Қала әні» (1937) фильмдерінде ойнады. Джаггер Republic Pictures компаниясының «Түнде қашу» (1937) және «Шанхайға жер аударылды» (1937) фильмдерінде пайда болды. Джаггер жазғы театрларда Майкл Дропс Ин рөлін ойнады және 48 қойылым көрсеткен «Миссури жырлары» (1938) спектакліне Бродвейге оралды. Ол сондай-ақ «Мен қайда болсам да» (1938–39), «Коричневый Дунай» (1939), Этель Бэрримормен бірге «Үш эхо фермасы» (1939–40) және Айн Рэндтың «Жеңілмегендер» (1940) фильмдерінде аз уақытқа түсті.
Бригам Янг
Джаггер 20th Century Fox студиясында Мормон көшбасшысы Бригам Янгтың "Бригам Янг" (1940) фильміндегі рөлін сомдауы арқылы танымал болды, бұл жұмысты режиссер Генри Хатауэй Тайрон Пауэрмен бірге жасады. Ол "Миссури жырлары" фильміндегі өнерінің арқасында осы рөлге іріктелді. Фильмнің техникалық кеңесшісі Джордж Д. Пайпердің сөзіне қарағанда, Джаггер сырт келбетімен ғана емес, сөйлеу әдебиетімен және мінез-құлқымен де Бригам Янгқа ұқсас болған. Fox оны ұзақ мерзімді келісімшартқа бекітіп, Фриц Лангтың "Western Union" (1941) фильміне түсірді. Ол "Ұлы заң" атты діни фильмге және Рэндольф Скоттпен бірге түсірілетін Льюис пен Кларк туралы фильмге қатысуға шақырылған, бірақ екеуі де іске аспады. Оның орнына Джаггер Columbia студиясының "The Men in Her Life" (1941) фильмінде, RKO-ның "The Valley of the Sun" (1942) және MGM-нің "The Omaha Trail" (1942) фильмдерінде ойнады.
Патша бауырлары
Джаггер "Кинг ағайындары" үшін "Мен гестаподан қаштым" (1943) фильмінде сирек кездесетін басты рөлде ойнады, содан кейін Сэм Голдвиннің "The North Star" (1943) фильмінде қайтадан эпизодтық рөлдерге көшті. "Кинг ағайындары" оған "When Strangers Marry" (1944) фильмінде тағы да басты рөл берді. Джаггер "Монограм" киностудиясында "Аляска" (1944) фильмінде түсті, ол "Кинг" фильмдері арқылы көрсетілді. Джаггер Англияға Анна Нигл мен Рекс Харрисонмен бірге "Мен Гровенор алаңында тұрамын" (1945) фильміне түсу үшін барды. Ол Розалинд Расселлмен бірге "Кенни әпкесі" (1946) және Роберт Митчеммен бірге "Преслеу" (1947) фильмдерінде жақсы рөлдерді ойнады. Ол "Республика" үшін "Дрифтвуд" (1947) фильміне түсті және "The Philco Goodyear Television Playhouse", "Studio One" және "The Chevrolet Tele Theatre" сияқты телешоуларда ойнай бастады. Джаггер "Доктор Социал" (1948) спектаклі үшін Бродвейге оралды, бірақ ол көп ұзаққа соқпады. Ол "С" адамы (1949) фильмінде басты рөлді ойнады.
Сағат он екідегі биік және 1950-ші жылдар
Джаггер "Fox" телекомпаниясында түсірілген және Генри Кинг режиссерлік еткен "Twelve O'Clock High" (1949) фильміндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығын "Ең үздік қосалқы актер" номинациясында алды. Фильмде ол Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері, орта жастағы адъютант, майор/лейтенант-полковник Харви Стовалл рөлін ойнады, ол командир генерал Савидждің (Грегори Пек) кеңесшісі болып қызмет етеді. Джаггер қосалқы актер ретінде қала берді, бірақ "Sierra" (1950) фильмінде Ауди Мерфимен бірге (Universal), Хал Уоллис үшін "Dark City" (1950), Хатауэй мен Power-мен бірге "Rawhide" (1951) (Fox), және Байрон Хаскиннің режиссерлігімен "Warpath" (1951) (Paramount) фильмдерінде ойнады. Джаггер Paramount студиясында коммунизмге қарсы "Мой сын Джон" (1952) фильмінде басты рөлді ойнады. Ол "Denver and Rio Grande" (1952) фильмінде де болды, тағы да Хаскин мен О'Брайенмен, сондай-ақ "Gulf Playhouse", "Lux Video Theatre", "Cavalcade of America", "Schlitz Playhouse" және "Studio 57" эпизодтарында. Ол Киелі кітапқа негізделген "The Robe" (1953) эпосында Каналық Жюст тоқымашысы рөлінде пайда болды, және "Private Hell 36" (1954) фильмінде ойнады. "Ақ Рождество" (1954) мюзиклінде Бинг Кросби (Боб Уоллес) мен Дэнни Кей (Фил Дэвис) құрметтеген зейнеткер генерал-майор Том Уэверлиді, ал "Bad Day at Black Rock" (1955) батыс фильмінде Спенсер Трейсиді сомдаған жергілікті шерифті ойнады. Ол сондай-ақ "The Eternal Sea" (1955) (Republic), "It's a Dog's Life" (1955) (MGM), "On the Threshold of Space" (1956) (Fox) және "Red Sundown" (1956) (Universal) фильмдерінде де ойнады. 1956 жылы британдық ғылыми-фантастикалық "X the Unknown" фильмінде Джаггер режиссер Джозеф Лозимен жұмыс істеуден бас тартты, себебі Лози Голливудтың қара тізімінде болған. Лози бірнеше күндік түсірілімнен кейін жобадан шығып, оның орнына Лесли Норман келді. Бірақ Лози ауырып қалғандықтан ауыстырылды деген де болжам бар. Бюджеттің жартысы, 30 мың доллар, Джаггердің гонорарына жұмсалды. Джаггер "The 20th Century Fox Hour", "Three Brave Men" (1956), "The Great Man" (1956) (Хосе Феррерден кейін екінші рөлде), "Zane Grey Theatre", Пэт Бунмен бірге "Bernadine" (1957), "Playhouse 90", Сэм Фуллер үшін "Forty Guns" (1957) және Майкл Куртиздің режиссерлігімен Алан Лэддпен бірге "The Proud Rebel" (1958) фильмдерінде ойнады. Джаггер сонымен қатар Куртиздің 1958 жылғы "King Creole" фильмінде Элвис Пресли кейіпкерінің әкесі рөлін сомдады. Джаггер "The Nun's Story" (1959) фильмінде Одри Хепберннің кейіпкерінің әкесі, "Cash McCall" (1960) және Жан Симмонс ойнаған уағызшының саяхатшы менеджері рөлін 1960 жылғы "Elmer Gantry" драмасында ойнады. Ол екі сәтсіз пилоттық жобаға қатысты, соның ішінде "The House on K Street". 1960 жылдары Джаггер көбірек теледидарда жұмыс істеді, "The Twilight Zone" ("Static"), "Sunday Showcase", "Our American Heritage", "General Electric Theater", "Dr. Kildare", "The Christophers" және "The Alfred Hitchcock Hour" сериалдарында ойнады. Ол сондай-ақ "Parrish" (1961), "The Honeymoon Machine" (1961) және "Billy Rose's Jumbo" (1962) фильмдерінде де қатысты.
Новак мырза
Джаггер «Мистер Новак» (1963–1965) телесериалында сәттілікке жетті, 1964 және 1965 жылдары рөлі үшін «Эмми» сыйлығына ұсынылып, сондай-ақ 1963 жылы Джеймс Фрэнсискуспен бірге орта мектеп директоры Альберт Вэйн рөлін сомдағаны үшін Калифорния мұғалімдер қауымдастығының «Коммуникациялар» сыйлығын алды. Бірақ үлкен медициналық операция жасату үшін шоудан кетпес бұрын, ол сериалға көңілі толмады, сценаристтермен және режиссерлермен жиі келіспеді.
1965 жылы ол: «Қазіргі теледидардың қаншалықты нашар екеніне қанағаттандыруға болмайды», – деді. «Оны жасаушылар теледидарда жақсы болуға уақыт жоқ деген қалыпқа түсіп қалды, немесе біз оны жасаушылар үш эпизодтың біреуін жақсы шығаруға бақыттымыз. Неге?» Джаггер 1964 жылғы желтоқсанда ойық жараға байланысты шоудан ресми түрде кетті. 1960 жылдары Джаггер «ФБР» және «Қашқын» сериалдарында, сондай-ақ «Бірінші күрес» (1967), «Файркрик» (1968), «Зұлым қару күні» (1968), Гленн Фордпен бірге «Смит!» (1968), «Жалғыздық кәсіп» (1969), «Құйрығынан ұсталған жолбарыс» (1970), «Кремль хаты» (1970), «Заңгерлер», «Қоңырау бауырластығы» (1970) (тағы да Фордпен) және «Ойынның аты» эпизодында ойнады. Ол «Мэтт Линкольн» (1970) сериалында атау кейіпкерінің әкесі рөлінде тұрақты түрде ойнады, сондай-ақ «Жоғалып бара жатқан нүкте» (1971), «Бонанза» және «Сан-Францискодағы оқиға» (1971) фильмдерінде түсті. 1971 жылы Джаггер «Партридж отбасы» сериалында пайда болды. Ол Рождестволық эпизодта «Қалаға қару әкелме, Санта» атты эпизодта Чарли есімді алтын іздеуші рөлін ойнады.
Кейінгі мансап
Джаггер "Шілек үй" (1972), "Коломбо", "Кунг-фу" (Джаггер Кейннің онымен көп араласпайтын, бірақ Кейнді өзінің жартылай інісі Дэнниді іздеуге бастаған атасының рөлін ойнады), "Алиас Смит және Джонс", "Медициналық орталық", "Жұртшы" (1973), "Делфи бюросы", "Жалған" (1973), "Шафт", "Мен құстың шақыруын естідім" (1973), "Махаббат тарихы", "Аспаннан түскен адам" (1974), "Ұлы Лестер Боггс" (1974), "Глория үшін қатты қайғы" (1975), "Линдбергтің ұрлану ісі" (1976), "Гарри О, аңшы", "Әлемнің соңы" (1977) және "Зұлым қала" (1977) фильмдерінде ойнады. Ол "Өлім ойыны" (1978) фильмінде Брюс Лидің қарсыласы ретінде синдикат басшысының рөлін ойнады. Джаггердің кейінгі туындылары "The Waltons", "Gideon's Trumpet" (1980) және "Alligator" (1980) фильмдерін қамтиды. Ол діни сериал "Осы – өмір" сериалда қонақ ретінде ойнағаны үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Екі күн ішінде олар Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласына ұшып барып, "Нью-Мексиконың көбірек либералды заңдары" бойынша үйленді. Өмірінің соңында Джаггер жүрек ауруынан зардап шекті. Ол Санта-Моникада (Калифорния) ұйықтағанда қайтыс болды. Ол 87 жаста еді. Одан үшінші әйелі Этта, бір қызы және екі баласы қалды.