1860-1917 жылдардағы фин партиясы: Тіл және саяси эволюциясы
Finnish Party
Фин партиясы: Финляндия тілінің мәртебесін арттыру үшін күрескен саяси партия. 1860 ж. құрылған, маңызды идеологтары мен «Suometar» газеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фин партиясы – Финляндияның автономиялық Ұлы Герцогтігінде және тәуелсіз Финляндиядағы феномдық консервативті саяси партия. 1860 жылдардағы Финляндиядағы тілдік күрестен туған бұл партия фин тілінің фин қоғамындағы мәртебесін арттыруды мақсат етті. Йохан Вильгельм Снеллман, Ержо Сакари Ержо Коскинен және Йохан Ричард Даниэльсон Калмари – оның идеологиялық лидерлері болды. Партияның бас органы – «Суометар» газеті, кейін «Ууси Суометар» аталды, ал партия мүшелері кейде «Суометариандар» (suomettarelaiset) деп аталды.
The Finnish Party was a Fennoman conservative political party in the autonomous Grand Duchy of Finland and independent Finland. Born out of Finland's language strife in the 1860s, the party sought to improve the position of the Finnish language in Finnish society. Johan Vilhelm Snellman, Yrjö Sakari Yrjö Koskinen, and Johan Richard Danielson Kalmari were its ideological leaders. The party's chief organ was the Suometar newspaper, later Uusi Suometar, and its members were sometimes called Suometarians (suomettarelaiset).
Тарих
Партия 1860 жылдары фенноман зиялыларының өзегі айналасында құрыла бастады, бірақ ондаған жылдар бойы ресми түрде ұйымдастырылмаған күйде қалды. Фин тілінің мәртебесін жақсарту, әсіресе білім беруде оны кеңінен қолдануды дамыту – бастапқыдағы маңызды мәселе болды. 1877–1878 жылдардағы Финляндия диетасының сессияларында партия дін қызметкерлері мен шаруалар арасында жетекші рөлге ие болды және 1904 жылға дейін сол рөлді сақтап келді. 1880 жылдары партия ішіндегі бір топ Ресейге сынды көзқарас білдіріп, 1894 жылы «Жас фин партиясын» құру үшін одан бөлініп шықты. «Фин партиясы» Ресей билігінің алдында өзінің заңдылығын дәлелдеуге тырысты және тіл саясатын іске асырудың жолы ретінде Ресеймен ынтымақтастықты қарастырды. 1899 жылы орысшалау басталғанда, «Жас финдер» пассивті қарсылықты жақтады, ал «Фин партиясы», көбінесе «Ескі финдер» (vanhasuomalaiset) деп аталатын, бағыну саясатын ұстады. Партия Финляндияның құқықтары бұзылып жатқанын мойындаса да, ресми лауазымдарды финдердің қолында ұстаудың маңыздылығын баса көрсетті және қарсылықтың автономияның одан әрі жоғалуына әкелуі мүмкін деп қауіптенді. Тіл мәселесінен өзге, партия консервативті құндылықтарды қолдады және көптеген әлеуметтік реформаларды, әсіресе Ерьё Коскиненнің 1903 жылы қайтыс болғаннан кейін партияның идеологиялық жетекшісі болған Даниэльсон Калмари кезінде жақтады. Экономикалық мәселелер бойынша 1906 жылғы партия бағдарламасы партияны саяси орталыққа, сол жақтағы Социал-демократиялық партия мен оң жақтағы «Жас финдер» арасына орналастырды. 1906 жылғы парламенттік реформадан кейін партия 1907–1917 жылдардағы парламенттік сайлауларда социалистік емес партиялардың ішінде ең ірісіне айналды және жалпы алғанда Социал-демократтардан кейін екінші орынды иеленді. Алайда, ол әр сайлауда орын жоғалтып, 1907 жылы 59 депутаттан 1917 жылы 32 депутатқа дейін төмендеді. 1917 жылдың желтоқсанында Финляндия тәуелсіздік алғаннан кейін және 1918 жылғы Азамат соғысынан кейін орысшалау мәселесі өз маңыздылығын жоғалтты, ал тіл мәселесі фин саясатында бұрынғыдан гөрі азырақ қызығушылық тудырды. Партияны біріктіріп ұстаған негізгі мәселелер экономикалық және конституциялық мәселелерге қарағанда екінші орында тұрды. Соғыстан бұрын республикалық үкімет құруға келіскенмен, партия басшылығы конституциялық монархияны қолдауға көшті. Партия басшылары монархияны социализмге қарсы бекініс ретінде қарастырды және неміс ханзадасын монарх етіп сайлау Германияның әскери қолдауын қамтамасыз етеді деп ойлады, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың неміс капитуляциясымен аяқталуына байланысты бұл жоспар сәтсіз аяқталды. 1918 жылдың желтоқсан айында партияның жақтастары екі жаңа партияға бөлінді: көпшілігі консервативті, монархистік «Ұлттық коалиция партиясына», ал азыншылығы либералды, республикалық «Ұлттық прогрессивті партияға» қосылды.
The party started to form around a core of Fennoman intellectuals in the 1860s, but remained formally unorganized for decades. Improving the status of the Finnish language, especially furthering its use in education, was a central issue from the start. In the 1877–1878 sessions of the Diet of Finland the party attained a leading role among the clergy and the peasantry, which it would hold till 1904. In the 1880s, a faction within the party took a critical view of Russia, eventually breaking away and founding the Young Finnish Party in 1894. The Finnish Party sought legitimacy in the eyes of the Russian authorities and saw cooperation with Russia as a way to enact its language policies. When Russification began in 1899, the Young Finns advocated passive resistance, whereas the Finnish Party, now often called the Old Finns (vanhasuomalaiset), supported appeasement. Although the party maintained that Finland's rights were being violated, it emphasized the importance of keeping official positions in Finnish hands and feared that resistance could lead to further loss of autonomy. Aside from the central language question, the party espoused conservative values and supported many social reforms, especially during Danielson Kalmari's time as its ideological leader after Yrjö Koskinen's death in 1903. On economic issues, the 1906 party program placed the party in the political centre, between the Social Democratic Party on the left and the Young Finns on the right. After the 1906 parliamentary reform, the party was consistently the biggest non socialist party in parliamentary elections in 1907–1917 and the second biggest overall after the Social Democrats. However, it lost seats in every election, sliding down from 59 MPs in 1907 to 32 in 1917. After the Finnish independence in December 1917 and the Civil War of 1918, Russification was no longer an issue and the language question had lost a great deal of its importance in Finnish politics. The main issues holding the party together were now secondary to economic and constitutional issues. Although it had agreed to establishing a republican form of government before the war, the party leadership now switched to supporting constitutional monarchy. Party leaders saw in a monarchy a bulwark against socialism and thought that the election of a German prince as a monarch would guarantee Germany's military support, but the plan failed when the First World War ended in a German capitulation. In December 1918, the party's supporters divided into two new parties, a majority going to the conservative, monarchist National Coalition Party and a minority to the liberal, republican National Progressive Party.