Ливанға БҰҰ бейбітшілік сақшылары миссиясы (1978)

Кіріспе

1978 жылы БҰҰ-ның Ливанға Израильдің басып кіруінен кейінгі бейбітшілік миссиясы

Ливандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша күштері (قوة الأمم المتحدة المؤقتة في لبنان, ), немесе UNIFIL (يونيفيل, ) – БҰҰ-ның бейбітшілік миссиясы. Ол 1978 жылғы 19 наурызда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 425 және 426 қарарларымен құрылды. Миссияның мақсаты – Израильдің Ливаннан бес күн бұрын басып кіргенін растау және Ливан үкіметінің аймақтағы тиімді билігін қалпына келтіруін қамтамасыз ету. 1978 жылғы Оңтүстік Ливан қақтығысы Оңтүстік Ливандағы палестиналық көтеріліс пен Ливан азаматтық соғысы аясында болды. Израильдің 1982 жылы Ливанға басып кіруіне және 2000 жылы Ливаннан шығуына байланысты мандат екі рет өзгертілді. 2006 жылғы Ливан соғысынан кейін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі UNIFIL-ді күшейтті және бастапқы мандатына қоса, жаушылықты тоқтатуды бақылау, Ливанның оңтүстігіне орналасқан Ливан қарулы күштерін сүйемелдеу және қолдау, сондай-ақ азаматтық тұрғындарға гуманитарлық көмек көрсетуді қамтамасыз ету және жер аударылған адамдардың ерікті және қауіпсіз оралуына көмектесу сияқты міндеттерді қосты. UNIFIL-дің мандаты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесімен жыл сайын жаңартылады. Соңғы рет ол 2023 жылғы 1 қыркүйекте БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2695 қарарымен ұзартылды. Оның құрамына 46 елден 10 000 бейбітшіл әскери қызметкер кіреді, олардың міндеті – Ливан армиясына елдің оңтүстігін қорғауға көмектесу. Оның қаржысы жыл сайын Бас Ассамблеямен бекітіледі. 2018 жылдың шілдесінен 2019 жылдың маусымына дейінгі кезеңге арналған бюджеті 474 миллион долларды құрады.

Тарих

1978 жылғы 23 наурызда аймаққа орналастырылған алғашқы UNIFIL әскерлері БҰҰ-ның аймақтағы басқа бейбітшілік операцияларынан (Біріккен Ұлттар Ұйымының Төтенше жағдайлар күштері, Біріккен Ұлттар Ұйымының Атысты тоқтатуды қадағалау ұйымы және Біріккен Ұлттар Ұйымының Атысты тоқтатуды бақылау күштері аймағы) қайта тағайындалды. Күштің бастапқы құрамының басым бөлігін Канада, Иран және Швеция Франция, Непал және Норвегияның қолдауымен қамтамасыз етті. Бастапқыда әскери құрамы 4000 адамды құрады, бірақ 1978 жылғы мамыр айында 6000-ға дейін арттырылды. Израиль әскерлері 1978 жылғы 13 маусымда аймақтан шықты, содан кейін Саад Хаддад басқаратын Оңтүстік Ливан армиясы (SLA) күштері аймақта қалды. UNIFIL патрульдік операцияларды бастады және бақылау-өткізу пункттері, кедергілер мен бақылау бекеттерін қоса алғанда, бірқатар позицияларды құрды. Дегенмен, осы кезеңде UNIFIL операцияларының жүзеге асуына оның еркін қозғалысына қойылған шектеулер мен қақтығысқа қатысушы барлық тараптардың ынтымақтастығының болмауы кедергі келтірді. Сондай-ақ, оның қызметкерлеріне тұрақтар, ұрлаулар, оқ жаудырулар және снайперлік шабуылдар сияқты бірнеше шабуылдар жасалды. Нәтижесінде, 1978 және 1982 жылдар аралығында оның мандатын орындау бойынша шектеулі прогрессқа қол жеткізілді. Оқкупация кезінде UNIFIL-дің негізгі функциясы Ливан азамат соғысы кезінде гуманитарлық көмек көрсету болды. 1982 жылғы ақпанда күш тағы 1000 әскермен күшейтілді. 1982 жылғы 6 маусымда басталған Ливан соғысы барысында Израиль әскерлері Ливанның оңтүстігіне енді. Алдын алуға бұйрық берілгеніне қарамастан, БҰҰ позициялары айналып өтілді немесе басып алынды, көбінесе Саад Хаддад басқаратын SLA күштері тарапынан. Бұл Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) қолдауымен Оңтүстік Ливандағы басты жарымәскери күш болды. БҰҰ күштері бір тәулік ішінде жеңіліске ұшырады. Бастапқы шабуылда кем дегенде бір норвегиялық бейбітшіл қаза тапты. Осыдан кейін UNIFIL көбінесе көмек пен медициналық қолдауды таратуға баса назар аударды, ал Ливандағы көпұлтты күш Бейрутте 1984 жылғы наурыз айында қайтарылып алынғанға дейін басты рөлді иеленді.

The first UNIFIL troops deployed in the area on 23 March 1978 were reassigned from other UN peacekeeping operations in the area (United Nations Emergency Force, the United Nations Truce Supervision Organization, and the United Nations Disengagement Observer Force Zone). The majority of the force's initial personnel were provided by Canada, Iran and Sweden with support from France, Nepal and Norway. The initial force was established at 4,000 troops, but this was increased to 6,000 in May 1978. Israeli forces withdrew from the area on 13 June 1978, after which South Lebanon Army (SLA) forces under Saad Haddad remained in the area. UNIFIL began patrolling operations and established a series of positions including checkpoints, roadblocks and observation posts. Nevertheless, UNIFIL operations during this time were hindered by restrictions that were imposed on its freedom of movement and a lack of co operation by all parties to the conflict. There were also several attacks on its personnel, including ambushes, kidnappings, shelling and sniping. As a result, only limited progress was made in fulfilment of its mandate between 1978 and 1982. During the occupation, UNIFIL's function was mainly to provide humanitarian aid amidst the Lebanese Civil War. In February 1982, the force was increased by a further 1,000 troops. During the 1982 Lebanon War, commencing on 6 June 1982, Israeli forces advanced into south Lebanon. Despite being ordered to block the advance, the UN positions were either bypassed or overrun, primarily by the SLA forces under Saad Haddad. This was the main Lebanese paramilitary force supported by the Israel Defense Forces (IDF) in Southern Lebanon. The UN force was overwhelmed within a day. At least one Norwegian peacekeeper was killed in the initial attack. Following this, UNIFIL focused primarily on the distribution of aid and medical support, while a new force, the Multinational Force in Lebanon assumed primacy, being deployed in Beirut until being withdrawn in March 1984.

Оңтүстік Ливан қақтығысы (2000 жылға дейін)

1985 жылдан бастап Израиль Ливандағы тұрақты өріс орындарын қысқартты, бірақ Израиль қорғаныс күштері (ИҚК) Ливанның оңтүстігіндегі күштерін және Ливаннан Израильге жасалатын шабуылдарды болдырмау үшін қауіпсіздік аймағын құру мақсатындағы Ливандық қарулы күштермен (ЛҚК) бірге сақтап қалды. Бұл күштерге бірнеше топтар, соның ішінде «Хезболла» қарсы тұрды. Осы кезеңде Израиль 1982 жылғы «Галилеядағы бейбітшілік» операциясы және 1993 жылғы «Жауапкершілік» операциясы кезінде басқыншылық жасады, соңғысы бұрынғыдан кіші масштабта болды. 1996 жылы Израиль армиясы, әуе күштері және теңіз күштері Ливанның оңтүстігін он жеті күн бойы бомбалады. Amnesty International ұйымының мәліметінше, 1996 жылғы бомбалау кезінде UNIFIL кешендері мен көліктеріне ізраилдік авиация мен артиллериядан 270 рет шабуыл жасалды. Осы шабуылдардың ішінде Кана маңындағы Фиджилік UNIFIL кешенін бомбалау да болды, нәтижесінде баспана іздеген 102 ауыл тұрғыны қаза тапты. 2000 жылдың сәуір айында Израиль БҰҰ Бас хатшысына Ливанның оңтүстігінен шығып келе жатқанын хабарлады. Бұл процесс 2000 жылдың маусым айына дейін аяқталды. Осыдан кейін UNIFIL «Көк сызық» (ИҚК үшін БҰҰ анықтаған шегіну сызығы) және оған іргелес аймақтар бойынша әскери міндеттерін қайта бастады, онда UNIFIL патрульдеу, бекітілген орындардан бақылау жасау және Ливандық қарулы күштермен (ЛҚК) тығыз байланыс орнату арқылы атысты тоқтатуды қамтамасыз етуге тырысты, сондай-ақ жергілікті халыққа гуманитарлық көмек көрсетті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан 2006 жылғы 21 шілдедегі UNIFIL қызметі туралы баяндамасында (2006 жылғы 21 қаңтар – 18 шілде) «Хезболланың кейбір өріс орындары Біріккен Ұлттар Ұйымының өріс орындарына жақын орналасқан, әсіресе Хула аймағында, бұл Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкерлері мен жабдықтарына қатысты маңызды қауіпсіздік тәуекелін тудырады» деп мәлімдеді.

Жауынгерлік оқиғалар

17 шілдеде Израиль әуе күштері Ливанның Тир қаласының Хош ауданында бомбалау салдарынан БҰҰ-ның ЮНИФИЛ халықаралық қызметкері мен оның әйелі қаза тапты. 23 шілдеде Хезболланың атысынан итальяндық бақылаушы жараланды. 25 шілдеде Хезболла ЮНИФИЛ конвойына шағын қарудан оқ атып, оларды кері шегінуге мәжбүр етті. 25 шілдеде Гана батальонының төрт сарбазы 2006 жылғы 24 шілдеде Ливанның оңтүстігіндегі шайқастар кезінде Израиль танктерінің снаряды ЮНИФИЛ позициясына тигеннен кейін жеңіл жарақат алды. 2006 жылғы 16 шілдеде Израиль қорғаныс күштері атқан танк снарядының сынықтарынан үнді сарбазы ауыр жарақат алды. 25 шілдеде Ливанның оңтүстігіндегі Хиам маңындағы OGL (Observer Group Lebanon) бақылау бекетіне Израильдің жасаған шабуылынан Австрия, Канада, Қытай және Финляндиядан келген төрт UNTSO бақылаушысы қаза тапты. БҰҰ мәліметінше, израильдік тарап "Хезболланың сол аймақтан атыс жасауына" жауап ретінде әрекет еткенін және төрт бақылаушы бекеттің ішіндегі бомбасаулағышта жасырынып отырғанын мәлімдеді. Израиль әуе күштерінің дәлдікпен басқарылатын бомбасы оқиға орнының маңына түсті, ал БҰҰ қызметкерлерінің Израиль қорғаныс күштеріне ескерту жасауына қарамастан, Израиль артиллериясы күні бойы 14 рет оқ атты. Алайда, сол кездегі ЮНИФИЛ қолбасшысы генерал Ален Пеллегрини Израиль шенеуніктеріне "бес-алты рет" қоңырау шалғанын, бірақ олардың хатшыларынан ешқашан өте алмағанын айтады. Кейін Израиль артиллериясының оқ жаудыруы қайта басталды, құтқарушылар қирандыларды тазалауға тырысты. 29 шілдеде Израильдің Ливанның оңтүстігіндегі әуе шабуылы кезінде екі үнді сарбазының орны зақымдалып, жараланды. 6 тамызда Хезболланың зымыраны Қытайдың ЮНИФИЛ контингентінің штаб-пәтеріне тиіп, үш қытай сарбазы жарақат алды. 12 тамызда Гана сарбазы Израиль артиллериясы Харис ауылының маңындағы аймақты оққа тоғытқан кезде жараланды.

Бас хатшының сапары

Қауіпсіздік Кеңесінің 1701 қаулысын іске асырудың маңыздылығын көрсету мақсатымен БҰҰ Бас хатшысы Аннан 2006 жылдың тамыз айында UNIFIL-дің өзінде болып қайтты.

Қосымша күш

2006 жылдың шілдесіне қарай ЮНИФИЛ-дің әскер саны ең төменгі деңгейге жетіп, тек 1980 адамдан тұрды. Бірақ, атысты тоқтатудан кейін ЮНИФИЛ 15 000-ға дейін күшейтілді, сондай-ақ ауыр техника да жеткізілді. Франция құрамын 400-ден 2000 адамға дейін арттыруға, «Балиста» операциясына орналастырылған күштерден өзге, «Леклерк» ауыр танктері мен AMX 30 AuF1 өздігінен жүретін артиллериялық қондырғыларын жіберуге міндеттенді. Италия 3000 әскерді орналастыруға, ал Катар 200-300 әскерді жіберуге уағдаланды. Француз әскерін орналастыруға дайындық жүргізіліп жатқанда, ЮНИФИЛ-дің француз командирі Ален Пеллегрини және елдің сыртқы істер министрі Филипп Дуст Блази Францияның Хезболланы қарусыздандыруға араласпайтынын мәлімдеді. Ливан теңіз күштерінің қабілетін арттыру кезеңінде Хезболлаға қару таратуды болдырмау мақсатында ЮНИФИЛ-дің теңіз құрамы Ливан теңіз күштеріне көмек көрсету үшін құрылды. Бір кезде күшке неміс адмиралы басшылық етті, кейін итальяндықтарға тапсырылды. Индонезиялық контингент 2007 жылдың 17 ақпанында Франция мен Индонезия үкіметтері арасындағы келісімге сәйкес екінші партия жеткізілімдерінің аясында 12 VAB (Véhicule de l'Avant Blindé) алды. Екінші партия VAB-пен бірге жіберілген жабдықтардың ішінде 10 құралдық қорап (пионерлік жабдықтар), 10 бронетранспорттық радиобайланыс құрылғылары, HMG (ауыр пулемет) үшін оқ ату қалқандары және 40 су ыдысы болды. 2009 жылдың 16 наурызында индонезиялық KRI Diponegoro ЮНИФИЛ теңіз күштерінің тобына қосылды. 2010 жылдың тамызында Израиль мен Ливан арасындағы қақтығыстан қашқан екі индонезиялық сарбаз таксимен құтылуына байланысты сынға ілікті. Соғыстан кейін британдық әскери тарихшы Джон Киган Израильдің болашақта Ливанға басып кіріп, Хезболланың туннельдер мен бекіністер жүйесі толығымен жойылғанға дейін шабуылдауын жалғастыратынын болжады, себебі Израиль «көрінетін жаудың» басып алған «қорғаныссыз аймағына» төзбейді, сондай-ақ Хезболла мен Хамас ракеталарынан туындайтын екі есе қауіпке де жол бермейді, және Израиль алдымен Газа секторына шабуыл жасауы мүмкін. Киган IDF-тің Оңтүстік Ливанға кіргені ЮНИФИЛ-мен қақтығысқа әкелуі мүмкін екенін, бірақ Израилды тоқтатуға ешқандай мүмкіндік жоқ екенін, себебі ол ұлттық қауіпсіздікке қатысқанда «өте қатыгездікпен» әрекет етуге бейім екенін атап өтті. 2010 жылы шекара аймағында ЮНИФИЛ әскерлері мен ливандық ауыл тұрғындары арасында бірнеше жанжалдар мен қақтығыстар болды. Ауыл тұрғындары француз бейбітшілік сақтаушыларын үгіт-насихат жасап, үйлеріндегі адамдардың суретін түсірумен айыптады. Марджайунның Аитарун қаласының тұрғындары француз полктерін екі айлық темекі егістігінен өтіп бара жатқан ауыр көліктері үшін айыптады, бұл көп отбасыны асырап отырады. ЮНИФИЛ сондай-ақ патрульдеуді күшейткені және Ливан армиясымен координацияламағаны үшін де айыпталып, қудаланды. 2010 жылдың шілдесінде француз полктері ливандық бөлімдер немесе басқа полктерсіз біржақты жаттығулар өткізуге шешім қабылдағанда ең ауыр оқиға болды. Олар ливандық ауылдардың тар көшелеріне кіргенде, кейбір тұрғындар оларды жеке аумақтарынан шығаруға тырысты. Француздар азаматтарға атқылады, мотоциклмен келе жатқан жасөспірімді тұтқындады және көлікті жойды. Басқа азаматтар осыны көрген соң француз әскерлерін қоршап алып, қарусыз шабуылдады. Көліктердің терезелері түрлі жастағы ондаған азаматтардың тастарымен қиратылды, ал француз командирі жараланды. Француз әскерлерін ауыл тұрғындары күшпен қарусыздандырып, қаруды Ливан армиясына тапсырды. Француз бөлімшесі олардың неге біржақты әрекет еткенін түсіндіре алмады. БҰҰ-дағы елшісі азаматтық шабуылдың «өздігінен болмағанын» мәлімдеді. 2007-2008 жылдары фин, ирланд, катар және индонезиялық әскерлерді қоса алғанда, көптеген әскерлер ЮНИФИЛ-ден шықты. Бұл елдердің кейбіреулері 30 жылдан астам уақыт бойы сол жерде болды (ирланд және фин), ал кері қашудың бір себебі 2006 жылдың тамызында НАТО күштерінің келуінен кейін және жоғары деңгейдегі неміс және француз мәлімдемелері Израиль тарапына шексіз қолдау білдіргеннен кейін, қатысу ережелерінің өзгеруі болды. Біріккен Ұлттар Ұйымының өтініші бойынша Ливан кабинеті бекіткендей, Оңтүстік Ливанға 7000 қосымша ливандық сарбаз жіберілді.

By July 2006, UNIFIL's strength had dropped to its lowest, with only 1,980 personnel deployed. However, following the cease fire, UNIFIL received a large number of reinforcements, up to 15,000 men, and heavy equipment. France committed to increase its complement from 400 to 2,000 men and send Leclerc heavy tanks and AMX 30 AuF1 self propelled artillery, in addition to the forces deployed in Opération Baliste. Italy committed to deploy 3,000 troops, while Qatar offered to send between 200 and 300 troops. As the French were preparing to deploy, French commander of UNIFIL Alain Pellegrini and the country's foreign minister, Philippe Douste Blazy, stated that France would not intervene to disarm Hezbollah. A naval component of UNIFIL was set up to assist the Lebanese Navy as an interim measure to prevent arms proliferation to Hezbollah while the Lebanese Navy builds its capacity. For a period the force was German led under the command of a German admiral before handing over to the Italians. The Indonesian contingent received 12 VAB (Véhicule de l'Avant Blindé) on 17 February 2007, as the part of the second wave of shipments from the agreement between the French and Indonesian governments. Among the equipment sent with the second wave of VABs were 10 tool boxes (pioneering equipment), 10 armored vehicle radio communications units, HMG (Heavy Machine Gun) shooter shields, and 40 water jerrycans. On 16 March 2009, KRI Diponegoro, an Indonesian joined the UNIFIL Naval Task Force. In August 2010, two Indonesian soldiers were criticized after they escaped from clashes between Israel and Lebanon by fleeing in a taxi. Following the war, British military historian John Keegan predicted that Israel would in the future invade Lebanon and continue attacking until Hezbollah's system of tunnels and bunkers was completely destroyed, as Israel would not tolerate a "zone of invulnerability" occupied by a sworn enemy, or a double threat posed by Hezbollah and Hamas rockets, and that Israel might first attack the Gaza Strip. Keegan noted that any IDF entry into Southern Lebanon would risk provoking a clash with UNIFIL, but that it is unlikely to deter Israel, as it tends to behave with "extreme ruthlessness" when national survival is at stake. In 2010, a series of standoffs and clashes erupted between UNIFIL troops and Lebanese villagers in the border region. Villagers accused French peacekeepers of provocative and intrusive patrols, and of taking pictures of people inside their homes. People of Aitaroun town, Marjayoun, accused the French regiments of driving their heavy vehicles through their two month old tobacco fields, which support many families. UNIFIL was also accused of having stepped up its patrols and of failing to coordinate with the Lebanese Army. In July 2010, the most serious incident occurred when the French regiments decided to carry out exercises unilaterally, without Lebanese units or other regiments. When they went into narrow alleys of Lebanese villages some residents first tried to redirect them out of their private areas. The French fired against the civilians, arrested a youth driving a motorcycle, and destroyed the vehicle. When other civilians saw that, they surrounded and attacked the UNIFIL French troops without any weapons. The vehicles' windows were smashed by stones from dozens of civilians of all ages, and the French commander was wounded. The French troops were forcibly disarmed by the villagers, and weapons were then handed over to the Lebanese Army. The French unit could not explain why they behaved unilaterally. Their ambassador to the UN said the civilian attack "was not spontaneous". Many troops, including the Finnish, Irish, Qataris and Indonesians pulled out of UNIFIL in 2007–2008. Some of these nations had been there for over 30 years (the Irish and Finnish), and one of the reasons for the withdrawal was reportedly concerns about the changing rules of engagement following the arrival of NATO forces in August 2006 and because of high level German and French statements expressing unlimited support to the Israeli side. At the request of the United Nations, 7,000 additional Lebanese soldiers were deployed to South Lebanon as approved by the Lebanese Cabinet.

2010 жылғы Израиль-Ливан шекаралық қақтығысында UNIFIL күштері

2010 жылғы Израиль-Ливан шекаралық қақтығысы 2010 жылдың 3 тамызында болды. Бұл 2006 жылғы Ливан соғысынан бері шекарадағы ең қасіретті оқиға еді. Ливанның оңтүстігінде орналасқан БҰҰ күштері Ливан мен Израильді бөліп тұрған, БҰҰ белгілеген «Көк сызық» деп аталатын шекарадағы қақтығыстардан кейін «жоғары деңгейде сақтық танытуға» шақырды. БІРЛІК ТІЛІКТІҢ бейбітшілік сақтаушылары қақтығыс болған аймақта болды. БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары Ливандық әскерлермен қақтығысқа әкелген, Израильдің әдеттегі ағаш кесу амалдарын тоқтатуға тырысты. Индонезиялық БҰҰ батальоны оқиға орнында болды және оны болдырмау үшін бар күштерін жұмсады, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Индонезиялық бейбітшілік сақтаушылары қақтығыс басталмас бұрын жағдайды басып тартуға тырысты. Алайда, шайқас күшейе түсті, сондықтан UNIFIL күштерінің шағын тобына кері шегінуге немесе жасырынуға және содан кейін базаға хабарлауға бұйрық берілді. Индонезиялық контингент қарсыласатын екі тараптың қарқынды оқ жаууы мен артиллериялық оғы астында кері шегініп, өздерінің базасына оралды, бірақ екі сарбаз қалып қойды және қысқа мерзімге оқшауланды. Содан кейін шаршаған және әсер қалған сарбаздарға жергілікті тұрғындар көмектесті. БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары қақтығыстан зардапсыз шыққан жоқ. Жергілікті телеарналардың хабарлауынша, кейбір жағдайларда ауыл тұрғындары UNIFIL көліктерінің соғыс аймағынан қашуына кедергі келтіріп, олардың қайта оралып, соғысуын талап еткен. Алайда, қазіргі және бұрынғы UNIFIL шенеуніктері бұл қақтығыстың сол кезеңінде бейбітшілік сақтаушыларының қолынан ештеңе келмейтінін айтты. UNIFIL-дің бұрынғы бір өкілі бұрын да осындай жағдайларға тап болғанын және егер қарсы тараптар бір-бірін атуға бейілді болса, UNIFIL күштерінің ештеңе істей алмайтынын түсіндірді. UNIFIL-дің бейтараптығына қатысты алаңдаушылықтарды жою үшін, UNIFIL-дің бұрынғы командирі UNIFIL күштері Израиль қорғанысын қорғауға араласса, Хезболла немесе Ливан халқы UNIFIL-ді израильдіктерді қорғауда айыптайтынын атап өтті. Ал егер UNIFIL күштері Ливандықтарды қолдағандай көрінсе, Израиль UNIFIL-ді Хезболламен байланысқа түскенін айыптайды.

The 2010 Israel–Lebanon border clash occurred on 3 August 2010. It was the deadliest incident along the border since the devastating 2006 Lebanon War. The UN force stationed in southern Lebanon urged "maximum restraint" following the clashes along the so called Blue Line, a UN drawn border separating Lebanon from Israel. UNIFIL peacekeepers were in the area where the clashes took place. United Nations peacekeepers tried to hold off the routine Israeli tree pruning that led to a deadly border clash with Lebanese soldiers. An Indonesian UN battalion was on the scene, and they did their best to try to prevent it, but they were unable to. Indonesian peacekeepers tried to no avail to calm the situation before the clashes erupted. However, the fighting increasingly intensified, so the small contingent of UNIFIL forces was ordered to retreat or find cover then report back to the base. The Indonesian contingent, under intense small arms fire and shelling between the two opposing forces, retreated and returned to their base, but two soldiers fell behind and briefly became isolated before the stunned and exhausted soldiers were helped by some locals. UN peacekeepers did not escape the confrontation unscathed. Local TV reported that in some cases, villagers attempted to block UNIFIL vehicles from fleeing the combat zone, demanding that they return and fight. However, current and former UNIFIL officials said that at that point in the conflict, it was out of peacekeepers' hands. One former UNIFIL official explained that he has been in these situations before, and when the opposing sides are determined to shoot each other, there is nothing UNIFIL force can do. Regarding concerns about UNIFIL's neutrality, a former UNIFIL commander highlighted the importance of perception, stating that if UNIFIL forces intervened to protect IDF, UNIFIL would be accused by Hezbollah or the Lebanese people of protecting the Israelis. On the other hand, if UNIFIL forces were seen to favour the Lebanese, Israel would accuse UNIFIL of collaborating with Hezbollah.

2006 жылдан кейінгі пайдалану

2006 жылдан кейін ЮНИФИЛ бүкіл Оңтүстік Ливанға (Литани өзенінің оңтүстігіне) және негізінен Біріккен Ұлттар Ұйымы белгілеген Көк Сызыққа, Израиль мен Ливан арасындағы шекараға орналастырылды. Содан бері күштердің қызметі, Хезболла мен Израиль қорғаныс күштері арасындағы әскери қызметті бақылауға бағытталған, мақсаты – шекарадағы шиеленісті азайту және оны бақылауда ұстау. ЮНИФИЛ сондай-ақ жер миналарын жоюға, көшірілген адамдарға көмек көрсетуге және Ливанның дамылмаған оңтүстік аймағындағы азаматтарға гуманитарлық көмек беруде маңызды рөл атқарды. 2006 жылғы Ливан соғысының нәтижесінде қабылданған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1701-ші қарарына сәйкес, оның мандаты мен әрекет ету ережелері өзгерді. Мандат Ливан үкіметінің Оңтүстік Ливанға егемендігін жүзеге асыру үшін Ливан қарулы күштеріне көмектесу мақсатында 15 000 адамға дейін күштерді жұмылдыруға мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Әрекет ету ережелері де өзгертілді, бұл әскерлерге белгілі жағдайларда, көбінесе өзін-өзі қорғау үшін, сондай-ақ азаматтарды, БҰҰ қызметкерлерін және нысандарын қорғау үшін атуға рұқсат берді. Жаңа қарарда ЮНИФИЛ өз күштері орналасқан аймақтарда және өз мүмкіндіктерін ескере отырып, операциялық аймағының кез келген жауырық қызметі үшін пайдаланылмауын қамтамасыз ету үшін «барлық қажетті шараларды қабылдай алады» делінген. 2006 жылғы 27 тамызда БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан Ливанның өтініші болмаса, ЮНИФИЛ Сириядан қару-жарақ тасымалдарын тоқтатып алмайтынын мәлімдеді.

Теңіз жөніндегі арнайы жұмыс тобы

Теңіз операциялық тобы (МТК) – Ливандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша күшінің (БҰҰУ-ның Ливандағы уақытша күшінің) теңіз құрамы. 2012 жылғы ақпан айының мәліметі бойынша, МТК Бразилияның контр-адмиралы Вагнер Лопес де Мораес Замиттің басқаруында. Бразилияның «Конституция» фрегаты – Бразилия, Бангладеш, Германия, Грекия, Индонезия және Түркиядан келген кемелерден құралған флоттың бас кемесі. Германия 2008 жылдың 29 ақпанына дейін МТК-ны басқарды, содан кейін басқару құқығын EUROMARFOR-ға – Португалия, Испания, Италия және Франция кемелерінен (соңғы үш ел Ливанға кеме жіберді) құралған күшке берді.

Қызметкерлер

2018 жылы UNIFIL-де 41 елден келген 10 480 әскери қызметкер, оның ішінде 500 әйел жұмыс істеді. Оған 239 халықаралық азаматтық қызметкер, оның ішінде 78 әйел, және 583 ұлттық азаматтық қызметкер, оның ішінде 153 әйел қолдау көрсетеді. Оны испандық генерал-майор Арольдо Лазаро Саенс басқарады. UNIFIL әскери құрамына Қазақстан контингенті де кіреді. Қазақстандық бейбітшілік сақтау күштері миссияға алғаш рет 2018 жылдың соңында қатысты. 2018 жылдың 31 қазанында Ливандағы үндістандық батальон құрамында 120 қазақстандық әскер жіберілді. 2019 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2485 қарары миссияның мандатын 2020 жылдың тамызына дейін ұзартты және әскер санының лимитін 15 000-нан 13 000-ға дейін төмендетті.

Мәдени мұраны қорғау

2019 жылдың сәуір айында Біріккен Ұлттар Ұйымының уақытша күштері Ливанда Blue Shield International ұйымымен бірлесіп мәдени мүліктерді жұмылдырды. Көптеген қақтығыс аймақтарында мәдени мүлікті қорғау (әскери және азаматтық мамандар жүзеге асырады) қаланың, аймақтың немесе елдің болашақ бейбіт және экономикалық дамуының негізін құрайтыны дәлелденді. Әскери және азаматтық қатысушыларды оқыту және үйлестіру қажеттілігі, әсіресе жергілікті халықтың белсенді қатысуы, Дүниежүзілік мұра орындарында айқын байқалды. Blue Shield International президенті Карл фон Габсбург мәдени құндылықтарды жою мен адамдардың қоныс аудару себептері арасындағы байланысты былай түсіндірді: "Мәдени мүліктер – белгілі бір жерде өмір сүретін адамдардың өзіндік ерекшелігінің бір бөлігі. Егер сіз олардың мәдениетін жойсаңыз, олардың өзіндік ерекшелігін де жоясыз. Көптеген адамдар туған жерінен айрылып, көбінесе болашаққа үміт қалдырмай, отаннан қашады".

Бағалау және дау

Израильдің бұрынғы дипломаты Итамар Рабинович ЮНИФИЛ-дің тиімділігін сынап, оны "қалтақтап алу" деп сипаттады және "Олар 26 жылдан бері сол жерде, ал содан бері шекара бойында осыншама қақтығыстар болды" деді. Израильдің бұрынғы премьер-министрі Эхуд Олмерт те "Бізге UNIFIL ұнаған жоқ, ол өте пайдасыз және көмектеспейтін еді. Не болғанын қараңыз. Ливанның оңтүстігіндегі БҰҰ-ның ЮНИФИЛ күштері Израильға қарсы шабуылдардың алдын алу үшін қандай да бір күш-жігер көрсеткенін естідіңіз бе? Сондықтан олар еш пайда бермеді, сондықтан біз оларды ұнатпадық" деді. Израиль де, Хезболла да ЮНИФИЛ-ді жақпарушылықпен айыптады. Израиль бұл күштің Хезболланың әскери күшін қайта толықтыруға мүмкіндік бергенін мәлімдеді. Хезболла өз кезегінде ЮНИФИЛ-дің "кейбір контингенттері" Израильге көмектеспесе де, оның үшін тыңшылық жасауда деген айыптау тақты. 2010 жылы Ливан және Израиль күштері арасындағы қақтығыстар кезінде ЮНИФИЛ араласпағаны үшін қатты сынға ілікті, тіпті екі индонезиялық сарбаздың таксимен шайқас алаңынан қашқан видеосы тарады. ЮНИФИЛ екі тараптың да жақпарушылық туралы айыптауларын қарастырды. 2006 жылдың 26 шілдесінде бұрынғы өкілі 1978 жылы миссия орналасқан кезде Хезболла әлі құрылмағандықтан, ЮНИФИЛ-дің "палестиналықтарға көңіл бөлетіні" туралы айыптаулар болғанын мәлімдеді. "Бейбітшілікті сақтау күштері алдын ала белгіленген жаулармен келмейді. Бейбітшілікті сақтау күшінде жау болмайды. ЮНИФИЛ – бейбітшілікті сақтау күші. Ол Израильдің соғыс күші немесе терроризмге қарсы күш емес, олар олай болғысы келеді. Біз олардың тікелей мүдделеріне қызмет етпегенде, олар оны барынша кемсіртеді".

Израильдіктердің алаңдаушылығы

Израильдің ЮНИФИЛ-ді сынауының себептерінің бірі – оның Хезболламен, террористік ұйым деп санайтынымен, диалог жүргізуі және Израиль мен Хезболланың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1701-ші қаулысын бұзуын тең қарауы. Израиль болса, Ливанның әуе кеңістігін бұзуды, Хезболланың «көк сызықты» кесіп өтуі және ракеталар атқылауы сияқты бұзушылықтарға қарағанда, азырақ қатал деп санайды. Себебі, Хезболланың Ливанның оңтүстігінде болуының өзі 1701-ші қаулыны бұзу болып табылады. Израиль және оның батыстағы негізгі одақтастары Хезболланы Ливанның заңды саяси партиясы немесе өкілі емес, террористік ұйым деп есептейді. UNIFIL 2000 жылдың қазан айында ИДФ сарбаздарын ұрлауға қатысы бар деп айыпталды. Израиль оны алғашқыда оқиғаның болғанын жоққа шығарғаны және кейіннен бірнеше ай бойы видеоматериалдарды ұсынудан бас тартқаны үшін тергеуге кедергі келтіргені үшін де кінәлады. 2006 жылғы шілдедегі Ливан соғысына дейін Израиль ЮНИФИЛ-дің Хезболлаға қарсы белсендірек роль атқаруына, мысалы, Хезболланың ИДФ-қа және Солтүстік Израильге атыс жасау үшін ЮНИФИЛ бекеттеріне жақын орналасуына кедергі келтіруіне, немесе аймақтан кетуіне лобби жасады. Бұл Ливан үкіметінің Ливан қарулы күштерін шекараға орналастырмау үшін келтірген сылтауын жояр еді. 2006 жылғы Ливан соғысы кезінде UNIFIL Израиль әскерлерінің қозғалысы, саны және орналасқан жері туралы егжей-тегжейлі есептерді веб-сайтында жариялағаны үшін сынға ұшырады, бұл «израильдік сарбаздарды қауіпке тікелей ұшыратуы мүмкін еді», ал Хезболла туралы мұндай есептер жасамады. UNIFIL-дің бұл әрекеттері Израильдің Хезболланың ракеталық шабуылына (Хезболла Израильдің «шекараны бұзуына» жауап ретінде жасалғанын мәлімдейді) және израильдік сарбаздарды ұрлауға жауап ретінде Ливанға жердегі шабуыл жасауымен байланысты болуы мүмкін. Израиль Индонезияның Италияның орнына ЮНИФИЛ теңіз күштерінің командирі болуы қарастырылып жатқаны туралы хабарламалардан алаңдады. Индонезия Израильді мойындамайды және екі елдің арасында дипломатиялық немесе әскери қарым-қатынас жоқ болғандықтан, Израиль ИДФ, әсіресе Израиль теңіз күштерімен ынтымақтастықтың нашарлауы мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылық білдірді. 2010 жылы норвегиялық журналист Одд Карстен Твейттің жариялаған кітабында норвегиялық армияның Израиль армиясы ұстаған және Хиам түрмесінде сақталған екі ливандық азаматтың қашуына көмектескені айтылды. Кітапта 1992 жылы Хиам түрмесінен екі ливандық қашып кеткені жазылған. Израиль қорғаныс күштері немесе Оңтүстік Ливан армиясы ұстап алса, азаптау немесе өлімге ұшырауынан қорқып, сарбаздар тұтқындарды БҰҰ формасына кигізіп, оларды Израильдің бақылау бекеттері арқылы Оңтүстік Ливаннан шыққан ЮНИФИЛ конвойына отырғызды. Одан кейін Израиль армиясының командирі Моше Тамир норвегиялық батальонның лагеріне барып, норвегиялық командир Хагруп Хоукланды «террористерге пана бергені үшін» айыптады. Оқиғадан кейін ливандық жігіттер Норвегиялық бейбітшілік сақтаушылардың демалысқа кеткен автобусына жасырын түрде кірді, олар оларды Бейрутке жеткізді.

Among Israel's criticisms of UNIFIL are that it maintains dialogue with Hezbollah, which it views as a terrorist organization, and treats Israeli and Hezbollah violations of UNSC Resolution 1701 equally, while Israel views its violations of Lebanese airspace as less severe than Hezbollah's violations including crossings of the blue line and rocket launches, namely because the presence of Hezbollah in southern Lebanon in and of itself is in violation of Resolution 1701. Israel and its primary allies in the west consider Hezbollah to be a terrorist organization and not a legitimate political party or representative of Lebanon. UNIFIL was accused of complicity in the fatal abduction of IDF soldiers in October 2000, and Israel further blamed it for obstructing its investigation by initially denying the existence of the attack and, upon the leaking of the incident's occurrence, refusing to supply videos for several months. Prior to the July 2006 Lebanon War, Israel had been lobbying for UNIFIL to either take a more active role vis a vis Hezbollah—for example, preventing Hezbollah from stationing near UNIFIL posts to fire at the IDF and into northern Israel—or to step out of the region, which would thereby void the Lebanese government's excuse for not deploying Lebanese Armed Forces along the border. UNIFIL also came under criticism during the 2006 Lebanon War for broadcasting detailed reports of Israeli troop movements, numbers, and positions on their website which "could have exposed Israeli soldiers to grave danger", while making no such reports about Hezbollah. UNIFIL's actions could have been motivated by the fact that Israel was, as a response to Hezbollah rocket fire (which Hezbollah alleges to have been a reaction to Israeli "border violations") and to the kidnapping of Israeli soldiers, conducting a ground invasion of Lebanon at that time. Israel was concerned when it was reported that Indonesia was being considered to replace Italy as commander of UNIFIL's naval force. As Indonesia does not recognize Israel, and the two countries have no diplomatic or military relations, Israel expressed concern that cooperation with the IDF, especially the Israeli Navy, could deteriorate. A 2010 book published by Norwegian journalist Odd Karsten Tveit revealed that the Norwegian Army was complicit in the escape of two Lebanese men who were arrested by the Israeli Army and being held in Khiam prison. According to the book, in 1992, two detained Lebanese men escaped from Khiam prison. Fearing that they would face torture or execution if caught by the Israel Defense Forces or South Lebanon Army, the soldiers dressed the detainees in UN uniforms, and placed them in a UNIFIL convoy which left Southern Lebanon through Israeli roadblocks. Shortly afterward, Israeli Army commander Moshe Tamir visited the Norwegian battalion's camp, and accused Norwegian commander Hagrup Haukland of "sheltering terrorists". Immediately after the confrontation, the Lebanese men were smuggled onto a bus used by Norwegian peacekeepers on leave, which took them to Beirut.

"Хезболла" қамы

Хезболланың жақтастары ЮНИФИЛ-ді Израильдің жағында болумен айыптайды, әсіресе олар бір жақты деп санайтын 1701 қаулы қабылданғаннан бері. 2006 жылдың 16 қазанында Ливанның ең жоғары шиит дін ғалымы, Ұлы аятолла Сайед Мохаммад Хусейн Фадлалла БҰҰ күштерінің "Ливанды емес, Израильді қорғау үшін келгенін" мәлімдеді, бұл Хезболланың басшысы Сайед Хасан Насралланың бұрынғы сөзін қайталады: "Олар бізден ұялады, ағайын-қарындастар. Бізді қорғауға келгендерін айтудан ұялады, бірақ Израильді қорғау туралы сөз етеді".