Гавайи аннексиясы: 1898 жылғы Newlands резолюциясы

Кіріспе

Гавайиді АҚШ-қа қосу туралы қаулы, 1898 жыл

Ньюлендс қаулысы – 1898 жылдың 7 шілдесінде АҚШ Конгресі қабылдаған, тәуелсіз Гавайи Республикасын қосуға бағытталған бірлескен қаулы. 1900 жылы Конгресс Гавайи территориясын құрды. Қаулыны Невада штатының демократ өкілі Фрэнсис Г. Ньюлендс жазған. Аннексия – 1898 жылы Филиппин аралдарын иелену мәселесімен қатар, өте күрделі саяси мәселе болды.

Өту

1897 жылы АҚШ президенті Уильям Маккинли Гавайи Республикасын аннексиялау туралы келісімге қол қойды, бірақ Сенатта 2/3 қолдау таба алмағандықтан күшіне енбеді. 1898 жылдың сәуір айында АҚШ Испаниямен соғысқа шықты. Гавайи Республикасы соғысқа қолдау көрсетуден бас тарды және бейтараптығын жариялады. Ральф С. Куикендаллдың сөзінше, "Гавай үкіметі бейтараптығын ұмытып, американдықтарға көмектесу үшін бар күшін салды. Гонолулу Тынық мұхиты арқылы жіберілген АҚШ әскерлері үшін тоқтау орнына айналды, олар Дьюи жеңісін пайдаланды. Американдық сарбаздар ынтамен қарсы алынып, гавайлықтардың қонақжайлылығын сезінді". Гавайи соғыс кезінде теңіз базасы ретінде маңызды екенін көрсетті және Гавайидегі американдық колония оның көмегі үшін американдықтардың кең мақұлдауын алды. Стратегиялық маңызы арқасында оппозиция әлсіреп, Гавайи Ньюлендс резолюциясы арқылы, Конгресс атқарушы келісім әдісімен аннексияланды, бұл екі палатада көпшілік дауыс беруді қажет етеді. Бұл заң жобасын демократ жазғанмен, көптеген қолдау республикашылардан келді. Ол палатада 209 дауыспен қабылданды, оның ішінде 182 республикашыл дауыс берді. Сенатта 42-21 дауыспен екі үшін бір көпшілікпен қабылданды. 1898 жылдың 4 шілдесінде мақұлданды және 7 шілдеде Маккинли қол қойды. Гавайи королевасы Лилиуокалани өзінің тағына заңсыз иелік еткенін мәлімдеп, өзінің отанын гавайлықтарға қайтару үшін АҚШ Өкілдер палатасына наразылық хат жіберді. 1898 жылдың 12 тамызында Иолани сарайының алдында Гавайи мемлекетінің егемендігін АҚШ-қа ресми түрде беру рәсімі өтті. Гавайи басшыларының ешқайсысы қатыспады, сондай-ақ көптеген гавайлықтар бойкотқа ұсынылған нұсқауларды орындамады. Осы еске алу рәсіміне реакцияны көрсетеді: "Мұндай маңызды оқиға әдетте сол түні салтанатты тойлануға шақырар еді. Алайда, тойлар болған жоқ, себебі атмосферада қатты қайғы, ашу-ыза мен наразылық сезілді және билік бақытсыз, ренжіген гавайлықтардың бүлік шығаруынан қорқыды". Резолюция Гавайиде қажетті заңдарды зерттеу үшін бес мүшеден тұратын комиссия құруды қарастырды. Комиссия құрамына аумақтық губернатор Санфорд Б. Доул (Р, Гавайи территориясы), сенаторлар Шелби М. Каллом (Р, Иллинойс) және Джон Т. Морган (Д, Алабама), өкіл Роберт Р. Хит (Р, Иллинойс) және бұрынғы Гавайи бас судьясы, кейін аумақтық губернатор Уолтер Ф. Фриар (Р, Гавайи территориясы) кірді. Комиссияның соңғы есебі бір жылдан астам уақытқа созылған пікірталас үшін Конгресске ұсынылды. Конгресс Гавайиде сайланған аумақтық үкімет құрудың ақ түске жатпайтын көпшілігі бар штаттың құрылуына әкелуі мүмкін екенін айтты. Аннексия аралдар мен материк арасында бажсыз саудаға мүмкіндік берді, бірақ бұл негізінен 1875 жылы король Давид Калакауа АҚШ-пен жасасқан өзара сауда келісімі арқылы жүзеге асырылған еді, ал оның орнына АҚШ Әскери-теңіз күштеріне Перл-Харборды теңіз базасы ретінде ұзақ мерзімге жалға берді. Гавайи территориясының құрылуы Гавайи егемендігінің азаюы мен жергілікті халықтың бөлінуінің ұзақ тарихындағы соңғы қадам болды. Полинезия халқы аннексияға қарсы болды және ешқандай референдум өткізілмеді. 1897 жылдың 11 қыркүйегі мен 2 қазаны аралығында Хуи Алоха 'Аина және Хуи Кулай'Аина ұйымдары "Аннексияға қарсы петицияға" 21 269 қол жинады, бұл 39 000 гавайлықтың жартысынан астам құрады. Гавайи егемендігі қозғалысы аннексияны заңсыз деп санайды. Алайда, АҚШ Жоғарғы Соты De Lima v. Bidwell, 182 U.S. 1, 196 (1901) ісінде Гавайидің аннексиясының заңдылығын жасырап мойындады.

In 1897, US President William McKinley signed a treaty of annexation for the Republic of Hawaii which lacked 2/3 support in the Senate and thus never went into effect. In April 1898, the United States went to war with Spain. The Republic of Hawaii decided not to support the war effort and declared its neutrality. According to Ralph S. Kuykendall, "The Hawaiian government threw aside its neutrality and did all it could to aid the Americans Honolulu became a mid ocean stopover for the United States troops that were sent across the Pacific to follow up Dewey's victory. The American soldiers were enthusiastically welcomed and given a taste of Hawaiian hospitality." Hawaii demonstrated its value as a naval base in wartime and the American colony on Hawaii won widespread American approval for its help. With the opposition weakened by its strategic importance, Hawaii was annexed by the Newlands Resolution, by way of Congressional executive agreement method, which requires only a majority vote in both houses. Although the bill was authored by a Democrat, most of its support came from Republicans. It passed the house by a vote of 209 to 91; supporters included 182 Republicans. It passed the Senate by a two thirds majority vote of 42–21. It was approved on July 4, 1898, and signed on July 7 by McKinley. Queen Liliʻuokalani sent a letter of protest to the U. S. House of Representatives in attempt to return control of her homeland to native Hawaiians, stating her throne had been taken illegally. On August 12, 1898, a ceremony was held on the steps of ʻIolani Palace to signify the official transfer of Hawaiian state sovereignty to the United States. None of the Hawaiian leadership attended, nor did most Hawaiian natives follow boycott directives. This remembrance demonstrates the emotional response to the ceremony: "An event of this magnitude would ordinarily call for gala celebrations that night. However, there were no celebrations as there was too much sadness, too much bitterness and resentment prevalent in the atmosphere and the authorities were afraid of riots by the unhappy frustrated Hawaiians." The resolution established a five member commission to study the laws that were needed in Hawaii. The commission included Territorial Governor Sanford B. Dole (R Hawaii Territory), Senators Shelby M. Cullom (R IL) and John T. Morgan (D AL), Representative Robert R. Hitt (R IL) and former Hawaii Chief Justice and later Territorial Governor Walter F. Frear (R Hawaii Territory). The commission's final report was submitted to Congress for a debate that lasted over a year. Congress raised objections that establishing an elected territorial government in Hawaii would lead to the admission of a state with a non white majority. Annexation allowed duty free trade between the islands and the mainland, although this had mostly already been accomplished through a reciprocity trade deal King David Kalakaua had made with the U. S. in 1875, and in exchange gave the U. S. Navy a long term lease of Pearl Harbor for a Naval Base. The creation of the Territory of Hawaii was the final step in a long history of dwindling Hawaiian sovereignty and divided the local population. The annexation was opposed among the Polynesian population and occurred without a referendum of any kind. Between September 11 and October 2, 1897, the Hui Aloha 'Aina and Hui Kulai'aina groups organised a mass petition drive that obtained 21,269 signatures on the "Petition Against Annexation"—more than half of the 39,000 native Hawaiians. The Hawaiian sovereignty movement views the annexation as illegal. However, the U. S. Supreme Court gave tacit recognition to the legitimacy of Hawaii's annexation in De Lima v. Bidwell, 182 U. S. 1, 196 (1901).

Құны

АҚШ Гавайиді аннексиялау кезінде 4 миллион долларлық қарызды өз мойнына алды. Айова университетінің профессоры Дэвид Р. Баркер 2009 жылы Алясканы сатып алудан өзгеше, Гавайи елге пайда әкелгенін, таза салық түсімдері қорғанысқа бағытталмаған шығындардан көбінесе асып түсетінін мәлімдеді. Ол аннексияның ішкі қайтарымын 15%-дан жоғары деп бағалады.

Халық арасында айтыс

1893 жылдан 1898 жылға дейін АҚШ пен Гавайиде аннексияға қатысты түрлі пікірлер айтылды, жақтаушылар да, қарсыластар да болды. Тарихшы Генри Граффтың айтуынша, бастапқыда "ішкі қоғамдық пікір келісімге келгендей көрінді. Күшті сезім АҚШ-тың әлемдік державалар қатарына қосылып, теңіз арқылы отарлар іздеуіне бағытталды". Президент Гровер Кливленд 1893 жылғы наурызда қызметке келгеннен кейін аннексия ұсынысын кері қайтарды. Оның өмірбаяуын жазған Алин Бродски Кливлендтің кішкентай мемлекетке қарсы жасалған әрекеттің әдепсіздігіне терең сенімді болғанын айтты: ол Германияға қарсы Самоа аралдарын қорғағандай, кіші мемлекеттің үлкен мемлекетке бағынуына қарсы болды, сондай-ақ өзінің еліне қарсы Гавайи аралдарын қорғады. Ол Гавайидің аннексиясының сөзсіз аяқталуына жол бере бермеді. Бірақ ол жек көретін қақтығысты таңдады, себебі ол әлсіз және қорғанышсыз халықтың тәуелсіздігін сақтап қалудың жалғыз жолы деп санады. Гровер Кливленд аннексия идеясына емес, оны заңсыз аумақтық иемденудің құралы ретінде пайдалану идеясына қарсы болды. Кливленд келісімге қарсы күресу үшін Оңтүстік Демократтарының қолдауын алуға тырысты. Ол Гавайидегі жағдайды зерттеп, шешім табу үшін Джорджия штатының бұрынғы өкілі Джеймс Х. Блоунтты арнайы өкіл ретінде жіберді. Блоунт империализмге қарсылығымен танымал болды. Блоунт сонымен қатар ақ үстемдік идеологиясының жақтаушысы болды, ол 1890 жылдары Оңтүстіктегі афроамерикандықтардың сайлау құқығын жойды. Кейбір сарапшылар оның азиялықтардың өзін-өзі басқаруға қабілетсіздігіне байланысты аннексияны қолдайтынын болжады. Бірақ Блоунт империализмге қарсы шығып, АҚШ әскерін Лилиуокалани патшайымды қалпына келтіруге шақырды және Гавайидегі жергілікті тұрғындарға "азиялық салтын" сақтауға рұқсат беру керек деп мәлімдеді. Блоунт Кливлендтің алғашқы мерзімінде оның мемлекеттік хатшысы Томас Ф. Байард Гавайи үшін белгілеген жазбаша саясатын білмейтіндей болды. Байард американдық министр Джордж В. Мериллге Гавайиде тағы бір төңкеріс болған жағдайда американдықтардың саудасын, өмірін және мүлкін қорғауды басымдыққа қою туралы нұсқау жіберді. Байард "егер қажет болса, үкімет кемелерінің офицерлерінің көмегі Гавайиде заң үстемдігі мен тәртіпті сақтауға жедел түрде ұсынылатын болады" деп нақтылады. 1889 жылдың шілдесінде шағын көтеріліс кезінде Мерилл американдықтарды қорғау үшін теңіз жаяу әскерін түсірді, бұл әрекет Мемлекеттік департаменттің тікелей мақұлдауына ие болды. Стивенс 1887 жылғы нұсқауларды оқып, 1893 жылы оларды орындады. Американдық империализмге қарсы лига ретінде құрылған, бүкіл ел бойынша экспансияға қарсы күшті қозғалыс пайда болды, ол Кливленд пен Карл Шурцты, сондай-ақ Демократиялық партияның жетекшісі Уильям Дженнингс Брайанды, өнеркәсіпші Эндрю Карнегиді, жазушы Марк Твенді және социолог Уильям Грэм Самнерді, сондай-ақ Азамат соғысы кезінде есейген көптеген көрнекті зиялылар мен саясаткерлерді тыңдады. Империализмге қарсылар экспансияға қарсы болды және империализм әділ, республикалық үкіметтің "үкілеттілердің келісімінен" туатын негізгі қағидасын бұзады деп сенді. Лига мұндай әрекеттер тәуелсіздік декларациясында, Джордж Вашингтонның қоштасу үндеуінде және Линкольннің Геттисбург үндеуінде айтылған өзін-өзі басқару және араласпау туралы американдық идеалдардан бас тартуға әкелетінін мәлімдеді. Алайда олар мемлекеттік хатшы Джон Хей, теңіз стратегиясы бойынша сарапшы Альфред Т. Махан, республикалық сенатор Генри Кэбот Лодж, соғыс министрі Элиуй Рут және жас саясаткер Теодор Рузвельт басқаратын империализмнің одан да күшті күштерін тоқтатуға тырысты. Бұл экспансионистерді халықты қызу қоздырған Уильям Рэндольф Херст пен Джозеф Пулицер қолдады. Жапонияның Гавайиді өзінің отарлық империясының бір бөлігі ретінде басып алуы мүмкін деген қатты алаңдаушылық болды, бұл Батыс жағалауға қауіп төндіретін еді. Махан мен Рузвельт бәсекеге қабілетті заманауи теңіз флотын, Тынық мұхитындағы базаларды, Никарагуа немесе Панама арқылы арал арнасын және (ең бастысы) ең ірі өнеркәсіптік держава ретінде АҚШ-тың белсенді рөлін көздейтін жаһандық стратегияны жасады. Маккинлидің пікірінше, Гавайи өздігінен өмір сүре алмайды, бірақ жапондықтардың арасында аралдардың төрттен бірі болғандықтан, Жапония оларды тез басып алады. Бұл Жапонияға Тынық мұхитына үстемдік етуге және Американың Азиямен ауқымды сауда жасауына кедергі келтіруге мүмкіндік берер еді.

Multiple viewpoints in the United States and in Hawaii were raised for and against annexation from 1893 to 1898. Historian Henry Graff wrote that at first, "Public opinion at home seemed to indicate acquiescence Unmistakably, the sentiment at home was maturing with immense force for the United States to join the great powers of the world in a quest for overseas colonies." President Grover Cleveland, on taking office in March 1893, rescinded the annexation proposal. His biographer Alyn Brodsky argued that it was a deeply personal conviction on Cleveland's part to an immoral action against the little kingdom:
Just as he stood up for the Samoan Islands against Germany because he opposed the conquest of a lesser state by a greater one, so did he stand up for the Hawaiian Islands against his own nation. He could have let the annexation of Hawaii move inexorably to its inevitable culmination. But he opted for confrontation, which he hated, as it was to him the only way a weak and defenseless people might retain their independence. It was not the idea of annexation that Grover Cleveland opposed, but the idea of annexation as a pretext for illicit territorial acquisition. Cleveland had to mobilize support from Southern Democrats to fight the treaty. He sent former Georgia Representative James H. Blount as a special representative to Hawaii to investigate and to provide a solution. Blount was well known for his opposition to imperialism. Blount was also a leader for white supremacy, which ended the right to vote by southern Blacks in the 1890s. Some observers had speculated that he would support annexation on the grounds of the inability of Asiatics to govern themselves. Instead, Blount opposed imperialism, called for the US military to restore Queen Liliuokalani, and argued that the Hawaii natives should be allowed to continue their "Asiatic ways." Blount seemingly was unaware of the written policy set for Hawaii in Cleveland's first term by his Secretary of State Thomas F. Bayard for Hawaii. Bayard sent written instructions to the American minister George W. Merrill that in the event of another revolution in Hawaii, it was a priority to protect American commerce, lives, and property. Bayard specified that "the assistance of the officers of our Government vessels, if found necessary, will therefore be promptly afforded to promote the reign of law and respect for orderly government in Hawaii." In July 1889, during a small scale rebellion, Merrill landed Marines to protect Americans, an action that the State Department explicitly approved. Stevens had read those 1887 instructions and followed them in 1893. A vigorous nationwide anti expansionist movement, organized as the American Anti Imperialist League, emerged that listened to Cleveland and Carl Schurz as well as Democratic leader William Jennings Bryan, industrialist Andrew Carnegie, author Mark Twain and sociologist William Graham Sumner, and many prominent intellectuals and politicians who came of age during the Civil War. The anti imperialists opposed expansion and believed that imperialism violated the fundamental principle that just, republican government derives from "consent of the governed." The League argued that such activity would necessitate the abandonment of American ideals of self government and non intervention that were expressed in the Declaration of Independence, George Washington's Farewell Address, and Lincoln's Gettysburg Address. However, they could not stop the even more energetic forces of imperialism, which were led by Secretary of State John Hay, naval strategist Alfred T. Mahan, Republican Senator Henry Cabot Lodge, Secretary of War Elihu Root, and the young politician Theodore Roosevelt. Those expansionists had vigorous support from newspaper publishers William Randolph Hearst and Joseph Pulitzer, who whipped up popular excitement. There was deep concern that Japan would take over Hawaii as part of its colonial empire, which would pose a serious threat to the West Coast. Mahan and Roosevelt designed a global strategy calling for a competitive modern navy, Pacific bases, an isthmian canal through Nicaragua or Panama, and (above all) an assertive role for the United States as the largest industrial power. McKinley's position was that Hawaii could never survive on its own but would quickly be gobbled up by Japan since already, a quarter of the islands' population was Japanese. That would allow Japan to dominate the Pacific and undermine American hopes for large scale trade with Asia.