Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVI ғасырдағы сарай музыканты мемлекетке опасыздық жасады және ізгіліксіздікке қатысты деп айыпталып, жазаланды. Марк Смитон (шамамен 1512 – 17 мамыр 1536) – Англия королі Генрих VIII сарайының музыканты, королева Анна Болейннің үйінде қызмет еткен. Смитон, королеваның інісі Джордж Болейн, Рочфорд виконты, Генри Норрис, Фрэнсис Уэстон және Уильям Бреретонмен бірге королева Аннамен опасыздық және мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен жазаланды.
16th century court musician executed for treason and adultery
Mark Smeaton (c. 1512 – 17 May 1536) was a musician at the court of Henry VIII of England, in the household of Queen Anne Boleyn. Smeaton, together with the Queen's brother George Boleyn, Viscount Rochford, Henry Norris, Francis Weston and William Brereton, was executed for treason and adultery with Queen Anne.
Өмірбаян
Марк Смитонның нақты туған күні белгісіз, бірақ ол 1536 жылы қайтыс болғанда шамамен 23 жаста болған деп есептеледі. Смитонның өмірі туралы нақты мәліметтер аз болса да, ол ағаш шебері мен тігіншінің баласы болған деп саналады. Оның тегі фламандтық-француздық тектен шыққан болуы мүмкін, себебі 'Smeaton' атауы де Смет немесе де Смедт сөздерінен туындаған болуы мүмкін. Әнші ретінде танымал Смитон Генрих VIII сарайында көрнекті музыкант және биші болды, кейіннен ол королева Аннаның сарайына ауысты. Ән айту қабілетімен қатар, ол лютня, виола, виргинал және орган да ойнады. Смитон бастапқыда кардинал Вулсидің хорына қосылды. Вулсинің құрметтен түскеннен кейін Смитон кардиналдың қызметінен Генрихтің Корольдік капелласына ауыстырылды, онда оның музыкалық дарыны королеваның назарына ілікті. 1532 жылы сарай музыканты болып тағайындалды. Ол төмен әлеуметтік жағдайына байланысты королеваның жақын достарының шеңберіне ешқашан кірген жоқ, олардың ішінде оның сүйікті қызметшілері мен сарайдағылар да болды. Аннаның өзі бірде оны аристократпен сөйлесетіндей сөйлеймін деп ойлағаны үшін айыптады. Сарайдағы ақын, сэр Томас Уайат есімді кісі, оның әлеуметтік деңгейін көтеруге тырысқанын айтқан өлең жазды.
Mark Smeaton's exact date of birth is unknown but it is believed he was around 23 years old when he died in 1536. While there are few specifics about Smeaton's life, it is thought that he was the son of a carpenter and a seamstress. His surname is thought to be of Flemish French Flemish origin, as 'Smeaton' could be a derivation of either de Smet or de Smedt. Known for his talents as a singer, Smeaton was a handsome musician and dancer in Henry VIII's court who later transferred into the court of Queen Anne. In addition to his singing ability, he also played the lute, viol, virginals and the organ. Smeaton originally joined the choir of Cardinal Wolsey. After Wolsey's fall from grace, Smeaton was transferred from the Cardinal's service to Henry's Chapel Royal, where his musical ability came to the notice of the Queen. Established as a court musician, he was named a Groom of the Privy Chamber in 1532. Of lowly social standing, he was never part of the Queen's intimate circle of companions, which included her favourite ladies in waiting and courtiers. Anne herself once reprimanded him for assuming she would speak to him in the same way she would speak to an aristocrat. A poem by the courtier Sir Thomas Wyatt the Elder made reference to his apparent social climbing.
Тұтқындау
Оның бақытсыздығы бір күні Винчестердегі палатасында королева Аннаның назарына түсті, ол оны виргиналда ойнауға шақырды. Кейінірек Анна мойындады: "Мамыр күнінің алдындағы сенбіде мен оны өз палатамыздағы дөңгелек терезеде тұрғанын көрдім. Неге соншалықты мұңды екенін сұрадым, ол ештеңе емес деп жауап берді". Смитонның жауабы белгісіз болды. Анна: "Мен сені ақсүйекке тәндей сөйлетпеймін, себебі сен қарапайым адамсың", - деді. Оның сөздерінің мәнін түсінген Смитон: "Жоқ, жоқ, ханым. Бір қарау жеткілікті, сау болыңыз". Тағдырлы түрде, бұл әңгіме корольдің кеңесшісі Томас Кромвельге дереу жеткізілді, ол Аннаның мемлекетке қарсы қылмыс және зина жасағанының дәлелдерін іздеп жүрген болатын. Жалпы қабылданған пікір бойынша, Анна күйеуі Генрих VIII-ді жаңа әйелге, Джейн Сеймурға үйлену үшін зина жасады деген айып тағылды, оған ол өлім жазасын іске асырғаннан кейін бір күн өткен соң кезек келді. Кромвельдің бұйрығымен Смитон 1536 жылдың 30 сәуірінде тұтқындалды. Кромвель Смитонды Степнидегі үйіне алып кетіп, "Испан жылнамасы" бойынша, оны көздеріне байланған арқанмен азаптады. Анна оның жоғалып кеткенін байқамады және оның тұтқындалғаны туралы хабарланбады. 1 мамыр күні сағат 6-да Смитон Лондон мұнарасына жіберілді. Тұтқындалғанға дейін Смитон жылқы мен киім-кешекке жомарт түрде ақша жұмсағаны белгілі болды. Бұл күдіс тудырды, өйткені Смитон жылына 100 фунт стерлингке ғана табыс табады; яғни, ол королевадан оның сүйіктісі ретінде "қызметтері" үшін ақша алған болуы мүмкін. Мұнарада Смитон королеваның сүйіктісі екенін мойындады. Бірақ мойындауы фактілермен сәйкес келмеді: Смитон 1535 жылдың 13 мамырында Гринвичте королевамен бірге болғанын айтты. Алайда, сол күні ол Гринвичте емес, Ричмондта болған. Смитонды мойындауға қысым көрсеткенде, ол королеваның жақындарының есімдерін де берді, содан кейін олардың барлығы тұтқындалды. Смитонның мойындауы нәтижесінде Аннамен зина жасады деген айыппен тұтқындалғандар: сэр Фрэнсис Уэстон, Генри Норрис, Уильям Бреретон және оның інісі Джордж Болейн, Рочфорд виконты. Смитоннан басқалары барлығы кінәсіз екендерін айтты, бірақ ешқайсысы Смитон сияқты азап көрмеді. Зина жасады деген айыппен тұтқындалғандардың ішінде Смитонның тұтқындалуы ең үлкен дау тудырды, өйткені айыптау туралы білгендер королеваның осындай төмен дәрежелі адаммен қарым-қатынаста болғанына таң қалды. Смитонның кінәсін мойындауына қатысты оқиғаның сәл басқа нұсқасын 19 ғасырдың ағылшын тарихшысы және ақыны Агнес Стрикленд айтады. Стрикленд Смитонды Саутгемптонның 1-ші графы сэр Уильям Фицвильямның шеберлігімен айыптау куәлігіне қол қоюға көндіргенін мәлімдеді. Фицвильям Смитонды мойындауға итермелегенде, ол Смитонның үрейін байқап: "Қол қой, Марк, сонда не болатынын көресің", - деді. Смитонды азаптап, немесе көндіргеніне қарамастан, "оған өмірі уәде етілгені, бірақ оның тірі қалғанын қаламайтыны айтылды".
His unhappiness was said to have caught Queen Anne's attention one day in her chamber at Winchester, when she sent for him to play the virginals. As Anne later confessed, "[On] Saturday before May Day I found him standing in the round window in my chamber of presence. And I asked him why he was so sad, and he answered and said it was no matter." Smeaton's reply was non committal. Anne replied, "You may not look to have me speak to you as I should do to a nobleman, because you are an inferior person." Knowing the truth of her words, Smeaton miserably replied, "No, no, Madam. A look sufficeth, thus fare you well." Fatefully, this conversation with the Queen was quickly reported to Thomas Cromwell, one of the King's advisors, who was looking for evidence of Anne committing treason and adultery. It is generally accepted that Anne was accused of adultery to free her husband, Henry VIII, to marry a new wife, Jane Seymour, to whom he became betrothed the day after her execution. On Cromwell's orders, Smeaton was arrested on 30 April 1536. Cromwell took Smeaton to his house in Stepney and, according to the Spanish Chronicle, is said to have tortured him with a knotted cord around his eyes. Anne is not thought to have noticed his disappearance nor had she been informed of his arrest. At 6 pm on 1 May, Smeaton was sent to the Tower of London. Before his arrest, Smeaton was known to spend lavishly on horses and liveries. This was seen as suspicious, as Smeaton earned only £100 a year; the implication being that he had received money from the Queen in exchange for "services" as her lover. While at the Tower, Smeaton confessed to being the Queen's lover. The confession did not align with the facts: Smeaton stated he was with the Queen on 13 May 1535 at Greenwich. However, it is recorded that she was not at Greenwich on that date but at Richmond. It is believed that when being pressured to confess, Smeaton also supplied the names of members of the Queen's circle and all were subsequently arrested. Those arrested for alleged adultery with Anne as a result of Smeaton's confession were Sir Francis Weston, Henry Norris, William Brereton, and her brother, George Boleyn, Viscount Rochford. All but Smeaton maintained their innocence, but none of them was tortured as Smeaton was. Out of all those arrested for adultery, Smeaton's arrest caused the greatest scandal, because those who knew of the charges were shocked that the Queen would have an affair with a person of such low degree. A slightly different version of the events surrounding Smeaton's guilty plea is told by the nineteenth century English historical writer and poet, Agnes Strickland. Strickland maintained that Smeaton was lured into signing the incriminating deposition by the subtlety of Sir William Fitzwilliam, 1st Earl of Southampton. As Fitzwilliam tried to make Smeaton feel dishonourable enough to confess, he noticed Smeaton's terror and said, "Subscribe, Mark, and you will see what will come of it". Whether Smeaton was tortured or coaxed into guilt, "it was generally said that he had his life promised him, but it was not fit to let him live to tell tales."
Халықтық ақпарат құралдарында
Смитонды 1969 жылғы «Мың күндік Анна» костюмді драмалық фильмінде Гари Бонд сомдады. Фильмде Смитон Кромвельдің қолдарынан азапталып жатқан болып көрсетілген. 1971 жылы Майкл Осборн «Генри VIII-нің алты әйелі» телесериалының екінші эпизодында Смеэтон рөлін ойнады. Бір көріністе, түйілген арқан оның көзіне оралғандығы бейнеленген. Марк Смитон кейіпірі Showtime телеарнасының «The Tudors» сериалының екінші маусымында пайда болды, оны Дэвид Алпай сомдады. Сериалда ол Аннаның ағасы Джордж Болейнмен сексуалдық қатынаста болған деп көрсетілген. Смеатонның гомосексуал ретінде бейнеленуі Рета Уорниктің теорияларына негізделген болуы мүмкін, ол Смеатон мен Джордж Болейн сексуалдық жақындыққа ие болған деп санайды. Смитон Хилари Мантелдің «Волк Холл» және «Бринг Ап тедс» романдарында, сондай-ақ Макс Фаулер ойнаған «Волк Холл» телесериалының бейімделуінде маңызды кейіпкер ретінде көрінеді. Кромвельдің көзқарасынан баяндалған оқиғада Смитон азаптаудың орнына, қорқытып, мойындауға мәжбүрленгенін көрсетеді. Ол және патшайым Аннамен зина жасады деп айыпталған тағы төрт адам Кромвельдің оларға қарсы ұзақ дайындалған кек алуының нәтижесінде жазаланады, себебі олар кардинал Вулсидің өлімінен кейін көп ұзамай оның құлауын паш еткен мазақтайтын пьесаны қойған. Майкл Пултонның Хилари Мантелдің кітаптарынан бейімделген «Волк Холл» және «Бринг Ап Тедиз» (екіншісі Англиядан Нью-Йоркке көшкен кезде «Волк Холл 2-бөлік» деп өзгертілген) атты Роял Шекспир компаниясының пьесаларында Джоуи Бэти Марк Смитон рөлін ойнады. Смеатон Гаэтано Доницеттидің «Анна Болена» операсында контральтоға арналған ер адам кейіпінде пайда болады. Джек Бенни Смитонды «Джек Бенни бағдарламасы» телешоуының (S:7 E:6) «Джек Лондон мұнарасында» атты ұзақ фантастикалық эпизодында сомдады, ол алғаш рет 1956 жылдың 2 желтоқсанында көрсетілді. Крис Клайнз Смитонды BBC деректі драмасы «Генри VIII-нің алты ханымы» (S:1 E:2) «Анна Болейн» атты эпизодында ойнады, ол алғаш рет 2016 жылы көрсетілді. Смитонды Майкл Пултонның 2024 жылғы Филиппа Грегоридің «The Other Boleyn Girl» романының сахналық бейімделуінде Нитай Леви сомдады, режиссерлік жұмысын Люси Бейли Chichester Festival Theatre үшін жасады.
Smeaton was portrayed by Gary Bond in the 1969 costume dramatic film Anne of the Thousand Days. In it, Smeaton is depicted as being tortured by Cromwell's henchmen. In 1971, Michael Osborne portrayed Smeaton in the second episode of The Six Wives of Henry VIII. One scene shows the knotted rope being twisted onto his eyes. The character of Mark Smeaton appeared in the second season of Showtime's The Tudors and was portrayed by David Alpay. In the series, he is depicted as having a sexual relationship with Anne's brother, George Boleyn. It is believed that Smeaton being portrayed as gay may have been based on the theories of Retha Warnicke, who argued that Smeaton and George Boleyn had been sexually intimate. Smeaton is fleshed out as a character in the novels Wolf Hall and Bring Up the Bodies by Hilary Mantel, and the TV miniseries adaptation Wolf Hall, in which he is portrayed by Max Fowler. Told from Cromwell's point of view, the story shows Smeaton intimidated and manipulated into a confession rather than being tortured. He and the other four accused of adultery with Queen Anne are executed as the culmination of a careful vendetta against them by Cromwell, in revenge for their production of a mocking dramatisation of the downfall of Cardinal Wolsey shortly after his death. In the Royal Shakespeare Company plays that Michael Poulton adapted from Hilary Mantel's books, also called "Wolf Hall" and "Bring Up The Bodies" (though the latter was changed to "Wolf Hall Part 2" when the plays transferred from England to New York), Joey Batey played Mark Smeaton. Smeaton appears in Gaetano Donizetti's opera Anna Bolena, in which the character is a trouser role assigned to a contralto. Jack Benny portrayed Smeaton in an extended fantasy sequence in The Jack Benny Program television show (S:7 E:6) entitled "Jack locked in the Tower of London" which originally aired 2 December 1956. Chris Clynes portrayed Smeaton in the BBC documentary drama The Six Queens of Henry VIII (S:1 E:2) entitled "Anne Boleyn" which originally aired in 2016. Smeaton was portrayed by Nitai Levi in Michael Poulton's 2024 stage adaptation of the Philippa Gregory Novel "The Other Boleyn Girl", directed by Lucy Bailey for the Chichester Festival Theatre.