Кіріспе

Қытайдың өзін-өзі қорғау жүйесі және жауынгерлік спорт. Жапон тіліндегі терминдер мен атаулары кейде Саншу деп жазылады.

Санда, бұрын Саншу деп аталған, – ресми қытай боксы, толық контактілі жауынгерлік спорт. Санда – бұл күресу жүйесі, бастапқыда Қытай армиясы дәстүрлі қытай жекпе-жегінің өнері мен қазіргі заманғы жауынгерлік күрес техникаларын зерттеу және тәжірибеге негіздеме жасап әзірлеген. Ол бокс пен толық контактілі кикбоксингті біріктіреді, соның ішінде жақын аралықтан шапшаң, тізбектелген соққылар мен тепкілер, күрес, жерге түсіру, лақтыру, сүргіту, тепкіні ұстау және кейбір жарыстарда тізе және шынтақ соққылары да бар. Қытай үкіметі спорттық ушуды дамыту барысында Санда үшін стандартты оқу бағдарламасын жасады. Әдетте, осы стандартты оқу бағдарламасына Вушу Санда термині қолданылады. Санда мұғалімнің оқыту әдісіне байланысты кез келген басқа жекпе-жек стилінің техникаларын да қамтуы мүмкін.

Тарих

Санданың бәсекелестік тарихы ережелер сақталмаған, ашық алаңдағы немесе Лей Тай жекпе-жектерінде бастау алады. Дегенмен, Санда әскери жарыс түрі ретінде дамыды, себебі мұндай айқастар әдетте әскерлер арасында қарусыз күрес дағдыларын, шеберлігін және техникаларын сынау мен жаттығу үшін өткізілетін. Ережелер жасалды және қорғаныш қолғаптар сияқты жабдықтар қолданыла бастады. Оны алғаш рет 1920 жылдары Гоминьдан Уампоадағы алғашқы заманауи әскери академияда пайдаланды. Кейіннен Қытай Халық Бостандық Армиясы да осы әдісті қабылдады. Санданың оқу жоспары дәстүрлі қытай жекпе-жек өнерінің негізінде құрылды. Бұл жалпы Вушу Санда оқу жоспары түрлі нұсқаларда кездеседі, себебі Қытай үкіметі азаматтар үшін өзін-өзі қорғау және спорт ретінде қолдануға арналған нұсқасын әзірледі.

Спорттық түрлендіру

Юндун Санда немесе Цзиньчжэн Санда: Ушу / Кунг-фудың дәстүрлі қытай боксының ықпалымен жасалған заманауи күресу әдісі, спорт және қолданылатын компоненті. Бәсекелестікте қарсыласты лақтыру және соққы берудің барлық түрлері (қолдар мен аяқтарды пайдалану) рұқсат етіледі. Қытай күресінің әдістері – Шуай Цзяо және Чин На сияқты басқа қытай күресі техникалары да қолданылады. Бұл – ушудың жауынгерлік аспектілерінің барлығын қамтиды. Санда кикбоксингке ұқсас, бірақ одан көптеген күресу техникаларын қамтиды. Санда жарыстары көбінесе таолу немесе форма жарыстарымен бірге өткізіледі. Санда – лей тайдың қазіргі заманғы дамуы, бірақ ауыр жарақаттарды азайту үшін ережелер енгізілген. Көптеген қытай жекпе-жек мектептері Санда ережелері бойынша жұмыс істейді және өз стилінің қозғалыстарын, ерекшеліктерін және теориясын енгізуге тырысады. Қытай жекпе-жекшілері бокс, кикбоксинг және аралас жекпе-жек сияқты қытай емес немесе аралас жекпе-жек спорт түрлерінде де жарысады. Санда турнирлерде өткізіледі және әдетте ушу жарыстарында таолу жарыстарымен бірге ұйымдастырылады. Қауіпсіздік үшін, өзін-өзі қорғау формасынан шынтақпен соққылар, тұншығулар және буын құлыптары сияқты кейбір техникалар турнирлерде рұқсат етілмейді. Жеңіске нокаутпен немесе денеге немесе басқа соққы беру, қарсыласты лақтыру арқылы немесе жарыс жоғары платформада өткізілген жағдайда, оны платформадан итеру арқылы қол жеткізуге болады. Жекпе-жекшілерге бірнеше секундқа ғана тұраққа тұруға рұқсат етіледі. Егер жекпе-жекшілер тұрақтан шыға алмаса және белгілі бір уақыт ішінде қарсыласын лақтыра алмаса, төреші тұрақтан шығарады. АҚШ-та жарыстар бокс рингтерінде немесе көтерілген лей тай платформасында өткізіледі. Әуесқой жекпе-жекшілер қорғаныш жабдықтарын киеді. "Әуесқой Санда" тепкілерге, соққыларға, тізе соққыларына (басқа емес) және лақтыруларға рұқсат береді. Қытайда өткізілетін "Санда патшасы" жарысы бокс рингіне ұқсас, бірақ одан үлкен рингте өткізіледі. Кәсіби жекпе-жекшілер тек қолғап, тостаған және ауыздықтан басқа қорғаныш жабдықтарын кимейді. "Кәсіби Санда" тізе соққыларын (басқа да соққыларды қоса), тепкілерді, соққыларды және лақтыруларды рұқсат етеді. Кейбір Санда жекпе-жекшілері K-1 және Shoot Boxing сияқты жарыстарға қатысқан. Олар белгілі бір деңгейде сәттілікке жеткен, әсіресе Сандаға жақын Shoot Boxing жарыстарында. Кикбоксинг ережелеріне байланысты, Санда жекпе-жекшілері әдеттегіден көп шектеулерге тап болады. Сонымен қатар, Қытайдың негізгі аралас жекпе-жек өнері жарыстарында, Art of War Fighting Championship және Ranik Ultimate Fighting Federation жарыстарындағы көрнекті бәсекелестердің көпшілігі ушу Санда мектебінен шыққан. Санда жаттықтырушысы Чжао Сюэцзюнь Санда жекпе-жекшілерін ММА-ға көшіруде маңызды рөл атқарды. Бұл сирек болғанымен, кейбір Санда шеберлері UFC және Strikeforce сияқты американдық аралас жекпе-жек жарыстарында да өнер көрсеткен. Санда көптеген стильдер арасындағы жарыстарда кеңінен танымал. Муай тай жиі Сандамен, сондай-ақ карате, кикбоксинг және тхэквондомен кездеседі.

Жарыстар

Халықаралық Вушу федерациясы (IWUF) вушуды дамытумен айналысады және бүкіл әлемде барлық түріндегі вушудың басқарушы органы болып табылады. Санда және таолу (көрсетілімдер) – бұл жарысқа қатысатын спорттық вушудың екі категориясы. IWUF Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) тарапынан мойындалған.

Вушу әлем чемпионаты

Жыл саны Тәртіп шарасы өткен қала, Ел1 1991 Пекин, Қытай2 1993 Куала-Лумпур, Малайзия3 1995 Балтимор, АҚШ 4 1997 Рим, Италия5 1999 Хунг-Хом шығанағы, Гонконг 6 2001 Ереван, Армения 7 2003 Фрегезия да Се, Макао 8 2005 Ханой, Вьетнам 9 2007 Пекин, Қытай10 2009 Торонто, Канада11 2011 Анкара, Түркия12 2013 Куала-Лумпур, Малайзия 13 2015 Жакарта, Индонезия 14 2017 Казань, Ресей 15 2019 Шанхай, Қытай16 2021 Даллас, АҚШ

Санда әлем чемпионаты

Жоқ. Жыл Қонақ қала, ел 1 2002 Шанхай, Қытай 2 2004 Гуанчжоу, Гуандун, Қытай 3 2006 Сиань, Шэньси, Қытай 4 2008 Харбин, Хэйлунцзян, Қытай 5 2010 Чунцин, Қытай 6 2012 Вуйшань, Фуцзянь, Қытай 7 2014 Джакарта, Индонезия 8 2016 Сиань, Шэньси, Қытай 9 2018 Ханчжоу, Чжэцзян, Қытай 10 2020 Мельбурн, Австралия