Жұмысқа құқық – адамның өнімді жұмыспен айналысу құқығы. БҰҰ-ның 1948 жылғы Декларациясында бекітілген, экономикалық және әлеуметтік дамуға бағытталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның өнімді еңбекпен айналысуға құқығы – адам құқықтарының ұғымы
Human right to engage in productive employment
the human rights concept
Еңбек құқығы – адамдардың жұмыс істеуге немесе өнімді еңбекпен айналысуға құқығы бар екендігі және оларға бұл мүмкіндіктен кедергі келтірілмеуі керек деген ұғым. Біріккен Ұлттар Ұйымының 1948 жылғы Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларациясында бекітілген еңбек құқығы, халықаралық адам құқықтары құқығында мойындалған. Ол 1966 жылғы Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактіге енгізілген, онда еңбек құқығы экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуды күшейтуге бағытталған. Адам құқықтарын өлшеу бастамасы әлем елдеріндегі еңбек құқығын олардың табыс деңгейіне сүйене отырып бағалайды.
The right to work is the concept that people have a human right to work, or to engage in productive employment, and should not be prevented from doing so. The right to work, enshrined in the United Nations 1948 Universal Declaration of Human Rights, is recognized in international human rights law through its inclusion in the 1966 International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, where the right to work emphasizes economic, social and cultural development. The Human Rights Measurement Initiative measures the right to work in countries around the world, based on their level of income.
Тарих
"Еңбек ету құқығы" деген тіркес француз социалистік көшбасшысы Луи Бланк 19 ғасырдың басындағы әлеуметтік дүрбелең мен 1846 жылғы қаржылық дағдарыстан кейін туындаған жұмыссыздықтың өсуіне жауап ретінде, 1848 жылғы француз төңкерісіне дейін айтылды. Меншік құқығы – саяси бостандық пен теңдік үшін ерте күрестердегі маңызды талап болды, сондай-ақ феодалдық меншік үстемдігіне қарсы бағытталған. Меншік, лайықты тұрмыс деңгейіне қол жеткізуді қамтамасыз ететін құқықтардың негізі болуы мүмкін, ал бастапқыда азаматтық және саяси құқықтар, мысалы, дауыс беру құқығы тек меншік иелеріне ғана берілді. Барлық адамның меншігі болмағандықтан, еңбек ету құқығы барлық адамға лайықты тұрмыс деңгейіне қол жеткізуге мүмкіндік беру үшін заңдастырылды. Бүгінде меншік құқығына негізделген кемсітушілік – барлық адамның адам құқықтарын тең пайдалануына қауіптің күшті факторы ретінде танылды, ал халықаралық адам құқықтары туралы құжаттардағы кемсітушілікке жол бермеу туралы шарттарға көбінесе меншік құқығына негізделген кемсітушілікке тыйым салу негізі кіреді (заң алдындағы теңдік құқығына қараңыз). Еңбек ету құқығы, сонымен қатар міндет ретінде, Кеңес Одағының конституцияларына енгізілді.
The phrase "the right to work" was coined by the French socialist leader Louis Blanc in light of the social turmoil of the early 19th century and rising unemployment in the wake of the 1846 financial crisis which led up to the French Revolution of 1848. The right to property was a crucial demand in early quests for political freedom and equality, and against feudal control of property. Property can serve as the basis for the entitlements that ensure the realisation of the right to an adequate standard of living and it was only property owners which were initially granted civil and political rights, such as the right to vote. Because not everybody is a property owner, the right to work was enshrined to allow everybody to attain an adequate standard of living. Today discrimination on the basis of property ownership is recognised as a serious threat to the equal enjoyment of human rights by all and non discrimination clauses in international human rights instruments frequently include property as a ground on the basis of which discrimination is prohibited (see the right to equality before the law). The right to work, but also a duty, was placed in constitutions of the Soviet Union.
Сын
Француз марксисі Пауль Лафаргтың 1883 жылғы "Бос болуға құқық" еңбегі еңбек ету құқығы тұжырымдамасын сынады. Ол былай деп жазды: "Террор батырларының ұлдары жұмысқа табыну дініне төңкеріліп, 1848 жылдан бері зауыттағы еңбек уақытын күніне он екі сағатқа дейін шектеуді революциялық жеңіс деп қабылдап алды. Олар еңбек ету құқығын революциялық принцип деп жариялайды. Француз пролетариаты үшін қандай ұят! Мұндай төмендікке тек құлдар ғана барар еді".
The Right to Be Lazy (1883) by Paul Lafargue, a French Marxist, criticized the concept of a right to work. He wrote: "And to think that the sons of the heroes of the Terror have allowed themselves to be degraded by the religion of work, to the point of accepting, since 1848, as a revolutionary conquest, the law limiting factory labor to twelve hours. They proclaim as a revolutionary principle the Right to Work. Shame to the French proletariat! Only slaves would have been capable of such baseness."