Кіріспе

Гавай аралдарының мұрагерлік ханзадасы (1858–1862)
Камехамеха III және Джейн Лахилахиның заңды емес ұлы

1858 жылдың 24 мамырында Гавай Корольдігінің тағына мұрагерлік ханзада және мұрагер етіп жарияланды. Ол "Халық кеңесі" тарапынан "Гавай ханзадасының Патшалық Билігі" деп аталынды. Гавай халқы оны қатты жақсы көріп, лақап атымен "Ка Хаку О Гавайи" ("Гавайидің Иесі") деп шақыратын, және Камехамеха әулетінің соңғы үміті деп есептелінетін. Оның дүниеге келуі Гонolulu қаласында ғана емес, барлық аралдарда көп күндік той-думандармен аталып өтті. Ол 1839 жылы Камехамеха III-нің ұлы, ханзада Кеаве Авеула о Каланиден кейін туған Гавай монархының алғашқы баласы болды, сондай-ақ, Гавай монархының соңғы баласы еді. Оған асырап алған әкесі Кауикеаулидің құрметіне Кауикеаули Калейопапа деген гавай аты берілді, ол Камехамеха III ретінде таққа отырған. Гавай тілінен аударғанда, бұл есім "басшылардың ұзын тізбегінен туған сүйікті бала, аспандағы белгі" деген мағынаны білдіреді. Патша және патшайым ұлын "Бейби" деп атады. Бірақ оның кахуларына (күзетшілеріне) айтқанда, оны Кауикеаули деп атады, осылайша Гавай халқы да оны атады. Ол Ұлыбританияның болашақ королі VII Эдуардтың құрметіне Альберт Эдуард деп аталды. Патшалықтарының үлкен айырмашылықтарына қарамастан, королева Эмма мен королева Виктория хат алмасып, өмір бойына дос болып қалды. Ол дүниеге келгеннен кейін он күн өткен соң, Жоғарғы Сот төрағасы Элиша Хант Алленнің екінші әйелі Мэри Аллен ұл табалды, оның аты Фредерик болды. Екі бала дос болып өсті, және Аллен ханзаданы "өте жақсы мінезді, әдепті, ақылды, бойжеткен және өте қуанышты, тыныш темпераментті бала" деп сипаттады.

Өлім

1862 жылдың тамызында әдеттегідей тыныш бала алаңдап, денсаулығы нашарлай бастады. Сол кездегі газеттер осы ауруды "мидың қызуы" деп жариялады, қазір бұл менингит деп аталады. Кейіннен жазған хатында Лилиуокалани патшайым баланы аяқ киім үшін болған дауылдан кейін жазалап, суық суға шайып қойған әкесін кінәлады. Ата-ана қызуды күн соққандықтан деп жаңылысты. Қазіргі заманғы медицина тарихшысы және Гонолулу қаласындағы дәрігер Альберттің өлімінің мүмкін себептерін зерттеді. Олар ханзада апендициттен қайтыс болған деген қорытындыға келді. Жергілікті және британдық теңізшілердің дәрігерлері оның ауруының себебі мен емдеуін білмеді. Ханзаданың жағдайы нашарлағанда Камехамеха IV және королева Эмма королева Викториядан Англикан шіркеуінен епископты жіберіп, ханзаданы крещение рәсімінен өткізуді сұрады. Олар сондай-ақ королева Викторияны оның тәрбиешісі болуын өтінді. Королева Виктория екі өтінішке де келісіп, крещениеге арналған үш фут биіктіктегі әсем күміс тостаған жіберді. Епископ Томас Неттлшип Стейли жіберілді, бірақ ол қазан айында ғана келді. Ханзаданың денсаулығы нашарлаған соң, 23 тамызда Каваиахао шіркеуінің американдық пасторы Эфраим В. Кларк оны крещение рәсімінен өткізді. Епископтық литургия қолданылды, ал британдық комиссар Уильям Уэбб Фоллетт Сингке тәрбиешілердің орнында тұрды. Бүгінде бұл мақбара Гавай патшалық отбасының көптеген мүшелерінің жерленген орны. Патшаның депрессиясы соншалықты күшті болды, ол тақтан бас тартуды ойлады. Бір жылдан кейін ол да қайтыс болды. Өкінішін білдіру үшін королева Эмма өзінің есімін Калелеоалани ("Көктегі басшының ұшуы") деп өзгертті, бұл оның екі есе қайғысын бейнелеу үшін жасалды.

Мұра

Оның өлімі әкесін конституциялық түрде танылған мұрагерсіз қалдырды. Осының салдарынан, 1864 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Кухина Нуи (Альберттің тәтесі) заң шығарушы орган оның інісінің патшалыққа өтуіне шешім қабылдағанша, мемлекет басшысының бос лауазымын бір күнге толтыруға мәжбүр болды. Төрт жасар ханзада Гавайиде Корольдік мавзолейден басқа да із қалдырды. Кауаи аралындағы Принсвилл аймағы 1860 жылы Камехамеха IV отбасының сапарынан кейін, Камехамеха III және IV-нің сыртқы істер министрі, шотландтық Роберт Криттон Вилли жас ханзаданың құрметіне атады. 1867 жылы Элиша Аллен бұл жерді сатып алып, оны қант плантациясына айналдырды. Одан кейін ол курортқа айналдырылды, оның басты көшесі Ка Хуку көшесі деп аталды. Камехамеха III-нің туған жеріне апаратын жол Гавайи аралындағы Кеауху шығанағының жанындағы Калейопапа көшесі деп аталады. Гонолулу қаласының орталығындағы Лейопапа а Камехамеха ғимараты (Мемлекеттік кеңсе мұнарасы) да оның құрметіне аталған. Жергілікті халықтың әңгімелеріне сәйкес, оның рухы 235 Оңтүстік Беретания көшесіндегі ғимаратта мекендейді.