Рождестволық шұлықтар тарихы мен дәстүрі

Кіріспе

Рождестволық сыйлықтарға арналған ыдыс

Рождестволық шұлық – бос шұлық немесе шұлық пішіндес қап, ол Киелі Николай күні немесе Рождество қарсаңында ілінеді, сонда Киелі Николай (немесе Санта-Клаус және оған ұқсас тұлғалар) кішкентай ойыншықтармен, тәттілермен, жемістермен, монеталармен немесе басқа да шағын сыйлықтармен толтырады. Мұндай шағын заттарды көбінесе «шұлыққа салынатын сыйлықтар» немесе «шұлықты толтырғыштар» деп атайды. Рождестволық шұлық дәстүрі Киелі Николайдың өмірінен бастау алған деп саналады. Кейбір адамдар тіпті Рождестволық шұлықтарын төсек жанына қояды, сонда Санта-Клаус оларды ұйықтап жатқанда төсекте толтырады.

Тарих

Рождестволық шұлықтар 1823 жылы «Аяз Николайдың сапары» поэмасында американдық дәстүр ретінде айтылған. Рождестволық шұлықтардың пайда болуы Әулие Николайдың өмірімен байланысты деп есептеледі. Рождестволық шұлықтардың шығу тарихы туралы жазбада қалған деректер жоқ, бірақ Рождество дәстүрінің тарихын баяндауға тырысатын көптеген халықтық аңыздар бар. Мұндай аңыздардың бірінің бірнеше нұсқасы бар, бірақ мынасы жақсы мысал: Әулие Николай кедей отбасында болғанда, әкесі үш қызын аштықтан құтқару үшін оларды сатуды жоспарлап отырғанын естіген. Әулие Николай көмектескім деді, бірақ қарт адамның қайырымдылықты қабылдамайтынын білгендіктен, жасырын түрде көмектесуге бел буды. Ол үйден қараңғыда шығып, үш қап алтынды ашық терезеден лақтырды; біреуі тікелей шұлыққа түсті. Ертесіне қыздар мен олардың әкесі оянғанда алтын қаптарды тауып, қуаныштан көңілдері көтерілді. Осылайша қыздар қасіретті тағдырдан құтылды. Басқа нұсқаларда Әулие Николай үш қап алтынды тікелей шұлықтарға лақтырған, оларды отын жанында кептіру үшін іліп қойған делінеді. Бұл оқиға балалардың шұлықтарын немесе аяқ киімдерін іліп, Әулие Николайдан сыйлық күту әдетіне әкелді. Кейде оқиғада алтын қаптардың орнына алтын шарлар айтылады; осы өзгеріске байланысты үш алтын шар, кейде апельсин түрінде бейнеленеді, Әулие Николайдың белгісінің бірі болып табылады. Сондай-ақ, осыдан ломбардтардың символы ретінде қолданылатын үш алтын шар пайда болды. Дәлелсіз болжам бойынша, Рождестволық шұлықтар дәстүрі германдық/скандинавиялық Один есімді құдайдан бастау алады. Филис Сифкердің сөзіне сүйенсек, балалар мортық, сабан немесе қант толтырылған аяқ киімдерін Одиннің ұшатын Sleipnir деген аты бар биязы жорғасына жеу үшін каминге жақын қоятын. Один осы балалардың мейірімділігіне сыйлықтармен немесе тәттілермен Sleipnir-дің тағамын ауыстырып жазатын. Оның айтуынша, бұл әдет Германияда, Бельгияда және Нидерландыда христиан діні қабылданғаннан кейін де сақталған және христиандану процесінің нәтижесінде Әулие Николаймен байланыстырылған. Алайда, бұл болжам күмәнді, өйткені Әулие Николай мен Одиннің бірігуіне дейін Одинмен байланысты шұлықтарды толтыру туралы ешқандай жазба деректер жоқ. Әулие Николай Баридегі әжелер культімен біріккен, онда әжелер сыйлықтарды шұлықтарға салып қоятын. Осы біріккен Әулие Николай кейін солтүстікке қарай сапар шегіп, Один культімен бірікті.

Christmas stockings were mentioned as an established American tradition as early as 1823 in the poem A Visit from St. Nicholas. The origin of the Christmas stocking is thought to originate in the life of Saint Nicholas. While there are no written records of the origin of the Christmas stocking, there are popular legends that attempt to tell the history of the Christmas tradition. One such legend has several variations, but the following is a good example: St. Nicholas was staying with a poor family and heard that the father was planning to sell his three daughters into prostitution to save them all from starvation. St. Nicholas wanted to help but knew that the old man would not accept charity, so he decided to help in secret. When he left the house after dark he threw three bags of gold through an open window; one landed in a stocking. When the girls and their father woke up the next morning they found the bags of gold and were, of course, overjoyed. The girls were saved from their sad fate. Other versions of the story say that Saint Nicholas threw the three bags of gold directly into the stockings, which were hung by the fireplace to dry. This led to the custom of children hanging stockings or putting out shoes, eagerly awaiting gifts from St Nicholas. Sometimes the story is told with gold balls instead of bags of gold; this variation is why three gold balls, sometimes represented as oranges, are one of the symbols for St. Nicholas. This is also the origin of three gold balls being used as a symbol for pawnbrokers. An unsubstantiated claim is that the Christmas stocking custom derived from the Germanic/Scandinavian figure Odin. According to Phyllis Siefker, children would place their boots, filled with carrots, straw, or sugar, near the chimney for Odin's flying horse, Sleipnir, to eat. Odin would reward those children for their kindness by replacing Sleipnir's food with gifts or candy. This practice, she claims, survived in Germany, Belgium and the Netherlands after the adoption of Christianity and became associated with Saint Nicholas as a result of the process of Christianization. This claim is doubtful as there are no records of stocking filling practices related to Odin until there is a merging of St. Nicholas with Odin. St. Nicholas had an earlier merging with the Grandmother cult in Bari, Italy, where the grandmother would put gifts in stockings. This merged St. Nicholas would later travel north and merge with the Odin cults.

Қазіргі күн

Бүгінде дүкендерде Рождестволық шұлықтардың көптеген әртүрлі стилі мен өлшемдері бар, сонымен қатар Рождестволық шұлықтарды өз қолдарымен жасау да танымал. Көптеген отбасылар әрбір отбасы мүшесінің есімін жазып, жеке Рождестволық шұлықтарын тігу арқылы Сантаға қай шұлық кімге арналғанын білдіреді.