Кіріспе

Португалиядағы эко-социалистік саяси партия

"Жасылдар" Экологтар партиясы (Partido Ecologista "Os Verdes", pɐɾˈtiðu ekuluˈʒiʃtɐ uʒ ˈveɾðɨʃ, PEV) – португалиялық эко-социалистік партия.

Бұл Португалияның алғашқы экологтық партиясы, және 1982 жылы құрылғаннан бері PEV Португалия Коммунистік партиясымен (ПКП) тығыз байланыста болды. 1987 жылдан бастап, ол барлық заңнамалық және жергілікті сайлауларға Біртұтас Демократиялық Коалиция (ОДК) құрамында қатысты, оған ПКП да кіреді. 1983-1987 жылдар аралығында PEV Біріккен Халық Альянсының құрамында болды, сонда да ПКП қатысты. Осы себепті PEV жиі ПКП-нің "қосымшасы" деп сынға ұшырайды. Бұрынғы премьер-министр Жозе Сократес та осы пікірді білдірген. PEV жергілікті кеңестерде көптеген мандаттарға ие, бірақ 2022 жылғы қаңтардағы сайлаудан кейін парламенттегі өкілдігін жоғалтты.

Тарих және жалпы ақпарат

Партия 1982 жылы құрылды, бастапқыда «Жасылдар» партиясы (Movimento Ecologista Português – Partido "Os Verdes") деп аталды, Португалия қоғамында экологиялық қозғалысты насихаттауға мүдделі Португалия азаматтарының тобы Португалия Коммунистік партиясының қолдауымен, оның құрамында оның мүшесі Зита Сеабра болды. 1970 жылдардың соңында Жер жаңа экологиялық проблемаларға тап болды, мысалы, парниктік эффект және озон қабатының жұқаруы. Португалия қоғамында осы мәселелерге қатысты хабардарлықтың және ұйымдасқан экологиялық қозғалыстың болмауы, осындай проблемаларды саяси күн тәртібіне енгізу мақсатымен «Жасылдар» экологиялық партиясының құрылуына әкелді. Партия құрылғаннан кейін бірден аймақтық топтар құрды, және осы топтар содан бері өсіп келеді. Партияның бүкіл елдегі өсуі көптеген мүшелерге ХДС-тің сайлау тізімдеріне қосылуға мүмкіндік берді, ал кейбіреулері түрлі лауазымдарға сайланды. Қазіргі уақытта (2022 жылғы мәлімет бойынша) PEV муниципалдық палаталарда, муниципалдық ассамблеяларда және приходтық ассамблеяларда өкілдерге ие, бірақ Португалия Парламентінің (Республика Ассамблеясы) құрамында өкілдері жоқ. Партияның Коммунистік партиямен тығыз байланысы сынға ұшырауда. PEV ешқашан жеке сайлауға қатыспағандықтан, кейбір оңшыл саясаткерлер оны «Сырттан жасыл, іштен қызыл» деп атады. Дегенмен, екі партияның кейбір мәселелердегі ресми ұстанымдары өте әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, бұқа күресіне қатысты ұстанымдары. PEV Ұлттық сайлау комиссиясы мен Ұлттық білім беру кеңесінде де өкілдік етеді. Партияның жастар бөлімі – 1989 жылы құрылған Эколоевм, ол Еуропалық жас «жасылдар» федерациясының негізін қалаушы мүшесі. PEV «Жасыл жапырақ» (Folha Verde) газетін шығарады, ол өзінің ерекше дизайны мен стилі үшін бірнеше баспасөз жүлдесіне ие болды. PEV 2015–2019 жылдар аралығындағы социалистік Коста үкіметін сенім мен жарақаттау туралы келісім арқылы қолдады. 2022 жылғы парламенттік сайлауда PEV парламенттегі қалған өкілдігінен айырылды.

Сайлау нәтижесі

Сайлауларда PEV Португалия Коммунистік партиясымен тығыз одақтас, бастапқыда Бірыңғай Демократиялық Коалицияда. Осы себепті кейбір адамдар Os Verdes партиясына "melancias" (әдеби мағынасында – көкпек: сырты жасыл, іші қызыл) деген лақап ат қойған. Мұндағы "жасыл" партияның өзін-өзі экологиялық деп жариялауына байланысты, ал "қызыл" – "коммунистік" идеологияны білдіреді.

Жергілікті сайлау нәтижесі

Жергілікті сайлаулардың нәтижесі
Жыл Коалиция Сайлау түрі Дауыс беру пайызы Мандаттар
1985 APU Жергілікті 942,147 19.4% 305
1989 CDU Жергілікті 633,682 12.8% 252
1993 CDU Жергілікті 689,928 12.8% 246
1997 CDU Жергілікті 643,956 12.0% 236
2001 CDU Жергілікті 557,481 10.6% 202
2005 CDU Жергілікті 590,496 11.0% 203
2009 CDU Жергілікті 537,329 9.7% 174
2013 CDU Жергілікті 552,690 11.1% 213
2017 CDU Жергілікті 489,189 9.5% 171
2021 CDU Жергілікті 410,666 8.2% 148