Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чино кен орны ("Кино" - испан тілінде "қытай" деген мағынаны білдіреді), сондай-ақ Санта-Рита кен орны немесе Санта-Рита-дель-Кобр деп те аталады, бұл Нью-Мексико штатындағы Санта-Рита қаласында орналасқан американдық ашық порфир мыс кен орны, Сильвер-Ситиден шығысқа қарай 24 шақырым (15 миль) қашықтықта. Кен орны 1909 жылы кен инженері Джон М. Салли және Спенсер Пенроуз тарапынан "Чино Копер Компани" деген атпен ашылды. Қазіргі уақытта ол Freeport McMoRan Inc. еншілес компанияларына тиесілі және олар басқарады. Кен орнының орташа биіктігі 1737 метрді құрайды. Апачилер, испандар, мексикалықтар және американдықтар бұл жерден табиғи мыс пен мыс кенінің кенін алған. Ашық жолмен кен өндіру жұмыстары 1910 жылы басталды. Бингхэм Каньон және Чукикамата кен орындарынан кейін әлемдегі үшінші ең көне ашық мыс кен орны болып табылады.
The Chino Mine ("Chino" is Spanish for the "Chinese"), also known as the Santa Rita mine or Santa Rita del Cobre, is an American open pit porphyry copper mine located in the town of Santa Rita, New Mexico 15 mile (24 km) east of Silver City. The mine was started as the Chino Copper Company in 1909 by mining engineer John M. Sully and Spencer Penrose, and is currently owned and operated by Freeport McMoRan Inc. subsidiaries. The area where the mine is located is at an average elevation of 5699 feet (1737 m). Apaches, Spaniards, Mexicans, and Americans have all obtained native copper and copper ore from this site. The present day open pit mining operation was begun in 1910. It is the third oldest active open pit copper mine in the world after the Bingham Canyon Mine and Chuquicamata.
Тарих
Апачи тайпасының бір өкілі 1800 жылы испан офицері, лейтенант-полковник Хосе Мануэль Карраскоға Чино кенішінің орнын көрсетті. Карраско бай мыс кенін байқап, кен қазуды бастады, бірақ мысты өңдеуде тәжірибесі болмады. 1804 жылы ол Санта-Рита-дель-Кобр кенішін Франсиско Мануэль де Эльгеаға сатты, ол кеніште жұмыс істеу үшін сотталғандарды шақырып әкелді және оларды орналастыру үшін, сондай-ақ апачтардан қорғау үшін форт (президио) салды. Кеншілер мысқа толы керуендерді Чиуауаға жіберді. Америкалықтар Сильвестр Патти, Джеймс Киркер және Роберт Макнайт 1820 және 1830 жылдары кенішті басқарды. Роберт Макнайт пен Стивен Курсье 1828 жылы «Эль Кобр» (Санта-Рита-дель-Кобр кеніші) иелігіне ие болып, 1834 жылға дейін жұмыс істеді. Макнайт пен Курсье бай мыс кенінен көп пайда алып, зор байлық жинады. Санта-Рита апачилердің жерінің ортасында орналасқандықтан, апачтардың шабуылдарынан жиі зардап шекті. Тарихшылар 1837 жылы Джон Джонсонның Санта-Ритада апачтарды жаппай қырғынын жасағанын жиі айтады, бірақ бұл оқиғаның Анимас тауларына жақын, оңтүстікке қарай болғаны мүмкін. Джонсонның шабуылы апачтарды қорқытпай, керісінше, оларды ашуландырды. Мангас Колорадас және оның ізбасарлары ерекше қауіпті болды. Жақын маңда 22 теріші қаза тауып, кеніш жабдықтаудан үзіліп қалды. 1838 жылы Санта-Ританың 300-400 тұрғыны 150 миль қашықтықтағы Чиуауа штатындағы Янос қаласына қарай оңтүстікке қашты, бірақ апачилар олардың көп бөлігін жойды. Содан кейін Санта-Рита 1873 жылға дейін сирек жұмыс істеді, онда апачи басшысы Кочиз АҚШ-пен бейбіт келісімге келді және кеніш қайта ашылды. Апачи шабуылдары 1886 жылға дейін жалғасты, ол кезде Джеронимо басылды. 1911 жылы жақын маңдағы Хёрлиде төмен сапалы мыс кенін өңдеуге арналған фабрика салынды, бірақ 1982 жылы оны жаңа (қазіргі) Иванхо концентрациялық зауыты алмастырды. Жақында (2004 жылдың қаңтарында) мыс бағасының төмендеуіне байланысты үш жылдық үзілістен кейін Чино концентрациялық зауытында өңдеу жұмыстары қайта басталды. 1988 жылы еріткішпен экстракциялау және электр өндіру (SX/EW) процестері басталды және содан бері үздіксіз жүргізілуде. Чинодағы мыс кенінің қоры 2015 жылға дейін жетеді деп күтілуде. Хёрлидегі балқыту зауыты 1939 жылы іске қосылды және 1985 жылы қуатын арттыру және Таза ауа заңына сәйкес келу үшін жаңартылды. 2005 жылы балқыту зауыты толығымен жабылды.
An Apache Indian showed Spanish officer Lt. Colonel Jose Manuel Carrasco the site of the Chino mine in 1800. Carrasco recognized the rich copper deposits and began mining, but lacked the expertise to exploit the copper. He sold the Santa Rita del Cobre mine, as he had named it, to Francisco Manuel de EIguea in 1804 who imported convict labor to work the mine and build a fort (presidio) to house the convicts and protect them from the Apache. The miners sent pack trains of mules loaded with copper to Chihuahua. Americans Sylvester Pattie, James Kirker, and Robert McKnight managed the mine in the 1820s and 1830s. Partners Robert McKnight and Stephen Courcier took possession of “El Cobre,” (Santa Rita del Cobre mine) in 1828 and worked the property until 1834. McKnight and Courcier profited greatly from the rich copper mining operation and amassed a large fortune from it. Santa Rita was located in the heart of Apache country and was plagued by Apache raids. Historians often state that an infamous massacre of Apache by John Johnson in 1837 took place at Santa Rita, although it is more likely that the incident took place further south, near the Animas Mountains. (See Apache Mexico Wars) Johnson's attack incited rather than intimidated the Apache. Mangas Coloradas and his followers were especially menacing. Twenty two fur trappers were killed nearby, and the mine was cut off from supplies. In 1838, the 300 to 400 inhabitants of Santa Rita fled south toward the presidio at Janos, Chihuahua, 150 miles away, but the Apache killed nearly all of them en route. After that, Santa Rita was only occasionally operational until 1873 when Apache chief Cochise signed a peace agreement with the US and the mine was reopened. Apache raids in the area continued until 1886 when Geronimo surrendered. A mill to process the low grade copper ore was established in 1911 in nearby Hurley but was replaced by a new (current) Ivanhoe concentrator facility in 1982. Milling operations recently (January 2004) restarted at the Chino Concentrator after a three year hiatus caused by low copper prices. Solvent extraction and electrowinning (SX/EW) operations started in 1988 and have run continuously since. Reserves of copper ore at Chino are expected to last until 2015. A smelter in Hurley was commissioned in 1939 and was modernized in 1985 to increase capacity and achieve compliance with the Clean Air Act. In 2005, the smelter was permanently closed.
Ағымдағы операциялар
2008 жылы Чиноның бас компаниясы Freeport McMoRan, Чинодағы кен өндіру және байыту жұмыстарын тоқтатуды жоспарлап отырғанын, бірақ жерді қайта жарату жұмыстарын және SX/EW зауытынан мыс өндіруді жалғастыратынын хабарлады. 2009 жылдың 13 ақпанынан бастап 830 жұмыскердің шамамен 600-ы жұмыстан босатылды. Кен 2011 жылы қайта ашылды. 2014 жылдың қаңтарына қарай, операцияларда шамамен 1035 адам жұмыс істеді.
In 2008, Chino's parent company, Freeport McMoRan, announced that it planned to suspend mining and milling activities at Chino, but would continue reclamation activities and copper production from its SX/EW plant. About 600 people from the work force of 830 would be laid off beginning about Feb. 13, 2009. The mine reopened in 2011. As of January 2014, the operations employed approximately 1,035 people.