Кіріспе

Литвалық раввин Мэйр Симча Двинск (1843–1926) – 20 ғасырдың басында Шығыс Еуропадағы ортодоксалдік яһудизмнің көрнекті раввині және басшысы. Ол кохен болғандықтан, көбінесе Меир Симча ха-Кохен ("Меир Симча Кохен") деп аталады. Ол Маймонидтің "Мишне Тора" еңбегіне жазған "Ор Сомаях" атты түсіндірмелерімен, сондай-ақ "Мешех Хохма" атты Тораға жазған жаңаша пікірлерімен танымал.

Өмірбаян

Мейр Симха Литваның Бутримонис қаласында жергілікті бай саудагер Самсон Калонимустың отбасында дүниеге келді. Отбасылық дәстүрге сәйкес, оның Тораны оқудағы кейінгі табыстары ата-анасының туғанға дейін жергілікті раввиндерден алған екі батасына байланысты болды. Ол білімін жергілікті жерде алды және 1827 жылдан бері қолданылып келе жатқан кантондық жарлықтардың нәтижесінде еврей балаларын ұстаудан қашып құтыла алды. 1860 жылы 17 жасында үйленгеннен кейін Польшаның Беласток қаласына қоныстанды, онда оның әйелі оны қолдады, ол оның Талмудты оқуына көмектесу үшін бизнес ашты. Он жыл бойы көптеген ұсыныстарды қабылдамай, ақыры Латвияның Двинск қаласындағы (қазіргі Даугавпилс) митнагдимдердің (хасид емес яһудилер) раввині қызметін қабылдады. Ол бұл қызметте 39 жыл, өмірінің соңына дейін қызмет етті. Двинскіде оның әріптесі хасид раввині Йосеф Розен болды, ол Рогатчовер Гаон деп белгілі болды немесе «Цофнат Панеах» еңбегімен танымал еді. Розеннің аңызға айналған шарпыған мінезіне қарамастан, екеуі бір-бірін өте құрметтеді және кейде еврей заңына қатысты мәселелерді бір-біріне жүктеді. Олар сонымен қатар Маймонидтің еңбектерін де жақсы көретін. 1906 жылы Шломо Фридландер бірнеше ғасыр бойы жоғалып кеткен деп есептелген Иерусалим Талмудының екі бөлімін тапқанын және жариялағанын мәлімдеді. Раввин Мейр Симха (сондай-ақ Рогатчовер Гаон, Герер Ребе, Клаузенбургтің раввині Моше Шмуэль Гласнер, Дор Ревии және Роттердамның раввині доктор Иссахар Дов Риттер) бұл еңбектің өте шебер жасалған жалған екенін анықтаған және оны айыптаған көрнекті раввиндердің бірі болды. Двинскіде ол бүкіл аймақтан келген келушілерді қабылдады және оған Польша мен Литваны қоса, қоғамның көптеген мәселелері бойынша жиі кеңес сұрады. Ол Иерусалим, Нью-Йорк және Ковно сияқты ірі қалалардағы раввиндік қызметтеріне жасалған ұсыныстарды қабылдамаған. Ол Ригадағы қонақ үйде емделуге барысқанда қайтыс болды.

Отбасы

Двинск раввині Мейр Симханың ақыл-жағдайы нашар, үйленбеген бір қызы болған, ол одан бұрын қайтыс болды. Сондықтан оның тірі ұрпақтары жоқ. Бірақ, кейбіреулер оның қызы ұлы раввин Аврохом Луфтвирге үйленгенін айтады. Оның күйеу баласы мен қызы жас кезінде қайтыс болып, Варшава қаласына жерленген. Осының нәтижесінде, оның ең көрнекті шәкірттерінің бірі және жақын досы, раввин Исраил Авраам Абба Кригер оның мұрасын жалғастыруға міндеттенді.

Шығармалары

Ор Сомаях Маймонидтің «Мишне Тора» еңбегі бойынша. Ор Сомаях Талмуд трактаттары «Бава Кама» және «Бава Метзия» туралы. Ор Сомаях Талмудқа жаңаша түсіндірмелер. Ор Сомаях халаханың көптеген практикалық мәселелеріне жауаптар жинағы. Мешех Хохма «Чумаш» бойынша. Иерусалим Талмудының бөліктеріне арналған түрлі трактаттар. «Сефер ха-Хинух» бойынша түсіндірмелер мен ойлар.

Идеялар мен ықпал

Ол діни емес сионисттік топтарға қарсы болды, бірақ діни сионисттерді қолдады. Балфур декларациясынан кейін ол Үш серт енді күшін жойды деген пікірде болды. Ол Германияның Бад-Хомбург қаласында Агудат Исраэльдің құрылтай жиналыстарына қатысты, бірақ нашар денсаулығына байланысты Катовицедегі алғашқы ірі конференцияға қатыса алмады. Ол өзінің кейбір замандастарымен, соның ішінде рабби Исраил Мейр Каганмен (Шафетс Хаим) саяси мәселелер мен еврей құқығының мәселелері бойынша бірнеше рет келіспеді. Оның философиялық мәселелердегі нақты позициясын анықтау қиын, бірақ оның "Мешех Хохма" еңбегінен көп нәрсені білуге болады (төменде қараңыз).

Ор Сомаях иешивалары

1970 жылдардың аяғында Хареди яһудилігінің қолдауымен бірнеше баал тешува ешивасы құрылды және Двинск раввині Мейр Симханың естелігін құрметтеу үшін оның "Ор Сомаях" еңбегіндегі псевдонимін өздеріне ат қойды. Алғашқысы – Израильдегі Иерусалимдегі Ор Сомаях иешивасы, ал екіншісі – АҚШ-тағы Монсидегі Ор Сомаях иешивасы болды. Басқа филиалдар Канаданың Торонто және Монреаль қалаларында, сондай-ақ Детройт, Лос-Анджелес және Филадельфия қалаларында ашылды. Әлем бойынша Ор Сомаях деген атпен белгілі филиалдар Оңтүстік Африкадағы Ор Сомаях, Ұлыбританиядағы Лондон, Украинадағы Киев және Австралиядағы Сидней қалаларында орналасқан.