Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстың түршесі
Subspecies of bird
Барбариялық соколы (Falco peregrinus pelegrinoides) – қарғадай орташа өлшемді сокол. Бұл жыртқыш құс көбінесе қоныс аудармайды. Ол Канар аралдарынан бастап шығысқа қарай Солтүстік Африканың бір бөлігі, Таяу Шығыс және Орталық Азияда кездеседі.
The Barbary falcon (Falco peregrinus pelegrinoides) is a medium sized falcon about the size of a crow. This bird of prey is mainly resident. It ranges from the Canary Islands eastwards across some parts of North Africa, the Middle East and Central Asia.
Сипаттама
Барбарийлік соқыр - жартылай шөл және құрғақ ашық төбелерде мекендейтін құс. Ол әдетте жұмыртқаларын тік жарлардағы ұяларға салады. Ол саяшы соқырға ұқсас, бірақ одан кішірек, қанаттарының ені шамамен 70 см. Оның ерекше қауырсыны бар, ересектерін саяшы соқырдан ажырату оңай. Кейбір ғалымдар оны жеке түр деп санайды, себебі ол шөлдік ортаға бейімделген. Бірақ, жақында оның саяшы соқырдың басқа түрлерімен генетикалық жағынан ұқсас екені анықталды, сондықтан қазір ол саяшы соқырдың бір түрі саналады. Аналық соқыр аталықтан ірілеу болады. Ол жалпы құрылысымен туысына ұқсас. Аналық Барбарий соқырлары аталық саяшы соқырларымен шамалас. Ересектерінің үстіңгі жағы саяшы соқырдан ақшыл сұр түсті, ал төменгі жағында сары реңді жолақтар болады, ал саяшы соқырдың төменгі жағы ақ түсті. Жеңі қабыршық түсті, бірақ оны көру қиын. Еркек және аналық соқырлардың сыртқы түрі бірдей, бірақ жас құстардың үстіңгі жағы қоңыр, ал астыңғы жағы жолақты болады. Жас саяшы соқырларына қарағанда жолақтары ақшыл. Оның дауысы жоғары перделі "рек-рек-рек" деп естіледі. Барбарий соқыр жапырақ соқырға да ұқсас, бірақ оны тыныш күйде өлшемі, басының пішіні, ұшу қозғалысы және қанат астының түсі бойынша ажыратуға болады.
The Barbary falcon is a bird of semi desert and dry open hills. It typically lays its eggs in cliff ledge nests. It is similar to the peregrine falcon, but smaller at length with a wingspan of It has characteristic plumage, and adults can be recognised from peregrines. Some regard it as a distinct species since it is specialised to a desert environment. Recently, it has been found to be genetically similar to other subspecies of the peregrine falcon, so it is now considered a subspecies. The female is larger than the male. It resembles its relative in general structure. Female Barbary Falcons are as large as male peregrine falcons. Adults have paler grey blue upperparts than the peregrine falcon and often have a buff wash to the barred underparts, whereas the larger species has a white background color. The nape is rufous, but this is difficult to see. Sexes are similar, apart from size, but the young birds have brown upperparts and streaked underparts. The streaking is lighter than in the juvenile peregrine falcon. The call is a high pitched "rek rek rek". The Barbary falcon also bears some resemblance to the lanner falcon, but can be distinguished from that species at rest by its size and in the head pattern, flight, flight action and underwing pattern.
Тарату
Барбариялық сойқаның туған жері Солтүстік және Шығыс Африканың кейбір аймақтары (Алжир, Канар аралдары, Египет, Эритрея, Ливия, Марокко, Нигер, Нигерия, Судан, Сомали және Тунис). Ол сондай-ақ Таяу Шығыста, Гибралтарда, Орталық Азияда және Оңтүстік Азияда, әсіресе Ауғанстанда, Қытайда, Үндістанда, Иранда, Иракта, Израильде, Иорданияда, Қазақстанда, Кувейтте, Қырғызстанда, Оманда, Пәкістанда, Сауд Арабиясында, Сирияда, Тәжікстанда, Түркіменстанда, Біріккен Араб Әмірліктерінде және Өзбекстанда кең таралған. Буркина-Фасо, Камерун, Джибути, Грекия, Италия, Кения, Ливан, Мали, Мальта, Непал, Португалия, Катар, Сенегал және Еуропаға жатпайтын Түркияның кейбір бөліктерінде кездейсоқ кездеседі.
The Barbary falcon is native to parts of North and East Africa (Algeria, the Canary Islands, Egypt, Eritrea, Libya, Morocco, Niger, Nigeria, Sudan, Somalia and Tunisia). It is also common in the Middle East, Gibraltar, Central Asia and South Asia, particularly in Afghanistan, China, India, Iran, Iraq, Israel, Jordan, Kazakhstan, Kuwait, Kyrgyzstan, Oman, Pakistan, Saudi Arabia, Syria, Tajikistan, Turkmenistan, the United Arab Emirates and Uzbekistan. It is a vagrant in Burkina Faso, Cameroon, Djibouti, Greece, Italy, Kenya, Lebanon, Mali, Malta, Nepal, Portugal, Qatar, Senegal and parts of Turkey that are not in Europe.
Таксономия
Барбарийлық соқыр Глогер ережесі бойынша көшпелі соқырдан сыртқы түрімен ерекшеленеді. Генетикалық арақашықтық шамалы, ал түрлер ДНК тізбегін талдауда тығыз байланысты және біршама парафилетикалық топты құрайды. Шындығында, кейбір таксономиялық органдар оны бір түрдің ішіндегі түр деп санайды. Олар мінез-құлық, экология және анатомия жағынан бір түрдің ішіндегі түрлерге қарағанда көбірек ерекшеленеді. Олар өнімді будандар тудыра алады, бірақ олар көбінесе аллопатриялық және көбею маусымында ғана Магриб, Пенджаб, Хорасан және мүмкін Моңғол Алтайы сияқты шағын аумақтарда кездеседі, сондай-ақ ассортименттік жұптасудың нақты дәлелдері бар, гибридтеу табиғи жағдайларда дерлік болмайды. Қысқасы, олар іргелес аумақтарды мекендегенімен, жылдың әртүрлі уақытында көбейеді және Барбарий соқырлары табиғатта көшпелі соқырлармен көбеймейді. Гиеросокобтардағы генетикалық қашықтық 2% болса, Барбарий соқыр-көшпелі соқыр ("peregrinoid") комплексіндегі генетикалық қашықтық 0,6–0,7% құрайды. Барбарий соқыр – биологиялық түрлер тұжырымдамасы бойынша түр деп санауға болатын сирек жағдайлардың бірі, бірақ әдеттегідей, филогенетикалық түрлер тұжырымдамасы бойынша емес. Бұл жағдай "түрді" оның тегі ғана емес, сонымен қатар эволюция барысында популяцияға не болатыны, оның қалай бейімделетіні және бұл оның туыс таксондардан репродуктивті оқшаулануына (немесе оның болмауына) қалай әсер ететінін көрсетеді.
The Barbary falcon differs in appearance from the peregrine falcon according to Gloger's rule. The genetic distance is slight and the species form a close knit and somewhat paraphyletic group in DNA sequence analyses. In fact, some taxonomic authorities consider it conspecific. They differ more in behavior, ecology and anatomy than usual for conspecifics. They are able to produce fertile hybrids, but they are generally allopatric and only co occur during breeding season in small areas such as the Maghreb, the Punjab, Khorasan and possibly the Mongolian Altai and there is clear evidence of assortative mating, with hybridization hardly ever occurring under natural conditions. In short, though they occupy adjacent territories, they breed at different times of the year and Barbary falcons virtually never breed with peregrine falcons in nature. Assuming a genetic distance of 2% in hierofalcons the 0.6–0.7% genetic distance in the peregrine falcon Barbary falcon ("peregrinoid") complex The Barbary falcon is one of the rare cases that may arguably be considered a species under the biological species concept, but certainly not under the phylogenetic species concept, rather than the other way around as usual. This case demonstrates that what makes a "species" is not only its descent, but also what happens to a population in the course of evolution, how it adapts and how this affects its reproductive isolation (or lack thereof) from sister taxa.
Қорғау және қауіптер
Бір кезде Барбарий соколының саны құрып бара жатқан түр ретінде есептелген, бірақ қазір олардың саны өсуде. Канар аралдарында көбейетін жұптардың саны 1988 жылы шығыс аралдармен ғана шектелген 7 жұптан, 2006 жылы бүкіл архипелаг бойынша 75 жұпқа дейін артты. Бұл түр Тенерифеде жойылған деп ойылған, бірақ 2007 жылғы зерттеуде аралдағы қолайлы, бос жартастарда одан әрі өсуге мүмкіндік бар екенін көрсететін 26 көбейетін жұп табылды. Бұл өсімнің себебі қалалардың кеңеюімен байланысты, себебі соколдаpдың негізгі тағамы үй шаяны. Канар аралдарында көгершін жарысы танымал спорт түрі болғандықтан, соколдаp жергілікті жарыскерлер тарапынан қуғынға ұшырайды. Бұл адам мен жануарлар арасындағы қақтығысты соколдаpдың аралдарға бөгде түр екендігі туралы жалған ақпарат тарату арқылы күшейтеді.
The population of Barbary Falcons was once considered endangered but is now increasing. In the Canary Islands the population of breeding pairs increased from seven breeding pairs in 1988, restricted to the eastern islands, to 75 breeding pairs in 2006 across the entire archipelago. The species was thought to be extinct in Tenerife but a 2007 study found 26 breeding pairs on the island with potential for further increase indicated by suitable, unoccupied cliffs on the island. This increase has been attributed to increased urbanisation as the falcons primary food source is the domestic pigeon. Pigeon racing is a popular sport on the Canary Islands, leading the falcons to be persecuted by local pigeon racers. This human wildlife conflict is exacerbated by misinformation such as the widespread belief that the falcons are not native to the islands.