Кіріспе
1814–1815 жылдардағы саяси кездесулер Хартфорд конвенциясы – 1814 жылдың 15 желтоқсанынан 1815 жылдың 5 қаңтарына дейін АҚШ-тың Коннектикут штатының Хартфорд қаласында өткен кездесулер сериясы. Онда Федералистік партияның Жаңа Англия басшылары 1812 жылғы соғысқа қатысты арыздарын және федералды үкіметтің күшейіп келе жатқан билігінен туындаған саяси мәселелерді талқылау үшін жиналды. Конвенция үштен бес бөлігін құрайтын келісімді жою және жаңа штаттарды қабылдау, соғыс жариялау және сауданы шектеуші заңдар қабылдау үшін Конгресте үштен екі көпшілікті қажет ету мәселелерін қарастырды. Федералистер Луизиананы сатып алу және 1807 жылғы эмбаргоға қатысты наразылықтарын да талқылады. Алайда, конвенция аяқталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, генерал-майор Эндрю Джексонның Нью-Орлеандағы үлкен жеңісі туралы жаңалық Солтүстік-Шығысқа тарап, федералистердің беделін түсірді және оларды ұятқа қалдырды, нәтижесінде олардың маңызды ұлттық саяси күш ретінде жойылуына әкелді. Конвенция сол кезде көп дау тудырды және көптеген тарихшылар оны Федералистік партияның құлдырауына себеп болған факторлардың бірі деп санайды. Мұның көптеген себептері бар, соның ішінде федералистердің негізгі базасы – Жаңа Англия штаттарының АҚШ одағынан бөлініп, жаңа ел құру туралы ұсыныс жасауы да бар еді. Тарихшылар конвенция мүшелері бұл мәселені шынжырлы түрде қарастырған жоқ деп санайды.
The Hartford Convention was a series of meetings from December 15, 1814, to January 5, 1815, in Hartford, Connecticut, United States, in which New England leaders of the Federalist Party met to discuss their grievances concerning the ongoing War of 1812 and the political problems arising from the federal government's increasing power. This convention discussed removing the three fifths compromise and requiring a two thirds majority in Congress for the admission of new states, declarations of war, and creating laws restricting trade. The Federalists also discussed their grievances with the Louisiana Purchase and the Embargo of 1807. However, weeks after the convention's end, news of Major General Andrew Jackson's overwhelming victory in New Orleans swept over the Northeast, discrediting and disgracing the Federalists, resulting in their elimination as a major national political force. The convention was controversial at the time, and many historians consider it a contributing factor to the downfall of the Federalist Party. There are many reasons for this, not least of which was the suggestion that the states of New England, the Federalists' main base, secede from the United States union and create a new country. Historians generally doubt that the convention was seriously considering this.
Ұлыбританиямен Американың қарым-қатынасы
Джордж Вашингтон мен Джон Адамс басшылығымен Франциямен қарқынды сауда қарым-қатынасы сақталды, сонымен бірге екі басшылықтың да Франциямен жарияланбаған соғысқа қатысқандығы да болды. Томас Джефферсон қызметке келген кезде Наполеон соғыстарының қайта жаңғыруымен Франция және Ұлыбританиямен қарым-қатынас нашарлады. Джефферсонның мақсаты – Ұлыбританияның АҚШ-қа қатысты сауда шектеулерін алып тастауы арқылы еркін сауданы кеңейту еді. Бірақ, Ұлыбританияны осы талаптарды орындауға мәжбүрлеу үшін ол 1807 жылғы эмбарго заңы және 1809 жылғы аралық сауда заңы сияқты шетелдік саудаға қарсы шаралар қабылдады. Бұл шаралар Солтүстік-Шығыс саудагерлері мен тасымалдаушылардың арасында кеңінен наразылық тудырды. Джефферсонның ізбасары, президент Джеймс Мэдисон және сол кездегі Демократиялық-Республикалық партия оның саясатын жалғастырды. Оппозициядағы Федералист партиясы, әсіресе Жаңа Англия мен Нью-Йоркте қайта күш алды; олар Нью-Йорк қаласының вице-губернаторы Девитт Клинтонмен ынтымақтасып, оны 1812 жылы президенттікке ұсынды.
1812 жылғы соғысқа қарсылық
1812 жылы Мэдисон қайта сайланғанда Жаңа Англиядағы наразылық күшейді. 1813 жылдың соңында Мэдисон Джефферсон бекіткеннен гөрі әлдеқайда шектеуші ембарго актісіне қол қойды, бұл жолы американдық порттар арасындағы барлық саудаға (жағалау саудасына) және порттардан тыс балық аулауға тыйым салды. 1814 жылдың жазында соғыс американдықтарға қарсы бұрылды. Наполеон Франциясымен соғысын аяқтағаннан кейін Ұлыбритания Солтүстік Америкаға көбірек күш-қуат жұмылдырып, бүкіл шығыс жағалауын блокадаға алды. Массачусетс штатының Мэн округінің аумағы шілдеде басып алынды, тамыз айында Ақ үй мен Капитолий өртеліп, қыркүйекте британдықтар Мэн және Нью-Йорк штатының Шамплейн көлі аймағында одан әрі ілгеріледі. Бостонға жақын арада теңізден шабуыл жасалатыны күтілуде. Әлемнің қалған бөлігімен еркін сауда дерлік тоқтады, мыңдаған адам жұмыссыз қалды, ал тамыз айына қарай банктер ақшалай төлемдерді тоқтатты. Федералды үкімет банкротқа жақын қалды. 1814 жылдың қыркүйегінде Мэдисон Конгрестен әскери шақыру туралы заң жобасын сұрады. Бұл конвенцияны шақыруға себеп болған бастапқы наразылықтардың бірі болмаса да, федералистер мұны Демократиялық-республикалықтардың елге әскери деспотизмді енгізуге ниеттенгендігінің тағы бір дәлелі ретінде көрсетті. Нью-Йорктік Томас Гровенор мұны әкімшіліктің елді "қорғаусыз және жалаңаш күйде, қазір жүзіп жүрген қан теңізіне" сүйреп әкелгенінің салдары деп есептеді.
Құпия кездесулер
Барлығы жиырма алты делегат жасырын отырыстарға қатысты. Отырыстардың ешқандай тізімі сақталмады, ал отырыстар 1815 жылдың 5 қаңтарына дейін жалғасты. Джордж Кэбот президент, ал Теодор Дуайт хатшы болып сайланғаннан кейін, конвент үш апта бойы жабық отырыста болды. Кэботтың отырыстар туралы күнделігі, ақыры ашылғанда, ресми мәселелердің қысқаша суреті болды; ол дауыс беру нәтижелерін жазбаға алмады, түрлі баяндамаларға ұсынылған түзетулерді атап көрсетпеді және ұсыныстарға авторлардың есімдерін қосуды ұмытты. Жеке делегаттардың сөздерін немесе дауыс берулерін анықтау мүмкін емес.
Теріс қабылдау және мұра
Демократиялық-республикалық конгресс ешқашан Жаңа Англияның ратификация үшін ұсынған ешбір ұсынысын қолдамаған болар еді. Хартфорд делегаттарының ниеті – оларды президентті және конгресстегі демократиялық-республикалықтарды ұятқа салу, сондай-ақ Жаңа Англия мен елдің қалған бөлігі арасында келіссөздер жүргізу үшін негіз жасау болды. Кейбір делегаттар Жаңа Англияның АҚШ-тан бөлініп, тәуелсіз республика құруын жақтаған болуы мүмкін, бірақ конвенцияда ешқандай шешім қабылданбады. Тарихшы Сэмюэл Элиот Морисон Хартфорд конвенциясының Жаңа Англияны Одақтан шығаруға және Ұлыбританияға сатқындық көмек көрсетуге жасалған әрекет болды деген пікірді жоққа шығарды. Морисон былай деп жазды: «Демократиялық саясаткерлер соғысты нашар басқарғанын жасыру және әлі де беделді Федералистік партияны қаралау үшін осы жаңа мифті күшейтіп, оны осылай дамытып, оған қарсы нақты жоққа шығарулар мен құжаттамалық дәлелдердің бәрі де тиімсіз болды». Конвенциядан кейін Массачусетс штаты келісілген шарттарды талқылау үшін Вашингтонға үш комиссар жіберді. 1815 жылдың ақпан айында оларға Нью-Орлеан шайқасында Эндрю Джексонның керемет жеңісі және Гент шартына қол қойылғаны туралы жаңалық жетті. Осының салдарынан, астанадағы олардың қатысуы абсурдты және бұзықшыл болып көрінді. Олар дереу үйлеріне қайтып кетті. Одан кейін Хартфорд конвенциясы да, Федералистік партия да, әсіресе Оңтүстікте, біртұтастықтың жоқтығы, сепаратизм және сатқындықтың синониміне айналды. Партия құлдырап, ұлттық саясаттағы маңызды күш ретінде тоқтатылды, бірақ бірнеше жерде (әсіресе Массачусетс штатында, онда федералистер 1823 жылға дейін жыл сайын губернатор болып сайланды) белгілі бір билікті сақтап қалды.