Кіріспе

Жаңа Зеландия аймағы – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының шығыс жағалауында орналасқан аймақ. Хоукс шығанағының құрметіне аталған бұл аймақ, Эдвард Хоук атымен аталады. Аймақтың негізгі орталықтары – Нейпир және Гастингс қалалары, ал аймақтың ауылдық бөліктері Вайпукурау, Вайпауа және Вайроа қалаларымен қамтамасыз етіледі.

Атауы

Хоук шығанағы оның шығысындағы Хоук шығанағының атымен аталады, ол Жаңа Зеландия жағалауларындағы саяхаттарының бірінде капитан Джеймс Кук Эдвард Хоук, 1-ші барон Хоук құрметіне атаған. Маори тілінде Хоук шығанағының атауы – Те Матау-а-Мауи (әдеби (сөзбе-сөз) Мауиге тиесілі балық аулау ілгіші). Бұл атау Мауидің Жаңа Зеландия аралдарын судан көтерген дәстүрлі әңгімесінен шыққан. Аңыз бойынша, Хоук шығанағы – Мауи қолданған балық аулау ілгіші, ал Портленд аралы мен Кейп Киднапперс тиісінше ілгінің солтүстік және оңтүстік ұштары болып табылады. Хоук шығанағы – Жаңа Зеландиядағы атауында иелік апострофы бар екі жердің бірі, екіншісі – Артур өтегіші. Капитан Кук бастапқыда шығанақтың атына апостроф қойған, бірақ тұрақсыз болды және бір күннен кейін атын апострофсыз жазды. Жаңа Зеландиялықтардың көптегені бұл есімді апострофсыз жазады.

Ерте тарих

ХІХ ғасырда шығанақтың жағалауында қашалот аулау станциялары жұмыс істеді. Хоукс-Бэй провинциясы 1858 жылы Напиерде ақпан айында өткен жиыннан кейін Веллингтон провинциясынан бөлініп, Жаңа Зеландияның провинциясы ретінде құрылды. 1876 жылы Жаңа Зеландиядағы барлық басқа провинциялармен бірге бұл провинция да таратылды. Оның орнына провинциялық аудан құрылды.

1931 жылғы жер сілкінісі

1931 жылдың 3 ақпанында Нейпир мен Гастингс Жаңа Зеландияның ең қорқынышты табиғи апаты – Рихтер шкаласы бойынша 7,9 балға тең жер сілкінісінен қирады, нәтижесінде 256 адам қаза тапты. Нейпир қайта жаңартылды және қазір қала әлемге арт-деко стиліндегі ғимараттарымен танымал, сонымен қатар әр ақпан айында Art Deco мерекесін тойлап, өзінің мәдени мұрасын сақтайды. MTG Hawke's Bay, бұрынғы Hawke's Bay мұражайы және өнер галереясы, жер сілкінісінің себептері мен салдарына арналған көрме ұйымдастырған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс суасты қайығы U 862 Напиер аймағының суларына ешкім байқамай кіріп, Sound Shell жанында су бетіне шықты. Суасты қайығы Напиер портынан шығып келе жатқан "Пукеко" бу кемесіне торпеда атып, бірақ шамадан тыс жақын өткен.

Габриэль циклоны

2023 жылдың 13 және 14 ақпанында Габриэль циклоны Солтүстік аралдан өтіп бара жатқанда Хоукс шығанағында кең ауқымды зардаптарға әкелді. Тутаэкури өзені жағасынан асып, су тасқынына ұшырағаннан кейін Редклифтің басты қосалқы станциясы зақымданғандықтан 16 000-нан астам үй электр қуатынан, телефон байланысынан және интернеттен үзіліп қалды. Өзен төмен ағысында, Тарадейл, Миани және Аватото қалаларының маңызды бөліктері суға батқан өзенді қоршаған төмен жазықтардан 1000 адам эвакуацияланды. Су тасқыны 4 көпірді, оның ішінде Тардальдің оңтүстігіндегі маңызды өткел болып табылатын Редклиф көпірін қиратты. SH2 және SH51 көпірлері ауыр зақымдар алды, бірақ құлап түспеді. Тұтаэкури өзенін кесіп өтетін Палмерстон-Норт Гисборн тарам жолының бір бөлігі де құлады. Нгаруроро өзені де жағасын бұзып, Омаху қаласын су басып, нәтижесінде 20 адам тікұшақпен эвакуацияланды. Уайроада Уайроа өзені жағасынан асып, қаланың шамамен 15 пайызын су басып кетті. SH2-нің Мохака өзеніндегі көпірінің оңтүстігіндегі кең ауқымды зақымдардан және SH2-ні солтүстікке жапқан тау жылауларынан кейін Уайроаға жол тоқтатылды. Орталық Хоукс шығанағында сумен жабдықтау тоқтатылды, ал Вайпара өзені рекордтық деңгейге жеткеннен кейін шығыс Вайпауа үшін міндетті эвакуация жарияланды. Қазіргі уақытта жалпы шығын мен зардаптардың мөлшері белгісіз.

География

Бұл аймақ Солтүстік аралдың шығыс жағалауында орналасқан. Ол қазіргі Хоук шығанағының бұрынғы атауын мұра еткен, бұл солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай Махиа түбегінен Кейп Киднаперсқа дейін 100 шақырымға созылатын үлкен, жартылай дөңгелек шығанақ. Хоук шығанағы аймағына солтүстік және орталық шығанақтың төбелі жағалаулары, солтүстіктегі Вайроа өзенінің жайылмасы, оңтүстіктегі Гастингс маңындағы кең құнарлы Херетаунга жазығы және Кавека мен Руахин тауларына дейін созылатын төбелі ішкі аймақ кіреді. Тарапонуи тауының биік шыңы құрлық ішінде орналасқан. Хоук шығанағының жағалауына бес ірі өзен құяды. Солтүстіктен оңтүстікке қарай олар: Вайроа өзені, Мохака өзені, Тутаекури өзені, Нгаруроро өзені және Тукитуки өзені. Солтүстік Хоук шығанағында, жағалаудан шамамен 35 шақырым қашықтықта орналасқан Уайкаремоана көлі, Хоук шығанағындағы ең үлкен көл, Солтүстік аралдағы төртінші және Жаңа Зеландиядағы он алтыншы көл болып табылады. Аймақта Жаңа Зеландиядағы ең ұзын жер аты бар төбе орналасқан, ал 2009 жылғы Гиннес рекордтар кітабына сәйкес, әлемдегі ең ұзын төбе де осы. Таумата-вакатангиханга-коауау-о-таматае-тури-пукакапики-маунга-хоронуку-покай-вануа-китанатаху – Уайпукураудан алыс емес, Хоук шығанағының оңтүстігіндегі ерекше көзге түспейтін төбе.

Ауыл шаруашылығы

Бұл аймақ бау-бақша шаруашылығымен әйгілі, жазықтарда үлкен жеміс бақтары мен жүзімдіктер орналасқан. Аймақтың төбелі бөліктерінде қой және мал шаруашылығы басым, ал қиын өңделетін аймақтарда орман шаруашылығы участалары кездеседі. Хоукс-Бейде бау-бақшаға жарамды жерлердің көлемі Жаңа Зеландиядағы Кентербери және Марлборо аймақтарынан кейін үшінші орында тұрады. Жер ауданы бойынша ең көп өндірілетін дақылдар: алма (4 750 га), шарап жүзімі (3 620 га), қабақ (3 390 га) және бұршақтар (1 360 га).

Шарап

Климат құрғақ және қоңыржай, ал ұзақ, ыстық жаздар мен салқын қыстар жүзім өсіруге өте қолайлы ауа-райы ұсынады. 19-шы ғасырдың ортасында миссионерлер Хоукс-Бейде алғашқы жүзімді қалпына келтірді, және қазір ол толық денелі қызыл шараптар үшін маңызды орынға айналды. Шарап аймағы Марлборо шарап аймағынан кейін екінші орында тұр, жүздіктерге және 2018 жылы 91 жұмыс істеп тұрған шарап зауыты бар.

Әуе кеңістігі

Хоук шығанағы Махиа түбегінде орналасқан Rocket Lab ұшыру кешені-1-ге үй иесі, бұл Жаңа Зеландияның алғашқы орбиталық ұшыру алаңы. Вайроа ауданында ғарыш жағалауы – Space Coast New Zealand орналасқан, одан ғарышқа ұшырылымдарды тамашалауға болады. Rocket Lab 2018 жылдың қаңтар айында Humanity Star жұлдызын сәтті ұшырғаннан кейін жылына бірнеше рет Electron зымырандарын ұшырып тұрады.

Әуе қатынасы

Хоукс-Бей аймағы Хоукс-Бей әуежайы (сонымен қатар Нэпиер әуежайы деп те аталады) арқылы қызмет көрсетеді. 2013 жылғы маусымға дейінгі 12 айда терминал арқылы 452 000 жолаушы өтті. 2017 жылғы маусымға дейінгі 12 айда бұл көрсеткіш 652 426-ға өсті. Гастингс әуежайы – Гастингс қаласының жанындағы Бридж Па елді мекенінде орналасқан кішкентай, бақылаусыз әуежай.

Жолдар

Хок шығанағына және одан шығатын аймақтық саяхат 2-ші және 5-ші мемлекеттік автомобиль жолдарымен, сондай-ақ Тайхапе-Нейпир жолы арқылы жүзеге асырылады. 38-ші мемлекеттік тас жол да аймақаралық байланысқа мүмкіндік береді, бірақ ішінара асфальтталмағандықтан оны аз қолданады. 2-ші мемлекеттік тас жол Гисборннан оңтүстікке қарай келіп, Шығыс Кейп аймағын Хок шығанағымен жалғастырады. Ол Нухака және одан кейін Ваироа қалалары арқылы өтеді, Мохака виадугының жанында Мохака өзенін кесіп өтеді. Содан кейін Хок шығанағының солтүстік төбелері арқылы иіліп, Тютира көлінің жанынан өтеді. Жол мұхитқа жетеді, содан кейін Виринамиден өтіп, 5-ші мемлекеттік тас жолдың соңымен қиылысады. Bay View қасынан өтіп, Пандора тоғанының жанындағы Нейпирге кіргенде Хок шығанағы әуежайынан өтеді. Нейпирден өтетін кезінде ол Тарадейлден өтетін 50-ші мемлекеттік тас жолмен бірге жүреді. Хок-Бэй автожолы жолдың келесі бөлігін құрайды, ол Құрманғазы және Нұрароро өзендерін кесіп өтеді. Содан кейін жол Хастингс және Флексмир қалаларын екіге бөліп өтеді. Жол Херетаунга жазықтары арқылы Орталық Хок шығанағына дейін жалғасады, Отане, Вайпава және Вайпукурау қалаларын байланыстырады. Содан кейін ол Такапауға қарай беттейді, онда 50-ші мемлекеттік тас жолдың екінші ұшымен кездеседі. Такапаудан кейін ол Тараруа ауданына қарай, Норсууд және Данневирке қалалары арқылы өтеді. 2-ші мемлекеттік тас жол – Нейпир-Хастингстен оңтүстікке қарай Палмерстон-Норт және Веллингтон сияқты ірі орталықтарға барудың негізгі бағыты. 5-ші мемлекеттік тас жол Хок шығанағына солтүстік-батыстан Нейпир-Таупо жолы ретінде кіреді. Ол Хок шығанағы мен солтүстіктегі ірі орталықтар арасындағы негізгі байланыс болып табылады – Окленд, Гамильтон, Тауранга, Роторуа және Таупо қалаларын қоса алғанда. Жол аймақтың төбелі ішкі бөлігінен өтеді. Ол Эскдейлден өткеннен кейін 2-ші мемлекеттік тас жолмен қосылады. Тайхапе-Нейпир жолы Хок шығанағы мен Рангитикей және Руапеху аудандары арасындағы құрлықтағы бағытты қамтамасыз етеді, Тайхапе, Вайору және Охакуне қалаларымен байланыс құрады. 50-ші мемлекеттік тас жол Нейпирдегі Ахуририден басталады және 2-ші мемлекеттік тас жолмен бірге жүргеннен кейін бөлініп, Фернхилл, Маракекахо, Тикокино, Онгаонга және Эшли Клинтон сияқты аймақтың ішкі бөліктерін байланыстырады. Жол Такапау маңындағы 2-ші мемлекеттік тас жолмен қиылысатын жерде аяқталады.

Хоукс-Бэйдің мерейтойы

Хоукс-Бэй мерейтойы – Еңбек күніне дейін соңғы жұма күні жыл сайын тойланатын мереке. Ол Хоукс-Бэйдің тарихи провинциялық шекараларында аталып өтеді.

Медиа

Аймаққа Radio Kahungunu, The Hits 89.5, More FM, Radio Hawke's Bay (бұрынғы Radio Kidnappers) және жергілікті Bay FM сияқты түрлі радиостанциялар қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, көптеген ұлттық коммерциялық және коммерциялық емес операторлардың аймақты қамтитын таратушылары бар.

Парктер мен табиғат

Хоукс-Бейде көптеген саябақтар, ормандар, жағажайлар және түрлі табиғи көрікті орындар бар. Нейпир және Гастингс қалаларында көптеген саябақтар орналасқан, олардың ішінде Гастингстегі Корнуолл, Фримли және Виндзор саябақтары, ал Нейпирде Андерсон паркі, Парк аралы, Тарадейл паркі және Ботаникалық бақтар бар. Виндзор паркінде Splash Planet ойын-сауық және су паркі орналасқан, ол жаз айларында жұмыс істейді. Хоук шығанағының оңтүстік-шығыс ұшындағы Кейп Киднапперс танымал туристік орын. Кейп 6500-нан астам Австралиялық қарақаздың көбейетін жері болғандықтан, маңызды құс аймағы ретінде белгіленген.

Тағам

Хоукс-Бэй шарап өсіру аймағы Жаңа Зеландияның ең тамаша шараптарын шығарады, және олар жергілікті аспен бірге жылына екі рет Food And Wine Classic фестивалінде тойланады. Фестивальдер қыс айларында бірнеше демалыс күні, ал жаз айларында он күнге созылады, мыңдаған туристерді, соның ішінде көптеген шетелдік қонақтарды тартады.

Музыка

Нейпир қаласы 1993 жылдан бері жыл сайынғы Миссиялық концерттің туған жері. Тарадейлдегі Миссия Эстейт шарап зауытында өтетін бұл шараға Кенни Роджерс, Элтон Джон, Ширли Бэсси, Род Стюарт, The B 52's, Белинда Карлайл, Рей Чарльз және Эрик Клэптон сияқты әртістер шақырылған. 2009 жылғы концертке Лионель Ричиді шақыру жоспарланған, бірақ жаңбырдың салдарынан концерт күшін жойды. Ұлыбританиялық музыкант Тайчо Джонс Хаукс-Бейдегі Гастингс қаласында болғанда, Джонатан Квармби продюсерлік еткен "Don't Be Afraid" атты әнді жазуға шабыланды.

Спорт

Хоукс-Бэй регби одағының өкілді командасы, Magpies, Жаңа Зеландияның жыл сайынғы кәсіби ұлттық регби одағы жарысы – Mitre 10 Кубогында ойнайды. Команда провинциялық регбиде Хоукс-Бэй аймағын көрсетеді және ойыншыларын провинциялық одаққа қатысты клубтардан тартады. Команда өз үй ойындарын Нейпирдегі Маклин паркінде өткізеді. Хоукс-Бэй атынан ойнайтын ойыншылар жыл сайынғы трансұлттық Super Rugby жарысында "Харрикейнз" командасы үшін де ойнауға құқылы. Хоукс-Бэй бірнеше All Blacks ойыншысын тәрбиеледі. Хоукс-Бэй Хоукс командасы Жаңа Зеландия Ұлттық баскетбол лигасына қатысады.

Сейсмикалық

Хоукс-Бей – Жаңа Зеландияның ең сейсмикалық белсенді аймақтарының бірі және көптеген үлкен әрі көбінесе зиян келтірген жер сілкінісін бастан өткерді. 1800 жылдан бері аймақта 50-ден астам зиянды жер сілкінісі тіркелді. + Күні Орналасқан жері Магнитуда (ML) Тереңдігі Қаза тапқандар Қосымша ақпарат 8 шілде 1843 Тикокинодан 25 км батысқа 7.6 12 км 2 22 ақпан 1863 Вайпукурау 7.5 25 км 1863 Хоукс-Бей жер сілкінісі 14 қыркүйек 1875 Махия түбегі 5.8 25 км 9 тамыз 1904 Порангахау 7.0 16 км 28 маусым 1921 Кавека орман паркі 6.7 80 км 12 ақпан 1930 Порангахау 6.2 33 км 3 ақпан 1931 Напиерден 20 км солтүстікке 7.8 20 км 256 1931 Хоукс-Бей жер сілкінісі 3 ақпан 1931 Напиерден 25 км солтүстік-шығысқа 5.8 25 км 8 ақпан 1931 Уайроа 6.4 60 км 13 ақпан 1931 Напиерден 50 км шығысқа 7.3 30 км 5 мамыр 1932 Напиерден 50 км шығысқа 5.9 12 км 16 қыркүйек 1932 Уайроа 6.9 12 км 5 наурыз 1934 Понгароа 7.2 12 км 15 наурыз 1934 Уайроа 6.3 25 км 26 ақпан 1940 Гастингс 6.0 25 км 1 наурыз 1950 Уаикаремоана көлі 5.8 60 км 10 ақпан 1951 Порангахау 6.2 33 км 6 қазан 1980 Гастингс 5.7 30 км 19 ақпан 1990 Порангахау 6.2 34 км 13 мамыр 1990 Порангахау 6.4 30 км