1331 жылғы Половце шайқасы

Кіріспе

1331 жылы поляк-тевтон соғысының шайқасы

Пловец шайқасы 1331 жылдың 27 қыркүйегінде Польша Корольдігі мен Тевтон ордені арасында өтті.

Өмірбаян

Тевтондықтардың жоспары Богемиялық Иоаннды Силезияны басып алуда қолдау көрсету болды. Владислав I Силезияға билік етуді талап еткенімен, Иоанн да оған тең дәрежеде құқығы бар деп сенді. Богемия патшасы әскерімен Силезияға кіріп, оны басып алды. Лютер фон Брауншвейг Владиславтың бұл әрекетке қатты ашуланатынын, соның салдарынан поляк күштерінің барлығын жинап, Иоаннды Силезиядан қуатынын, ал немістердің поляктардың араласуынсыз Самогитияға шабуыл жасауына мүмкіндік туатынын ойлады. Иоаннның Силезияны сақтап қалу мүмкіндігін арттыру мақсатында Брауншвейг богемиялық әскерге өз күштерін және қолға түскен басқа да әскерлерді жәрдемдеді. Богемиялықтар (чехтер), Тевтон орденінен келген рыцарьлар, Владиславқа қарсы тұруды ниеттенген поляк дворяндары, Киелі Рим империясының жалдамалы сарбаздары және ағылшын крестоносшыларынан құралған үлкен әскер Польшаға жол тартты. Владислав поляк әскерін Литва мен Венгриядан келген сарбаздармен бірге жинастырып, орналастыруға асықты. Қартайған Владислав биліктің маңызды бөлігін ұлы, Польшаның Казимир III-ге тапсырды. Көптеген поляк сарбаздары Казимирдің әскери қабілетіне сенімсіздікпен қарады, ал Владислав Казимирдің билігін күшейту шараларын қолданғанда, кең ауқымды дезертирліктер орын алды. Казимир Тевтон орденінің Польшаға басып кіруіне көп қарсылық көрсетпеді және Тевтон рыцарлары оны тұтқындауға жаздағанда, жақын жердегі орманда қашып құтылды. Владислав Польша әскерінің қалған бөлігін Богемия әскеріне қарай оңтүстікке жетеледі. Тевтон әскері Силезияға сәтті жетіп, богемиялықтармен кездесті. Владислав өзінің күштерінің басып алушыларды кері қайтаруға жеткіліксіз екенін түсінді, сондықтан Иоанн Богемиялық Силезияны басып алушы ретінде бекінді. Содан кейін Иоанн Италиядағы мәселелермен айналысуға кетті, бірақ Силезияда әлі де қарсылық күші болды. Аймақтағы мықты бекітілген поляк қамалдары тұрып берді және оларды басып алуға көп күш жұмсалмады. Бұл Брауншвейгті Польшаның әлі де үлкен қауіп төндіретініне және оның әскерлерінің Балтық аймағында қалағандай әрекет ете алмайтынына сендірді. Брауншвейг Иоаннға хабар жіберіп, Польшаға екінші шабуылды бастауды ұсынды, бұл шабуылдың алдыңғысына қарағанда шешуші болады деп үміттенді.

The Teutonic plan was to support John of Bohemia in an invasion of Silesia. Władysław I the Elbow high had claimed lordship over Silesia, but John believed that he had an equally valid claim to it. The Bohemian king marched in with an army and occupied Silesia. Luther von Braunschweig believed that Władysław would be so outraged by this move that he would muster all of the Polish forces to drive John out of Silesia, leaving the Germans free to invade Samogitia without Polish interference. In order to increase the chances of John securing Silesia, Braunschweig aided the Bohemian army with his own forces and any other force that he could muster. A rather large army consisting of Bohemians (Czechs), knights from the Teutonic order, rebel Polish noblemen who wished to make a stand against Władysław, mercenaries from the Holy Roman Empire and some English crusaders all set off for Poland. Władysław scrambled to assemble the Polish forces, along with soldiers from Lithuania and Hungary, into position. The elderly Władysław delegated a significant portion of the command to his son, Casimir III of Poland. Many of the Polish soldiers were not confident of Casimir's military capabilities, and large scale desertions occurred when Władysław took measures to increased Casimir's authority. Casimir did not offer much resistance to the invasion of Poland by the Teutonic Order, and he was nearly captured by the Teutonic knights before narrowly escaping into a nearby forest. Władysław led the remainder of the Polish forces south toward the Bohemian army. The Teutonic army reached Silesia successfully and met up with the Bohemians. Władysław determined that his forces were insufficient to repel the invaders, so John of Bohemia set himself up as the occupier of Silesia. John then set off to matters in Italy when there still was a pocket of resistance in Silesia. Well fortified Polish castles in the region held out and little would be done to capture them. This led to Braunschweig to believe that Poland would still be a major threat and that his forces could not act as they wished in the Baltic region. Braunschweig sent word to John and wanted to start a second invasion of Poland, hoping that it would be more decisive than the previous invasion attempt.

Шайқас

Тевтон әскерінің жоспары, маршал Дитрих фон Альтенбург басшылығымен, Польшадан кері шегіну болды. Сол кезде денсаулығы нашарлаған I Владислав биік қолбасшы Польша әскерін басқарды. Оның әскері тевтондықтардан көп болғанымен, олар жауларына қарағанда жақсы жабдықталмаған еді. Польша патшасы тевтон әскерін қуып, маршал Дитрих фон Альтенбург әскерін үш бөлікке бөлгенде, мүмкіндік тапты. Владислав осы үш бөліктің ең әлсізіне, Пловце деген шағын ауылға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Алтенбург күштерін жинап, бес дивизияға бөлгенде, аймаққа қалың тұман түсті. Польшалықтар да бес дивизияға топтасты. Күн шығысынан басталып, сол күні сағат 15:00-ге дейін тығыз, қаһарлы шайқас жүрді. Екі әскер де шамалас болды, және маршалдың туын тасыған жылқысы найзаға қадалып, тевтондықтар көшбасшылары құлаған деп ойлап, тудың құлауын көргенде ғана соңғы тыйым бұзылды. Польша әскері қашқан тевтондықтарды пайдаланып, күшті соққы берді, шайқасты өздерінің пайдасына бұрды. Шайқас аяғында Владислав пен оның ұлы, Польшаның III Казимир, Алтенбургпен бірге 56 тевтон рыцарын тұтқынға алды, бірақ тевтондықтар тұтқындардың көп бөлігін қайтарып алды. Пруссиядан Пловцедегі әскерге көмек үшін тевтон рыцарларының әскері жіберілді және шайқасқа жылдам жетті. Шаңқан Польша әскері тағы да қаһарлы шайқасқа қатысып, түне дейін жалғасты. Содан кейін король Łokietek шайқас алаңынан шегінуге бұйрық берді. Алтенбург арбаға байланған күйі табылғаннан кейін босатылды. Шайқастан кейін тевтон рыцарлары ең құнды 56 поляк тұтқынын тірі қалдырып, қалғандарын өлтірді. Марбургтік жылнамашы Вигандтың мәлімдемесіне сәйкес, Голанчадан келген епископ Мацей шайқастан кейін жерлеуге дейін өлгендерді санауға бұйрық берді, нәтижесінде екі тараптан да 4 187 жауынгер қаза тапты, олардың көпшілігі тевтон рыцарлары еді.

The plan for the Teutonic army, led by Marshal Dietrich von Altenburg, was to pull back from Poland. Władysław I the Elbow high, who by this time was suffering from poor health, led the Polish forces. Though his troops outnumbered the Teutons, they were not equipped as well as their enemy. The Polish king followed the Teutonic army and found an opportunity when Marshal Dietrich von Altenburg split his forces into three sections. Władysław decided to attack the weakest of these three sections, which had descended upon the small village of Płowce. A heavy fog had descended over the area when Altenburg gathered his forces and divided them into five divisions. They Polish were also grouped into five divisions. A lengthy, hard fought battle ensued that lasted from sunrise until 3:00 p. m. the same day. The armies were fairly evenly matched, and the deadlock was only broken when a horse carrying the marshal's banner was pierced by a spear and the Teutonic army saw the banner fall, assuming that their leader had fallen, and began to flee the battle. The Polish forces took advantage of the fleeing Teutons and struck hard, turning the tide of the battle in their favor. By the end of the battle, Władysław and his son Casimir III of Poland had 56 Teutonic knights in their custody, along with Altenburg however Teutons managed to take back most of the captives. An army of Teutonic knights was dispatched from Prussia to relieve the forces at Płowce and were fast approaching the battle. The exhausted Polish troops engaged in another hard fought battle, continuing until nightfall, when King Łokietek ordered the withdraw from the battlefield. Altenburg was released after he was found chained to a wagon. After the battle, the Teutonic Knights kept 56 of the most valuable Polish prisoners alive, murdering the rest. According to the chronicler Wigand from Marburg, Bishop Maciej from Gołańcza ordered to count the dead before the burial after the battle, and it was found that 4,187 fighters on both sides were killed, most of whom were Teutonic Knights.

Салдары

Чельмен командирі Отто фон Лютерберг, поляк армиясының шабуылын тойтарып таратқанмен, Бжест Куявскиге қарай жорықты тоқтатып, қараңғы түскен кезде өз қаза тапқандарын жерлеместен дереу Торуньге шегінуге шешім қабылдады. Тевтон күштерін кері қайтару шешімі Польшадағы жорықтардың тоқтатылуына әкеп соқты, сондықтан бұл шайқасты Владислав Локиетек үшін стратегиялық жеңіс деп санауға болады. Бұл шайқас сонымен қатар тевтон әскерінің Иоанн Люксембургтің чех әскерлерімен бірігуіне кедергі келтірді, олардың бірлескен күштері жақында қайта біріккен Польша Корольдігінің құлауына себеп болуы мүмкін еді. Шайқастан кейін екі тарап та өздерінің жетістіктерін үгіттеп, насихаттау мақсатында пайдалануға тырысты. Бұл шайқас поляк әскерлерінің рухын көтеріп, 14-шы ғасырдағы поляк қоғамына зор әсер етті. Польша армиясының жеңіске жеткеніне деген сенімділікті Владыслав Локиетектің тұтқынға алынған командир Генрих Рейсс фон Плауэн мен тағы 40 тұтқынмен Краковқа салтанатты түрде кіруі нығайтты. Бұл шайқастың поляктардың жеңісі екенін Тевтон орденінің 1335 жылы Авиньондағы папалық куриядағы тевтон прокурорына жолдаған есебі де көрсетеді.