Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Батыс Финляндиядағы қала, Финляндия.
Town in Southwest Finland, Finland
География
Уусикаупунки Ботния шығанағының жағалауындағы Вакка Суоми аймағында орналасқан. Сирппуйоки (Sirppujoki) өзені қаладан өтеді және қаланың солтүстік бөлігіндегі Уусикаупунки су қоймасына құяды. Бұл тұщы су қоймасы 1965 жылы Вельховеси және Руотсинвеси шығанақтары теңізден бөгеттелген кезде жасалған. Бассейннің ауданы шамамен 40 км², және қала мен Вакка Суоми аймағының бір бөлігі осыдан тұрмыстық су алады. Тұщы су бассейнінің қышқылдығы кейбір балықтардың өліміне, сондай-ақ су өсімдіктерінің тым көп өсуіне әкеп соқты. 2011 жылы Уусикаупункидің сыртқы архипелагында Ботния теңізі ұлттық паркі құрылды. Финляндияның ең ірі теңіз ұлттық паркі деп аталған бұл аймақ Кустави архипелагының оңтүстігінен басталып, Мерикарвия архипелагының солтүстігінде аяқталады.
Uusikaupunki is located in the Vakka Suomi sub region on the shores of the Gulf of Bothnia. The Sirppujoki (Sirppujoki) flows through the town and flows into the reservoir of Uusikaupunki in the northern part of the town. The freshwater pool was built in 1965 when the bays of Velhovesi and Ruotsinvesi were dammed from the sea. The area of the basin is about 40 km², and the town and part of Vakka Suomi get their domestic water from it. The acidity of the freshwater basin has caused some fish deaths as well as an overgrowth of aquatic plants. In 2011, the Bothnian Sea National Park was established in the outer archipelago of Uusikaupunki. The area, named Finland's largest marine national park, begins in the south of the Kustavi archipelago and ends in the north in the Merikarvia archipelago.
Қалалық көрініс
Уусикаупунки орталығы әдепкі "торлы жоспармен" салынған және елдегі Империя стиліндегі ең жақсы сақталған ағаш үйлердің бірі болып табылады. 1649 жылы жасалған қала жоспарында қала орталығында тұрғын үйлер салу қажет болған 27 блок көрсетілген. Қала тығыз қызыл топырақтан салынған үйлерден тұрды, ал жерлер қараусыз қалған деп есептелмеді. Қала шығанақтың жағасы бойында да кеңейді, онда шағын қалалық елді мекен пайда болды. 1850 жылдарға дейін қалада жасыл аймақтар құрылмады, осы кезде қаланың жаңа жоспары жасалды. Фин мұрасы агенттігінің мәліметінше, қаланың ең маңызды мемлекеттік ғимараттары – Сейкоу мектебінің ғимараты мен Уусикаупунки кітапханасы. Сейкоудың нео-ренессанс стиліндегі ғимараты Финляндиядағы ең көне мектеп ғимараттарының бірі. Қалалық кітапхана елдегі ең көне әлі жұмыс істеп тұрған кітапхана ғимараттарының бірі саналады, ол 1861 жылы негісталған. Уусикаупункиде орналасқан Финляндияның алғашқы шыны зауыты 1685 жылы өрттен қирады. Уусикаупунки орталығында ойдан шығарылған Бонк бизнес компаниясының өнімдерінен тұратын Бонк орталығы мұражайы орналасқан. Сонымен қатар, қалада мәдени-тарихи мұражай бар. Қала орталығындағы тағы бір ерекше ғимарат – Ф. А. Сёстрем жобалаған және теңіз жағалауындағы төбеде орналасқан Валлила. Қазір ол композитор-кларнетист Бернхард Круселлдің құрметіне аталған Круселл апталығы музыка фестивалі үшін қолданылады.
The center of Uusikaupunki is built according to the so called "grid plan layout" and is one of the best preserved Empire style wooden house blocks in the country. In a town plan drawn up in 1649, there were 27 blocks in the town center that required residential buildings to be built. The town was built of densely red soil houses, and the estates were not pleasantly considered deserted. The town also expanded around the base of the bay, where a suburban settlement was built. Green areas were not established in the town until the 1850s, when a new town plan was planned for the town. According to the Finnish Heritage Agency, the town's most significant public buildings are the Seikow's school building and the Uusikaupunki's library building. Seikow's Neo Renaissance building was one of the oldest school buildings in Finland. The town library is thought to be one of the oldest functioning library buildings in the country; it was founded in 1861. The first glass factory of Finland, which was located in Uusikaupunki, was destroyed in a fire in 1685. In the center of Uusikaupunki is the Bonk Centre museum, which houses a collection of products from the fictional Bonk Business Company. In addition, the town has a cultural history museum. A notable building in the town center is also Wallila, designed by F. A. Sjöström and located on a hill near the sea. It is now used as venue for Crusell Week music festival, which is named after composer clarinetist Bernhard Crusell, who was born in Uusikaupunki.
Тарих
Уусикаупунки қаласы 1617 жылғы 19 сәуірде Густав II Адольфтің жарлығымен сауда құқығы бар қала ретінде құрылған. 1721 жылы Уусикаупункиде Нистад бейбіт шартына қол қойылып, Швеция мен Ресей арасындағы Ұлы Солтүстік соғысы аяқталды. Бірақ 1853 жылы Қырым соғысы басталғанда, 1855 жылы Аланд соғысы барысында француз және британ теңіз күштері Уусикаупункиге шабуыл жасады. 19 ғасырға дейін Уусикаупунки сауда және балық аулау үшін маңызды порт болды, ал 20 ғасырдың екінші жартысына дейін Уусикаупунки порты маңызды кеме жасау өнеркәсібін сақтап келді.
The town of Uusikaupunki was founded as a town with the rights of commerce on April 19, 1617 by decree by Gustav II Adolf. In 1721, the Peace of Nystad was signed in Uusikaupunki, ending the Great Northern War between Sweden and Russia, but as the Crimean War broke out in 1853, Uusikaupunki was attacked by French Navy and British Navy in 1855 during the Åland War. Up to the 19th century, Uusikaupunki was an important port for commerce and fishing, and up to the latter half of the 20th century, the Port of Uusikaupunki retained an important ship building industry.
Экономика
Уусикаупункиде Mercedes Benz сияқты брендтерге арналған автомобильдер мен көлік құралдарын құрастыратын, келісімшарт негізінде жұмыс істейтін Valmet Automotive компаниясы орналасқан. Ол 1968 жылы Saab Valmet ретінде Saab автомобильдерін өндіру мақсатымен құрылған. 2017 жылдың маусымынан бастап Valmet Mercedes Benz A Class және Mercedes Benz GLC Class автомобильдерін құрастырып келеді. Сонымен қатар, 2022 жылдың қарашасынан бастап алғашқы коммерциялық күн электр көлігі – Lightyear 0-ны өндіреді. Бүгінде Valmet Уусикаупункидегі ең ірі және маңызды жұмыс берушілердің бірі болып табылады.
Uusikaupunki is the home of Valmet Automotive, a contract automobile mechanical production company, producing cars and vehicles for brands such as Mercedes Benz. It was founded in 1968 as Saab Valmet for manufacturing Saab cars. As of June 2017, Valmet is assembling Mercedes Benz A Class and Mercedes Benz GLC Class cars. Furthermore, it produces the first commercially available solar electric vehicle the Lightyear 0 as of November 2022. Today, Valmet is one of the largest and most significant employers in Uusikaupunki.
Музыка
Каржурок фестивалі 2007 жылдан бері Уусикаупунки қаласында жыл сайын өткізіліп келеді.
Karjurock, the annual rock music festival has been held in Uusikaupunki since 2007.
Спорт
1982 жылы қала 16 жасқа дейінгі қыздар арасындағы FIBA Еуропа чемпионатының бірлескен төңкерушісі болды.
The town was co host of the 1982 FIBA Europe Under 16 Championship for Women.