Кіріспе

Анахулу өзені (кейде Анахулу ағыны деп те аталады) – АҚШ-тың Гавайи штатындағы Оаху аралындағы су арнасы. Оның ұзындығы 11 километрді құрайды. Гавай тілінде оның аты "он күн" деген мағынаны білдіреді.

Сипаттама

Ол Солтүстік Коолау тау жотасының батыс жағында, Вахиауадан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 7 миль (11 км) жерде, Кавайнауи және Кавайики ағындарының қосылуымен қалыптасады. Екі ағын да жыл бойы суы толық. Ол батыстан солтүстік-батысқа қарай Каваилоа шатқалы арқылы ағып, содан кейін Халейвадағы Вайалуа шығанағының шығыс жағына құяды. Оның су жиналатын алабы шамамен 16 шаршы миль (41 км²) және 100 жылдық ең жоғары су ағыны 16 200 ft³/с (459 м³/с) құрайды. Археологиялық дәлелдер өзен сағасының жанында ежелгі Гавайи ауылдары болғанын көрсетеді. Өзен аңғары уақытша тасталып қалған, бірақ кейін 19-ғасырдың басында қайта қоныстанды, бұл патша Камехамеха I-нің әскери жорықтарын қолдау үшін азық-түлік өндіру саясатының нәтижесінде болды. Бұл саясатқа суармалы террасаларды дамыту кірді. 1832 жылы АҚШ-тың протестант миссионерлері Джон Эмерсон және оның әйелі Урсула София Оаху айналып, өзен сағасына, Халейва ауылына (hale – үй, iwa – фрегат құсы) тоқтады. Оларды басшы Лаануи қарсы алып, ауылда Лилиуокалани шіркеуін құрды. 19-ғасырдың соңында Халейва ауылы мен оны қоршаған өзен аңғары Гавайи монархтары үшін танымал жазғы демалыс орнына айналды. Бірінші қонақ үйді өзен бойында кәсіпкер Бенджамин Диллингхэм салған, ол 1898 жылы Гонолулудан солтүстік жағалауға дейін Оаху теміржолын да салды. Теміржол мен қонақ үй өзен аңғарын танымал демалыс орнына айналдырды.