Қала құрылысы: жобалау және дамыту кезеңі

Кіріспе

Адам қоныстарын жобалау және қалыптастыру, жобалау сатысы

Қалалық дизайн – ғимараттар мен олардың арасындағы кеңістіктерді жобалауға бағытталған тәсіл, ол нақты жобалау процестері мен нәтижелеріне назар аударады. Қалалық дизайн қалалардың, елді мекендердің және аймақтық кеңістіктердің физикалық ерекшеліктерін жобалау мен қалыптастырумен қатар, экономикалық, әлеуметтік және экологиялық құндылықтар, сондай-ақ әлеуметтік дизайнның макро мәселелерін де қарастырады. Жобаның көлемі жеке көшеден немесе қоғамдық кеңістіктен бастап, бүкіл қала және оны қоршаған аумақтарды қамтуы мүмкін. Қалалық дизайнерлер физикалық кеңістік пен қоғамдық ортаны тиімді ұйымдастыру үшін сәулет, ландшафттық сәулет және қала құрылысы салаларын үйлестіреді. Осы бетте қалалық дизайнның тарихи әсері, парадигмалық өзгерістері, салааралық сипаты және қалалық дизайнмен байланысты мәселелер сияқты маңызды тақырыптар қарастырылады.

Теория

Қалалық дизайн ғимараттар, инфрақұрылым, көшелер және қоғамдық кеңістіктер тобының, тұтас аудандар мен қалалардың ірі масштабты жобалаумен айналысады, мақсаты – теңдік, сұлулық, тиімділік және тұрақтылық принциптерін сақтай отырып, қалалық ортаны жасау. Қалалық дизайн – архитектураның және ландшафт дизайны, қала құрылысы, азаматтық және коммуналдық инженерия сияқты басқа да байланысты салалардың әдістері мен элементтерін қолданатын пәнаралық сала. Ол қоғамдық басқару, социология, құқық, қалалық география, қалалық экономика және әлеуметтік-психологиялық ғылымдардан, сондай-ақ табиғаттану ғылымдарынан маңызды және процестік білімді алады. Соңғы уақыттарда стратегиялық қалалық дизайн, ландшафттық қала құрылысы, суды сақтауға бағытталған қалалық дизайн және тұрақты қала құрылысы сияқты қалалық дизайнның бірнеше тармақтары пайда болды. Қалалық дизайн физикалық географиядан әлеуметтік ғылымдарға дейінгі кең ауқымдағы білімді талап етеді, сонымен қатар жылжымайтын мүлік дамыту, қалалық экономика, саяси экономика және әлеуметтік теория сияқты салаларды меңгеруді қажет етеді. Қалалық дизайн теориясы негізінен қоғамдық кеңістіктің (яғни «қоғамдық ортаның», «қоғамдық кеңістіктің» немесе «қоғамдық доменнің») жобалау және басқаруымен, сондай-ақ қоғамдық орындарды пайдалану және оларды қабылдау тәсілдерімен айналысады. Қоғамдық кеңістікке көшелер, алаңдар, саябақтар және қоғамдық инфрақұрылым сияқты жалпы жұртшылықтың күнделікті еркін пайдаланатын барлық кеңістіктер кіреді. Ғимараттардың фасады немесе жеке бақтар сияқты жеке меншік кеңістіктердің кейбір аспектілері де қоғамдық кеңістікке үлес қосады, сондықтан оларды қалалық дизайн теориясы да қарастырады. Қалалық дизайн теориясы бойынша маңызды авторлар: Кристофер Александр, Питер Калторп, Гордон Каллен, Андрес Дуани, Джейн Джейкобс, Ян Гел, Аллан Б. Джейкобс, Кевин Линч, Алдо Росси, Колин Роу, Роберт Вентури, Уильям Х. Уайт, Камилло Ситте, Билл Хиллер (кеңістік синтаксисі) және Элизабет Плэтер Зиберк.

Тарих

"Қалалық дизайн" терминінің қазіргі кәсіби қолданысы 20 ғасырдың ортасынан бастапса да, қалалық дизайн тарих бойы қолданылып келген. Абайлап жоспарланған және жобаланған қалалардың ежелгі мысалдары Азияда, Африкада, Еуропада және Америкада кездеседі, және олар әсіресе классикалық қытай, рим және грек мәдениеттерінде жақсы танымал. Атап айтқанда, Милеттік Гипподам ежелгі гректің белгілі сәулетшісі және қала құрылысшысы, сондай-ақ ғылымның шебері, ол көбінесе "еуропалық қала құрылысының әкесі" деп есептеледі және "Гипподамиялық жоспар" оның есімімен аталады, ол қала құрылысының торлы жоспары ретінде де белгілі. Еуропаның ортағасырлық қалалары көбінесе, жиі қате түсінікпен, жоспарланбаған немесе "органикалық" қала дамуының үлгілері ретінде қарастырылады. Орта ғасырлардағы қалалық дизайнды қарастырудың көптеген мысалдары бар. Англияда 9 ғасырдағы Burghal Hidage тізіміндегі көптеген қалалар торлы жоспармен жобаланған, мысалы Саутгемптон, Уорхэм, Дорсет және Уоллингфорд, Оксфордшир, Дания шабуылдарына қарсы қорғаныс желісін құру үшін жылдам салыныпты. 12 ғасырғы Батыс Еуропа экономикалық өсімді ынталандыру және кіріс табу құралы ретінде қалаландыруға қайта жаңа назар аударды. Сол кезден бастап қолданылатын бургаж жүйесі және оған байланысты бургаж учаскелері ортағасырлық қалаларға өзін-өзі ұйымдастыру дизайнының бір түрін әкелді. Тарих бойы көшелердің дизайны және ғимараттармен бірге қоғамдық кеңістіктердің мақсатты түрде құрылуы сол заманғы әлеуметтік нормаларды немесе философиялық және діни сенімдерді көрсетеді. Дегенмен, жоспарланған қалалық кеңістік пен адам санасы арасындағы байланыс екі жақты сияқты көрінеді. Шындығында, қала құрылысының адам мінез-құлқына және ойлауға кері әсері байқау арқылы жүргізілген зерттеулер мен тарихи жазбалармен дәлелденген. Ренессанс дәуірінің қалалық дизайны Иоганн Кеплер мен Галилео Галилейдің ойларына әсер еткенін көрсететін нақты белгілер бар. Бұрынғысы, Рене Декарт өзінің "Әдістеме туралы эссесінде" Ренессанстың жоспарланған жаңа қалаларының өзінің ойларына тигізген әсерін мойындады, сондай-ақ Ренессанс көшелері координаттық геометрияның дамуына ықпал еткен қабылдау стимулы болғанына көптеген дәлелдер бар.

Although contemporary professional use of the term 'urban design' dates from the mid 20th century, urban design as such has been practiced throughout history. Ancient examples of carefully planned and designed cities exist in Asia, Africa, Europe, and the Americas, and are particularly well known within Classical Chinese, Roman, and Greek cultures. Specifically, Hippodamus of Miletus was a famous ancient Greek architect and urban planner, and all around academic that is often considered to be a "father of European urban planning", and the namesake of the "Hippodamian plan", also known as the grid plan of a city layout. European Medieval cities are often, and often erroneously, regarded as exemplars of undesigned or 'organic' city development. There are many examples of considered urban design in the Middle Ages. In England, many of the towns listed in the 9th century Burghal Hidage were designed on a grid, examples including Southampton, Wareham, Dorset and Wallingford, Oxfordshire, having been rapidly created to provide a defensive network against Danish invaders. 12th century western Europe brought renewed focus on urbanisation as a means of stimulating economic growth and generating revenue. The burgage system dating from that time and its associated burgage plots brought a form of self organising design to medieval towns. Throughout history, the design of streets and deliberate configuration of public spaces with buildings have reflected contemporaneous social norms or philosophical and religious beliefs. Yet the link between designed urban space and the human mind appears to be bidirectional. Indeed, the reverse impact of urban structure upon human behaviour and upon thought is evidenced by both observational study and historical records. There are clear indications of impact through Renaissance urban design on the thought of Johannes Kepler and Galileo Galilei. Already René Descartes in his Discourse on the Method had attested to the impact Renaissance planned new towns had upon his own thought, and much evidence exists that the Renaissance streetscape was also the perceptual stimulus that had led to the development of coordinate geometry.

Ерте заманауи дәуір

Еуропадағы қазіргі заманғы қалалық дизайнның бастаулары Ренессанс дәуірімен, әсіресе Ағарту дәуірімен байланысты. Испан отарлық қалалары, сондай-ақ басқа империялық мәдениеттер құрған кейбір қалалар да көбінесе жоспарланған. Олар кейде утопиялық ұмтылыстарды, сондай-ақ функционалдық және тиімді басқару мақсатын, мысалы, Джеймс Оглторптың Саванна, Джорджия үшін жасаған жоспары сияқты қамтыды. Барокко дәуірінде Версаль сияқты француздық сарай бақтарында дамыған дизайн тәсілдері қала құрылысын дамыту мен жаңартуға қолданылды. Осы кезеңде, қазіргі заманғы кәсіби мамандықтардың болмауына байланысты, қалалық дизайнды мүсіншілер, сәулетшілер, бақша дизайнерлері, геодезистер, астрономдар және әскери инженерлер сияқты алуан түрлі салаларда білімі бар адамдар жүзеге асырды. 18-19 ғасырларда қалалық дизайн ең тығыз геодезистер, инженерлер және сәулетшілермен байланысты болды. Қала халқының өсуі эпидемиялық аурулардың проблемасын әкелді, оған жауап ретінде халық денсаулығына, Ұлыбританияда муниципалдық инженерліктің дамуына және ғимараттардың биіктігіне қатысты көшелердің ең төменгі ені сияқты шараларды Ұлыбритания заңнамасына енгізуге назар аударылды. Фредерик Лоу Олмстедтің көптеген жұмыстары қалалық дизайнмен байланысты болды, ал жаңа құрылған ландшафттық архитектура мамандығы да 19 ғасырдың соңында маңызды рөл атқара бастады.

Қазіргі заманғы қала құрылысы

XIX ғасырда қалалар индустриялануға және үлкен жылдамдықпен кеңеюге кірісті. Жеке кәсіпкерлік осы дамудың қарқыны мен стилін көбінесе анықтады. Бұл кеңею жұмысшы кедейлері үшін көптеген қиындықтар туғызды және халық денсаулығына қатысты алаңдаушылық күшейді. Алайда, Виктория дәуірінің көп бөлігінде басым болған еркін нарық саясаты жаңа либерализмге уступить бастады. Бұл халыққа көбірек билік берді. Халық үкіметтен азаматтарға, әсіресе фабрика жұмысшыларына, денсаулыққа жағымды жағдай жасауды талап етті. 1900 жыл шамасында қазіргі заманғы қала құрылысы индустриялық дәуірдің салдарынан туындаған мәселелерді жеңілдетудің теориялық негіздерін әзірлеуден пайда болды. Қазіргі заманғы қала құрылысының алғашқы теоретигі сэр Эбенезер Говард болды. Оның идеялары, утопиялық болғанымен, өте практикалық болғандықтан бүкіл әлемде қабылдауға ие болды. Ол «бау-қала» қозғалысын бастады. 1898 жылы. Оның бау-қалалары жоспарланған, дербес қауымдастықтар болуы керек еді, төңірегінде саябақтар орналасқан. Говард қалалардың тұрғын үйлер, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы үшін бөлек аймақтарымен пропорционалды болуын қалады. «Кері қарау» атты утопиялық романнан және Генри Джорджтың «Өркендеу және кедейлік» еңбегінен шабыт алған Говард 1898 жылы «Ертеңгі бау-қалалар» атты кітабын жариялады. Оның еңбегі қала құрылысы тарихында маңызды сілтеме болып табылады. Ол 32 000 адамға арналған, өзін-өзі қамтамасыз ететін бау-қаланы жоспарлады, оның ауданы белгілі болды. Ол ортасынан 120 фут (37 метр) ені бар алты радиалды бульварлармен, ашық кеңістіктермен және қоғамдық саябақтармен концентрлі схема бойынша жоспарланған. Қала толыққанда мекенделгеннен кейін Говард жақын жерде тағы бір бау-қала салуды қалады. Ол бірнеше бау-қалалардың шоғырын 50 000 тұрғыны бар орталық қаланың серіктері ретінде көреді, олар жол және теміржол арқылы байланыстырылған. Говардтың бау-қала моделі алғаш рет Гертфордширдегі Летчворт және Уэлвин бау-қалаларында іске асырылды. Говардтың қозғалысын сэр Фредерик Осборн аймақтық жоспарлауға дейін кеңейтті. Қала құрылысы алғаш рет 1909 жылғы Тұрғын үй және қала құрылысы заңында ресми түрде бекітілді. Говардтың «бау-қаласы» жергілікті билікті барлық тұрғын үй құрылысының белгілі бір құрылыс стандарттарына сәйкес келетін жүйе енгізуге мәжбүр етті. Осы заңнан кейін Ұлыбританияда жер телімдерін зерттеушілер, инженерлер, сәулетшілер және заңгерлер жергілікті билік органдарында бірлесіп жұмыс істей бастады. 1910 жылы Томас Адамс Жергілікті Өкімет Кеңесінің алғашқы қала құрылысы инспекторы болып тағайындалды және сарапшылармен кездесулер өткізе бастады. 1914 жылы Қала құрылысы институты құрылды. Америкадағы алғашқы қала құрылысы курсы 1924 жылы Гарвард университетінде ашылды. Мамандар жерді дамыту жоспарларын жасады, қала құрылысын жаңа мамандық саласына айналдырды. XX ғасырда қала құрылысына автомобиль өнеркәсібі үлкен өзгерістер енгізді. Автокөліктің ықпалымен «қалалық дизайн» өркендеді. Қалалардың жоспарлау схемасы енді жолдар мен қозғалыс схемаларына бағынды. 1928 жылдың маусым айында Швейцариядағы Шато-де-ла-Сарразда Ле Корбюзье, Хелен де Мандрот және Зигфрид Гидион ұйымдастырған 28 еуропалық сәулетші Халықаралық заманауи сәулет конгрестерін (CIAM) құрды. CIAM «архитектураны әлеуметтік өнер ретінде» дамытуға бағытталған XX ғасырдың көптеген манифестерінің бірі болды.

In the 19th century, cities were industrializing and expanding at a tremendous rate. Private businesses largely dictated the pace and style of this development. The expansion created many hardships for the working poor and concern for public health increased. However, the laissez faire style of government, in fashion for most of the Victorian era, was starting to give way to a New Liberalism. This gave more power to the public. The public wanted the government to provide citizens, especially factory workers, with healthier environments. Around 1900, modern urban design emerged from developing theories on how to mitigate the consequences of the industrial age. The first modern urban planning theorist was Sir Ebenezer Howard. His ideas, although utopian, were adopted around the world because they were highly practical. He initiated the garden city movement. in 1898. His garden cities were intended to be planned, self contained communities surrounded by parks. Howard wanted the cities to be proportional with separate areas of residences, industry, and agriculture. Inspired by the Utopian novel Looking Backward and Henry George's work Progress and Poverty, Howard published his book Garden Cities of To morrow in 1898. His work is an important reference in the history of urban planning. He envisioned the self sufficient garden city to house 32,000 people on a site of He planned on a concentric pattern with open spaces, public parks, and six radial boulevards, 120 feet (37 m) wide, extending from the center. When it reached full population, Howard wanted another garden city to be developed nearby. He envisaged a cluster of several garden cities as satellites of a central city of 50,000 people, linked by road and rail. His model for a garden city was first created at Letchworth and Welwyn Garden City in Hertfordshire. Howard's movement was extended by Sir Frederic Osborn to regional planning. Urban planning was first officially embodied in the Housing and Town Planning Act of 1909 Howard's 'garden city' compelled local authorities to introduce a system where all housing construction conformed to specific building standards. In the United Kingdom following this Act, surveyor, civil engineers, architects, and lawyers began working together within local authorities. In 1910, Thomas Adams became the first Town Planning Inspector at the Local Government Board and began meeting with practitioners. In 1914, The Town Planning Institute was established. The first urban planning course in America wasn't established until 1924 at Harvard University. Professionals developed schemes for the development of land, transforming town planning into a new area of expertise. In the 20th century, urban planning was changed by the automobile industry. Car oriented design impacted the rise of 'urban design'. City layouts now revolved around roadways and traffic patterns. In June 1928, the International Congresses of Modern Architecture (CIAM) was founded at the Chateau de la Sarraz in Switzerland, by a group of 28 European architects organized by Le Corbusier, Hélène de Mandrot, and Sigfried Giedion. The CIAM was one of many 20th century manifestos meant to advance the cause of "architecture as a social art".

Қазіргі үрдістер

Бүгін қала құрылысы ұзақ мерзімді құрылыстар, ғимараттар мен жалпы тұруға жайлы жағдайларды қамтамасыз ететін тұрақты қалалық ортаны жасауға ұмтылады. Жаяу өтеуге қолайлы қала құрылысы – Жаңа қала құрылысы хартасында белгіленген тағы бір тәсіл. Ол тұрақты көлікті қолдайтын және қоршаған ортаға әсерді азайтуға бағытталған «ақылды қалаларды» құру арқылы экологиялық салдарды азайтуды мақсат етеді. Шағын қалалық аудандар тұрғындарды көлік құралын аз пайдалануға ынталандырады. Мұндай аудандардың қоршаған ортаға тигізетін зияны, кең жайылған қала маңындағы аудандармен салыстырғанда айтарлықтай төмен. Қалалардың таралуын болдырмау үшін Еуропада айналымдық жер пайдалану басқаруы енгізілді, ол тұрақты жер пайдалану үлгілерін ілгерілетуге көмектеседі. Жаңа классикалық архитектура қозғалысының нәтижесінде тұрақты құрылыс ақылды өсімді, жаяу өтеуге қолайлы жағдайды, архитектуралық дәстүрлерді және классикалық дизайнды дамытуға бағытталған. Бұл модернистік және жаһандық біртектілік архитектурасынан өзгеше. 1980 жылдары қала құрылысы жеке тұрғын үйлердің көбеюіне және қала маңындағы аудандардың кеңеюіне қарсы тұра бастады. Басқарылатын урбанизация – урбанизация процесін толыққанды мәдени, экономикалық және экологиялық тұрақты ету мақсатында, сондай-ақ қалалардың таралуына мүмкін болатын шешім ретінде Франк Риалл көптеген қалалық жобалар мен экологиялық принциптерді біріктіретін, кеңейтілген түйіндік даму (E.N.D.) тұжырымдамасын ұсынды. Бұл тұжырымдама ірі қалаларға қымбат инфрақұрылымдарды қосудың орнына, жоғары сапалы тас жолдармен байланысқан шағын ауылдық орталықтарды жобалау және салуға бағытталған.

Парадигмалық өзгерістер

Қалалық дизайн пәнінің жас кезеңінде теория мен практикаға қатысты саланың бағытына әсер еткен көптеген парадигмалық өзгерістер болды. Бұл парадигмалық өзгерістер дәстүрлі дизайн салаларынан тыс көптеген мәселелерді қамтиды. 10-топ. Бірінші маңызды парадигмалық өзгеріс – CIAM, яғни Congres Internationaux d’Architecture Moderne ұйымынан 10-топтың құрылуы болды. Олар қалалық дизайнның «Адамдардың бірлесуі» идеясын енгізуі керек деп санайтын, бұл дизайн назарын жекелеген тапсырыс берушіден ұжымдық қалалық тұрғындарға шоғырландыруға бағытталды. Брандтлендтің есебі және «Үнсіз көктем». Тағы бір парадигмалық өзгеріс – Брандтлендтің есебі мен Рейчел Карсонның «Үнсіз көктем» кітабының жарық көргені. Бұл еңбектер адамдардың қоныстары экологиялық процестерге, сондай-ақ адам денсаулығына зиян келтіруі мүмкін деген ойды ұсынды, бұл салада экологиялық сананың жаңа дәуірін бастады. Жоспарлаушылардың үшбұрышы. Скотт Кэмпбелл жасаған Жоспарлаушылардың үшбұрышы жоспарлау процесіндегі үш негізгі қайшылықты көрсетті. Бұл схема Экономикалық даму, Қоршаған ортаны қорғау, Теңдік және әлеуметтік әділдік арасындағы күрделі қатынастарды ашты. Бірінші рет Теңдік және әлеуметтік әділдік ұғымдары дизайн процесінде Экономикалық даму мен Қоршаған ортаны қорғаумен бірдей маңызды деп есептелді. Модернизмнің өлімі (Пруит-Игоэнің қирауы). Пруит-Игоэ әлеуметтік тұрғын үйге қатысты модернистік теорияның кеңістіктік символы және бейнесі болды. Оның сәтсіздігі мен қирауынан кейін бұл теориялар күмән тудырды және дизайн саласындағы көптеген адамдар модернизм дәуірінің аяқталғанын жариялады. Неолиберализм және Рейганның сайлануы. Президент Рейганның сайлануы және неолиберализмнің күшеюі қалалық дизайн пәніне әсер етті, өйткені ол жоспарлау процесін капиталистік табысқа және кеңістікті жекешелендіруге бағытталды. Рейган экономикасының «төменнен ағу» қағидасына сүйене отырып, дизайнға капиталистік басымдық берудің барлық адамдарға оң әсер етеді деп сенді. Алайда, бұл ерекше дизайн практикаларына және көптеген адамдар «қоғамдық кеңістіктің өлімі» деп санайтын жағдайға әкелді. Қалаға құқық. Азаматтардың қалаға құқықтары үшін кеңістіктік және саяси күрес жалғасуда. Дэвид Харви, Дэн Митчелл және Эдвард Сожа қалаға құқықтарды кеңістіктік мәселені анықтау тарихын өзгерту мәселесі ретінде талқылады. Бұл ойлаудың өзгеруі үш түрде жүзеге асты: онтологиялық, социологиялық және осы әлеуметтік-кеңістіктік диалектінің үйлесімі. Бірлесіп, олардың мақсаты әлеуметтік-кеңістіктік контексте маңызды нәрсені өлшеуге мүмкіндік беру болды. Black Lives Matter (Фергюсон). Black Lives Matter қозғалысы дизайндық ойлауды сынға алды, өйткені ол қалалық кеңістіктегі түрлі терілі адамдардың бастан кешкен теңсіздіктер мен әділетсіздіктерге назар аударды, сондай-ақ олардың дискриминация мен қатыгездіксіздіксіз қоғамдық кеңістікке құқығын қорғады. Олар азшылық топтарының белгілі бір кеңістіктік артықшылықтарынан айырылғанын және бұл кемшілік өмір мен өлім мәселелерін тудыруы мүмкін екенін мәлімдеді. Қалалық ортаны теңдікке жеткізу үшін қалаларымыздағы әлеуметтік-экономикалық өмірдің тең дәрежеде анықталуы қажет.

Throughout the young existence of the Urban Design discipline, many paradigm shifts have occurred that have affected the trajectory of the field regarding theory and practice. These paradigm shifts cover multiple subject areas outside of the traditional design disciplines. Team 10 The first major paradigm shift was the formation of Team 10 out of CIAM, or the Congres Internationaux d’Architecture Moderne. They believed that Urban Design should introduce ideas of 'Human Association', which pivots the design focus from the individual patron to concentrating on the collective urban population. The Brundtland Report and Silent Spring Another paradigm shift was the publication of the Brundtland Report and the book Silent Spring by Rachel Carson. These writings introduced the idea that human settlements could have detrimental impacts on ecological processes, as well as human health, which spurred a new era of environmental awareness in the field. The Planner's Triangle The Planner's Triangle, created by Scott Cambell, emphasized three main conflicts in the planning process. This diagram exposed the complex relationships between Economic Development, Environmental Protection, and Equity and Social Justice. For the first time, the concept of Equity and Social Justice was considered as equally important as Economic Development and Environmental Protection within the design process. Death of Modernism (Demolition of Pruitt Igoe) Pruitt Igoe was a spatial symbol and representation of Modernist theory regarding social housing. In its failure and demolition, these theories were put into question and many within the design field considered the era of Modernism to be dead. Neoliberalism & the election of Reagan The election of President Reagan and the rise of Neoliberalism affected the Urban Design discipline because it shifted the planning process to emphasize capitalistic gains and spatial privatization. Inspired by the trickle down approach of Reaganomics, it was believed that the benefits of a capitalist emphasis within design would positively impact everyone. Conversely, this led to exclusionary design practices and to what many consider as "the death of public space". Right to the City The spatial and political battle over our citizens' rights to the city has been an ongoing one. David Harvey, along with Dan Mitchell and Edward Soja, discussed rights to the city as a matter of shifting the historical thinking of how spatial matter was determined in a critical form. This change of thinking occurred in three forms: ontologically, sociologically, and the combination of this socio spatial dialect. Together the aim shifted to be able to measure what matters in a socio spatial context. Black Lives Matter (Ferguson) The Black Lives Matter movement challenged design thinking because it emphasized the injustices and inequities suffered by people of color in urban space, as well as emphasized their right to public space without discrimination and brutality. It claims that minority groups lack certain spatial privileges and that this deficiency can result in matters of life and death. In order to reach an equitable state of urbanism, there needs to be equal identification of socio economic lives within our urbanscapes.

Жаңа тәсілдер

Қалалық жобалау практикасына қатысты көптеген түрлі теориялар мен тәсілдер қолданылған. Жаңа урбанизм – 1980-ші жылдары қала маңындағы кеңінуге қарсы тұру мақсатымен бастама ретінде пайда болған тәсіл. Оның негізгі мақсаты – тығыз және толыққанды қалалар мен аудандар құру арқылы тығыздықты арттыру. Жаңа урбанизмнің 10 қағидасы: жаяу жүруге қолайлылық, байланыс, аралас пайдалану және әртүрлілік, түрлі тұрғын үйлер, сапалы сәулет және қала құрылысы, дәстүрлі аудан құрылымы, тығыздықтың жоғарылауы, ақылды көлік жүйесі, тұрақтылық және өмір сапасы. Жаңа урбанизм мен оның дамуы пәндік пікірталас тудырады, әсіресе ландшафттық урбанизммен, сондай-ақ контекстке жауап бермейтін, идеалды сәулеттік үлгілерді қайта жаңартуымен байланысты. Андрес Дуани, Элизабет Плэтер Зиберк, Питер Калторп және Джефф Спек – Жаңа урбанизмнің дамуымен және оның эволюциясымен тығыз байланысты тұлғалар. Ландшафттық урбанизм – 1990-шы жылдары пайда болған теория, ол қаланың объектілер мен ғимараттардың орналасуынан емес, өзара байланысты және экологиялық бай горизонтальды кеңістіктерден тұратынын көрсетеді. Чарльз Вальдхайм, Мохсен Мостафави, Джеймс Корнер және Ричард Веллер осы теориямен тығыз байланысты. Корнердің пікірінше, ландшафттық урбанизм ландшафттық тәжірибе арқылы участаларды, аумақтарды, экожүйелерді, желілерді және инфрақұрылымдарды теориялық тұрғыдан қарастырады, ал Вальдхайм қалаларды өсіп, қысқаратын немесе даму фазаларын өзгертетін экожүйелер ретінде қарастырады. Күнделікті урбанизм – Маргарет Кроуфорд ұсынған, Генри Лефеврдің ықпалымен қалыптасқан, қала тұрғындарының күнделікті өмірлік тәжірибесін – қала көшелері мен тротуарларымен жүру, жұмысқа бару, демалу, сауда жасау, тамақ сатып алу және шаруашылық жұмыстарын атқару сияқты жайттарды сипаттайтын тұжырым. Күнделікті урбанизм эстетикалық құндылықтарға көңіл бөлмейді. Оның орнына, ол сарапшылар мен қарапайым қолданушылар арасындағы қашықтықты қысқарту идеясын ұсынады және дизайнерлер мен жоспарлаушыларды «билік ауысуын» қарастыруға, әлеуметтік өмірге тікелей және қарапайым көзқараспен қарауға итермелейді. Тактикалық урбанизм (DIY урбанизмі, іс арқылы жоспарлау, қалалық акупунктура немесе қалалық прототиптеу деп те аталады) – қала, ұйым немесе азаматтар бастамасымен ауданды дамытуға бағытталған, қысқа мерзімді, төмен құнмен және кеңейтілген араласулар мен саясатты қолданатын тәсіл, ол ұзақ мерзімді өзгерістерді жеделдетуге мүмкіндік береді. Топ-ап урбанизм – қала құрылысындағы екі тәсілдің – жоғарыдан төменге және төменнен жоғарыға қарай – теориялық негізі мен іске асырылуы. Жоғарыдан төменге қарайғы қала құрылысы жобалауды иерархияның жоғарғы деңгейінен – әдетте үкіметтен немесе жоспарлау бөлімінен бастайды. Төменнен жоғарыға қарайғы немесе халықтық урбанизм адамдардан немесе иерархияның төменгі деңгейінен басталады. Топ-ап дегеніміз – екі тәсілдің де бірлесіп қолданылуы, бұл қатысушылық дизайнды қамтамасыз етеді, оның тиімділігі үшін жан-жақты қарастырылуы және жақсы бағалануы маңызды. Инфрақұрылымдық урбанизм – инфрақұрылымдық жүйелерді құруға жұмсалатын ірі инвестициялардың қоғамдық қажеттіліктерге қарай тұрақтылығын арттыру мүмкіндіктерін зерттейді. Инфрақұрылымдық урбанизм жүйелердің тиімділігіне ғана емес, сонымен қатар осы инвестицияларды әлеуметтік және экологиялық мәселелерді шешуде теңдікке қол жеткізуге бағыттайды. Линда Самуэльс инфрақұрылымдағы осы өзгерісті «келесі буын инфрақұрылымы» деп атап, оны «көпфункционалды, қоғамдық, көрінетін, әлеуметтік өнімді, жергілікті ерекшеліктері ескерілген, икемді және бейімделгіш, экологиялық-экономикалық сезімтал, дизайн прототиптері немесе демонстрациялық жобалардан тұратын, симбиотикалық, технологиялық жағынан дамыған және салалар мен агенттіктер арасында бірлесіп әзірленген» деп сипаттайды. Тұрақты урбанизм – 1990-шы жылдардан бері қоғамның экожүйеге, адамдарға және оның экономикасына тигізетін пайдасын зерттейді. Ол экономика, теңдік және қоршаған орта арасындағы тепе-теңдікті табуға тырысатын Скотт Кэмпбеллдің жоспарлаушылар үшбұрышына негізделген. Оның негізгі идеясы – қалаларды қоршаған ортаға зиян келтірмей, мүмкіндігінше дербес ету, бүгінгі таңда климаттық тұрақтылыққа көбірек мән беру.

There have been many different theories and approaches applied to the practice of urban design. New Urbanism is an approach that began in the 1980s as a place making initiative to combat suburban sprawl. Its goal is to increase density by creating compact and complete towns and neighborhoods. The 10 principles of new urbanism are walkability, connectivity, mixed use and diversity, mixed housing, quality architecture and urban design, traditional neighborhood structure, increased density, smart transportation, sustainability, and quality of life. New urbanism and the developments that it has created are sources of debates within the discipline, primarily with the landscape urbanist approach but also due to its reproduction of idyllic architectural tropes that do not respond to the context. Andres Duany, Elizabeth Plater Zyberk, Peter Calthorpe, and Jeff Speck are all strongly associated with New Urbanism and its evolution over the years. Landscape Urbanism is a theory that first surfaced in the 1990s, arguing that the city is constructed of interconnected and ecologically rich horizontal field conditions, rather than the arrangement of objects and buildings. Charles Waldheim, Mohsen Mostafavi, James Corner, and Richard Weller are closely associated with this theory. Landscape urbanism theorises sites, territories, ecosystems, networks, and infrastructures through landscape practice according to Corner, while applying a dynamic concept to cities as ecosystems that grow, shrink or change phases of development according to Waldheim. Everyday Urbanism is a concept introduced by Margaret Crawford and influenced by Henry Lefebvre that describes the everyday lived experience shared by urban residents including commuting, working, relaxing, moving through city streets and sidewalks, shopping, buying, eating food, and running errands. Everyday urbanism is not concerned with aesthetic value. Instead, it introduces the idea of eliminating the distance between experts and ordinary users and forces designers and planners to contemplate a 'shift of power' and address social life from a direct and ordinary perspective. Tactical Urbanism (also known as DIY Urbanism, Planning by Doing, Urban Acupuncture, or Urban Prototyping) is a city, organizational, or citizen led approach to neighborhood building that uses short term, low cost, and scalable interventions and policies to catalyze long term change. Top up Urbanism is the theory and implementation of two techniques in urban design: top down and bottom up. Top down urbanism is when the design is implemented from the top of the hierarchy normally the government or planning department. Bottom up or grassroots urbanism begins with the people or the bottom of the hierarchy. Top up means that both methods are used together to make a more participatory design, so it is sure to be comprehensive and well regarded in order to be as successful as possible. Infrastructural Urbanism is the study of how the major investments that go into making infrastructural systems can be leveraged to be more sustainable for communities. Instead of the systems being solely about efficiency in both cost and production, infrastructural urbanism strives to utilize these investments to be more equitable for social and environmental issues as well. Linda Samuels is a designer investigating how to accomplish this change in infrastructure in what she calls "next generation infrastructure" which is "multifunctional; public; visible; socially productive; locally specific, flexible, and adaptable; sensitive to the eco economy; composed of design prototypes or demonstration projects; symbiotic; technologically smart; and developed collaboratively across disciplines and agencies". Sustainable Urbanism is the study from the 1990s of how a community can be beneficial for the ecosystem, the people, and the economy for which it is associated. It is based on Scott Campbell's planner's triangle which tries to find the balance between economy, equity, and the environment. Its main concept is to try and make cities as self sufficient as possible while not damaging the ecosystem around them, today with an increased focus on climate stability.

Басқа сабақпен байланысы

Бастапқы қала құрылысы сәулет және қала жоспарлаудан бөлек деп есептелген. Қалалық дизайн белгілі бір деңгейде дамып, инженерлік негіздерден туындады. Ағылшын-саксон елдерінде ол көбінесе сәулет, қала жоспарлау және ландшафт сәулетінің бір саласы ретінде қарастырылады және қаланың физикалық ортасын құрумен шектеледі. Дегенмен, қалалық дизайн әлеуметтік ғылымдарға, мәдениетке, экономикаға, саясатқа және басқа да салаларға көбірек интеграцияланған. Ол ғана емес, кеңістік пен сәулеттік топтарға ғана емес, сонымен қатар бүкіл қалаға кеңірек және тұтас көзқараспен қарап, жақсырақ тұру ортасын қалыптастыруға бағытталған. Сәулетпен салыстырғанда, қалалық дизайнды өңдеудің кеңістік және уақыт өлшемдері әлдеқайда зор. Ол аудандармен, қауымдастықтармен және тіпті бүкіл қаламен айналысады.

Мәселелер

Қалалық жобалау саласы бүгінгі күннің ең маңызды мәселелерін шешуде зор әлеуетке ие: халық санының өсуі, жаппай қалалану, теңсіздіктің күшеюі және климаттың өзгеруі. Қалалық жобалау өз практикасында да, теорияларында да осы өткір мәселелерді шешуге тырысады. Климаттың өзгеруі прогрестік дамыған сайын, қалалық жобалау су тасқыны, температура өзгерісі және күшейе түсетін дауылдардың зиянды әсерлерін тұрақтылық және төзімділік көзқарасымен азайта алады. Осы арқылы қалалық жобалау саласы ұзақ қызмет етуді ескере отырып салынған, мысалы, нөлдік көміртекті қалалар сияқты ортаны құруға ұмтылады. Бүгінгі қалалар ресурстарды азайту, қалдықтарды өндіру және ластануды барынша төмендетуі керек, сонымен қатар климаттың бұрын-соңды болмаған өзгерістеріне төтеп беруге дайын болуы керек. Шынайы төзімді болу үшін қалаларымыз тек климаттық апаттан ғана емес, одан да жақсы жағдайға қарай дами білуі керек. Бұл саладағы тағы бір мәселе – қала құрылысы мен қалалық жобалаудың «аналары» жоқ деп жиі есептеледі. Алайда, бұл рас емес, көптеген әйелдер осы салаға белсенді үлес қосты, соның ішінде Мэри Кингсбери Симхович, Флоренс Келли және Лилиан Уолд сияқты қалалық әлеуметтік қозғалыстың көрнекті лидерлері. Қалалық әлеуметтік қозғалыс – бұрыннан белгілі «қалалық практикалық» және «қалалық сұлулық» қозғалыстарының арасында пайда болған қозғалыс. Бұл қозғалыстың басты назарында қалалық мәселелерге қатысты экономикалық және әлеуметтік теңдік тұрды. Әділдік қалалық жобалаудың маңызды мәселесі болып табылады және бола бермек. Бұрын айтылғандай, өткен қалалық стратегиялар қоғамдастықтың қарапайым шаралармен түзетуге келмейтін әділетсіздіктеріне себеп болды. Қалалық жобалаушылар әділдік мәселесін шешкенде, олар көбінесе өткеннің әділетсіздіктеріне назар аударулары керек және жобалау жұмыстарында нәсіл, орын және әлеуметтік-экономикалық жағдайдың нюанстарын естен шығармауы керек. Бұл негізгі қызметтерге, көлікке қолжетімділікті қамтамасыз етуді, сондай-ақ экономикалық пайда үшін кеңістікті тауарға айналдыру және джентрификацияға қарсы күресті қамтиды. Вашингтон университетіндегі Сент-Луис қаласындағы «Бөлінген қалалар бастамалары» және Гарвардтағы «Әділ қалалар зертханасы» сияқты ұйымдар қалалық жобалауда әділдікті насихаттаумен айналысады. 1970 жылға дейін қалалар мен қалаларды жобалауда мүгедектердің қажеттіліктері ескерілмеді. Сол кезде мүгедектер әлеуметтік кедергілерді жою арқылы олардың әлеуетті үлесін мойындауды талап ететін қозғалыстар құрды. Мүгедектер мүгедектіктің «медициналық моделін» сынға алды, ол физикалық және психикалық проблемаларды жеке «трагедия» ретінде қарастырды және мүгедектерді оларды көтере білуші «батыл» адамдар деп санады. Олар орнына «әлеуметтік модельді» ұсынды, ол мүгедектерге кедергілердің себебі құрылыс ортасының дизайны және дені сау адамдардың көзқарасы екенін айтады. Мүгедектерден құралған «Қолжетімділік топтары» құрылды, олар жергілікті аумақтарды тексерді, жоспарлау өтінімдерін қарады және жақсартулар бойынша ұсыныстар жасады. Сол кезде «қолжетімділік жөніндегі мамандардың» жаңа мамандығы құрылды, олар қолжетімділік топтарының ұсыныстарына негізделген нұсқаулар жасады, қолданыстағы ғимараттарды жөндеуді қадағалады және жаңа ұсыныстардың қолжетімділігін тексерді. Көптеген жергілікті билік органдары қазір «Қолжетімділік қауымдастығы» тарапынан реттелетін қолжетімділік жөніндегі мамандарды жұмысқа алады. 1992 жылы Құрылыс ережелеріне жаңа тарау (M бөлімі) енгізілді. Бұл мәселе бойынша заңнаманың болуы пайдалы болғанымен, талаптар өте аз болды, бірақ үнемі өзгерістермен жақсартылуда. 1995 жылғы Мүгедектерді кемсітуге қарсы заң қалалық ортада мүгедектер мәселесі бойынша хабардарлықты арттыруды және іс-қимылдарды жүзеге асыруды жалғастыруда. Жүру мүмкіндігі мәселесі соңғы жылдары жоғарыда аталған климаттың өзгеруіне байланысты ғана емес, сонымен қатар тұрғындардың денсаулығына байланысты да маңызды орын алды. Көлікке бағытталған қалалық жобалау осындай нәтижелерге әрқашан кері әсерін тигізеді. Ішкі жанатын қозғалтқыштарға жақын жерде тұратын тұрғындар қауіпті ауаның ластануынан зардап шегеді, бұл жүрек-қан тамырлары ауруларына әкеледі, олар жедел (гипертония және жүрек соғуының өзгеруі) және созылмалы (атеросклероздың тікелей дамуы) болып бөлінеді. Жыл сайын ауаның ластануынан көлік апатынан өлетіндер санынан көп. Бұл мәселе пойыздар мен велосипедтер сияқты ұзақ және орта қашықтыққа жүруге арналған баламалы көлік түрлері үшін қозғалыстарды күшейтуге пайдаланылды, ал жаяу жүру қысқа қашықтыққа жүрудің негізгі құралы ретінде қарастырылды. Бұл екі бағыттан бірдей пайда әкелер еді. Жүруден туындайтын физикалық белсенділік және көмірқышқыл газы, күкірт диоксиді, азот диоксиді сияқты зиянды бөлшектердің болмауы диабет, гипертония және жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты көптеген аурулардың алдын алуға және тәуекелді азайтуға көмектеседі. Жүруден туындайтын физикалық белсенділік деңгейі ашық қоғамдық кеңістіктердің, сауда дүкендерінің, жасыл желектердің көптігімен тығыз байланысты. Бұл атрибуттардың барлығы қоғамда әлеуметтік өзара әрекеттесуді жеңілдететін ашық қоғамдық кеңістіктердің арқасында күшті әлеуметтік және эмоционалдық денсаулыққа да үлес қосады деген пікірлер айтылуда. Бұл мәселе ең бастысы АҚШ-та кең таралған, онда неолиберализмнің өркендеуі көлікке бағытталған инфрақұрылымды тікелей және бейвелеп дамытуға себеп болды.

The field of urban design holds enormous potential for helping us address today's biggest challenges: an expanding population, mass urbanization, rising inequality, and climate change. In its practice as well as its theories, urban design attempts to tackle these pressing issues. As climate change progresses, urban design can mitigate the results of flooding, temperature changes, and increasingly detrimental storm impacts through a mindset of sustainability and resilience. In doing so, the urban design discipline attempts to create environments that are constructed with longevity in mind, such as zero carbon cities. Cities today must be designed to minimize resource consumption, waste generation, and pollution while also withstanding the unprecedented impacts of climate change. To be truly resilient, our cities need to be able to not just bounce back from a catastrophic climate event but to bounce forward to an improved state. Another issue in this field is that it is often assumed that there are no mothers of planning and urban design. However, this is not the case, many women have made proactive contributions to the field, including the work of Mary Kingsbury Simkhovitch, Florence Kelley, and Lillian Wald, to name a few of whom were prominent leaders in the City Social movement. The City Social was a movement that steamed between the commonly known City Practical and City Beautiful movements. It was a movement that’s main concerns lay with the economic and social equalities regarding urban issues. Justice is and will always be a key issue in urban design. As previously mentioned, past urban strategies have caused injustices within communities incapable of being remedied via simple means. As urban designers tackle the issue of justice, they often are required to look at the injustices of the past and must be careful not to overlook the nuances of race, place, and socioeconomic status in their design efforts. This includes ensuring reasonable access to basic services, transportation, and fighting against gentrification and the commodification of space for economic gain. Organizations such as the Divided Cities Initiatives at Washington University in St. Louis and the Just City Lab at Harvard work on promoting justice in urban design. Until the 1970s, the design of towns and cities took little account of the needs of people with disabilities. At that time, disabled people began to form movements demanding recognition of their potential contribution if social obstacles were removed. Disabled people challenged the 'medical model' of disability which saw physical and mental problems as an individual 'tragedy' and people with disabilities as 'brave' for enduring them. They proposed instead a 'social model' which said that barriers to disabled people result from the design of the built environment and attitudes of able bodied people. 'Access Groups' were established composed of people with disabilities who audited their local areas, checked planning applications, and made representations for improvements. The new profession of 'access officer' was established around that time to produce guidelines based on the recommendations of access groups and to oversee adaptations to existing buildings as well as to check on the accessibility of new proposals. Many local authorities now employ access officers who are regulated by the Access Association. A new chapter of the Building Regulations (Part M) was introduced in 1992. Although it was beneficial to have legislation on this issue the requirements were fairly minimal but continue to be improved with ongoing amendments. The Disability Discrimination Act 1995 continues to raise awareness and enforce action on disability issues in the urban environment. The issue of walkability has gained prominence in recent years, not only with the concerns of the aforementioned climate change, but also the health outcomes of residents. Car centric urban design has an invariably negative effect on such outcomes. With proximity to internal combustion engines, residents tend to suffer from dangerous levels of air pollution which lead to cardiovascular complications ranging from the acute, in hypertension and alterations in heart rate, and the chronic, the outright development of atherosclerosis. More people die from air pollution each year than from car accidents. This issue has been used to fuel movements for alternative forms of long to mid range transportation such as trains and bicycles, with walking as the primary means of short range travel. This would bring benefits from two simultaneous avenues. The physical activity from walking, and the lack of particulate matter (carbon dioxide, sulfur dioxide, nitrogen dioxide, etc.) has shown to alleviate and lower the risk of many maladies such as diabetes, hypertension and cardiovascular disease. Physical activity levels from walking are closely related to the abundance of open public spaces, commercial shops, greenery, among others. These attributes also have been stated to contribute to stronger social and emotional health as the open public spaces facilitate more social interaction within communities. This issue is most prevalent in the United States, where the rise of neoliberalism directly and intentionally caused the car centric infrastructure.