Рим императоры Волусиан және Требониан Галл

Кіріспе

251–253 жылдардағы Рим императоры Гай Вибий Волузиан (253 жылдың тамызында қайтыс болған), көбінесе Волузиан деп аталады, 251–253 жылдарда әкесі Требониан Галлмен бірге билік жүргізген Рим императоры. 251 жылдың маусымында император Деций мен оның ұлы және бірге билеген әріптесі Герений Этруск шайқаста қаза болғаннан кейін, Требониан Галл әскерде император болып сайланды. Галл Децийдің кіші ұлы Хостилианды август (тең император) етіп, ал Волузианды цезарь етіп көтерді. 251 жылдың шілдесі немесе тамызында Хостилиан қайтыс болғаннан кейін Волузиан август дәрежесіне көтерілді. Галл мен Волузианның қысқа билігі оба эпидемиясының басталуымен ерекшеленді, оның Хостилианның өліміне себеп болғанын кейбіреулер айтады, сондай-ақ Сасани империясымен және готтармен болған қақтығыстармен де ерекшеленді. Волузиан мен оның әкесі 253 жылдың тамызында өз әскерлерінен қаза тапты, олар Римге қарай жорыққа шыққан узурпатор Эмилианның әскерінен қорқып қалған.

Тарих

Гай Вибиус Афиний Галл Велдумниан Волусиан – Требониан Галлдың ұлы. Ол 251 жылдың шілдесінде император аталды, ал оның алдыңғылары Деций мен Герений Этруск Абрит шайқасында готтармен шайқасып қаза тапқан еді. Әскерлердің таңдауымен Галл келісімге қол қойды, замандас тарихшылар оны "ұятты" деп атады, егер готтар шабуылдардан бас тартса, оларға салық төлейтінін уәделеді. Содан кейін ол Децийдің тірі қалған ұлы Хостилианды өзімен бірге август (император) деп жариялап, халықтың сүйіспеншілігін жеңіп алуға тырысты, өз билігін ерікті түрде бұрынғы императорлық отбасымен бөлісті. 251 жылы Галл Волузианды цезарь (мұрагер) етіп тағайындады. Волузиан Хостилианның есімі белгісіз әпкесіне үйленді. Хостилиан 251 жылдың шілдесі немесе тамызында қайтыс болды. Оның өлімінің себебі даулы: Аврелий Виктор мен "Эпитом де Цезарь" авторы Хостилиан обадан қайтыс болды дейді, бірақ Зосим Требониан Галл жас августы өлтіріп, оның орнына Волузианды отырғызғанын мәлімдейді. Осыған қарамастан, Волузианға август атағы берілді. 252 жылы Требониан Галлпен бірге, ал 253 жылы Валерий Максиммен бірге консул болды. Хостилианды өлтірген оба Римнің қалған бөлігін де шарпыды, бірақ Требониан Галл обадан қайтыс болғандардың барлығына, әлеуметтік жағдайына қарамастан, лайықты жерлеу рәсімдерін жасау арқылы үлкен халықтық қолдауға ие болды. Требониан Галл мен Волузиан билік еткен кезде христиандарды қуғындау Деций тұсында болғандай қатал болған жоқ, бірақ 252 жылы папа Корнелий жер аударылды. Осы қуғын-сүргін кезінде Новациан да Римнен қашуға мәжбүр болды. Требониан Галл мен Волузиан билік еткен кезеңде тек екі императорлық жарлық шығарылды. Требониан Галл мен Волузианның бірлескен билігі кезінде Рим империясына готтар мен сасанидтер шабуыл жасады. Екі император да шабуылға қарсы тұрудың орнына Римде қалуды жөн көрді. Сасанидтер 252 жылы Месопотамияға шабуыл жасап, оны тез басып алды және Евфрат провинциясындағы (қазіргі Сирия) Барбалисос маңындағы Барбалисос шайқасында римдіктерді жеңді. Олар Рим аумағына Антиохияға дейін жетті, ол 253 жылы ұзақ қоршаудан кейін басып алынды. 253 жылы готтар Моэзия-Инфериораға басып кірді, себебі жаңа губернатор Эмилиан оларға салық төлеуден бас тартты. Готтар екі топқа бөлініп, бірі Төменгі Мезия мен Фракия қалаларына шабуыл жасады, ал екіншісі Кіші Азияға, Эфеске дейін жетті. Эмилиан готтарды ығыстырып, көптерін өлтіріп, қалғандарын Дунайдан кері қайтарды. Бұл жеңістің беделі соншалықты зор болды, Эмилианның әскерлері Требониан Галл мен Волузианға қарсы шығып, оны император деп жариялады. Римге бұл хабар жеткенде, Галл мен Волузиан болашақ император Валерианнан, ол Рейн өзені бойында империяның қорғанысын нығайтып жатқаннан көмек сұрады. Эмилиан Италияға жылдамдықпен аттанып, Валериан көмек жібермес бұрын жетті. Бірлескен императорлардың әскерлері Эмилианның күшті әскерлерімен шайқасудан қорқып, соғыстың алдын алу үшін 253 жылдың тамызында Галл мен Волузианды Умбриядағы Интерамна қаласында өлтіріп, бүлік шығарды. 354 жылғы хронографияда императорлар 2 жыл, 4 ай және 9 күн билік еткені айтылады.

Gaius Vibius Afinius Gallus Veldumnianus Volusianus was the son of Trebonianus Gallus, who was named emperor in July 251 after his predecessors, Decius and Herennius Etruscus, died fighting the Goths at the Battle of Abritus. Elected by the troops in the field, Gallus signed a treaty, decried by contemporary historians as "shameful", which promised tribute to the Goths if they abstained from raiding. He subsequently made a bid for popularity by declaring Hostilian, the surviving son of Decius, augustus (emperor) with him, voluntarily sharing his power with the prior imperial family. Later, still in July 251, Gallus elevated Volusianus to caesar (heir apparent). Volusianus was wed to Hostilian's sister, of an unknown name. Hostilian died in July or August 251. The reason for his death is disputed: Aurelius Victor and the author of the Epitome de Caesaribus both say that Hostilian died of a plague, but Zosimus claims that Trebonianus Gallus murdered the young augustus so that Volusianus could take his place. Regardless of circumstances, Volusianus subsequently received the rank of augustus. He was made consul in 252, alongside Trebonianus Gallus, and in 253, alongside Valerius Maximus. The same plague that killed Hostilian devastated the rest of Rome, although Trebonianus Gallus gained much popularity by ensuring that all of the plague victims were given proper burials, regardless of their social status. During the reign of Trebonianus Gallus and Volusianus, the persecution of Christians was not as extreme as it was under Decius, although Pope Cornelius was exiled in 252AD. Novatian was also forced to flee Rome during this period of persecution. Trebonianus Gallus and Volusianus issued only two imperial rescripts during their reign. During the shared reign of Trebonianus Gallus and Volusianus, the Roman Empire was invaded by both the Goths and the Sassanids. Both co emperors chose to stay in Rome rather than confront the invasions themselves. The Sassanids attacked in 252, quickly overrunning Mesopotamia, and defeated the Romans at the Battle of Barbalissos, near Barbalissos in the province of Euphratensis (modern day Syria). They advanced into Roman territory as far as Antioch, which was captured in 253 after a prolonged siege. In 253, the Goths invaded Moesia Inferior, as the new governor, Aemilian, had refused to pay the tribute to them. The Goths split into two bands, with one raiding the cities of Moesia Inferior and Thracia, and the other crossing into Asia Minor as far as Ephesus. Aemilian succeeded in repelling the Goths, slaughtering many and forcing the rest back across the Danube. The prestige of this victory was so great that Aemilian's soldiers spontaneously declared him emperor, in opposition to Trebonianus Gallus and Volusianus. When the news reached Rome, Gallus and Volusianus called for reinforcements from Valerian, the future emperor, who had been strengthening the empire's defences on the Rhine. Aemilian marched to Italy at a rapid pace, arriving before Valerian could such send any assistance. The troops available to the co emperors feared fighting the much stronger forces of Aemilian. To forestall the battle, they mutinied, killing Gallus and Volusianus at Interamna, in Umbria, in August 253. The Chronography of 354 says the co emperors ruled for a total of two years, four months, and nine days.

Нумизматика

Волузианның алтын монеталары екі түрге бөлінді. Оның портреті аверсте бейнеленген монеталардың бес стилі болды, ал реверсте: Aequitas отырған, Aeternitas тұрған, Apollo тұрған, Juno дөңгелек ғибадатхана ішінде отырған немесе Victoria тұрған бейнесі сомдалды. Тағы да алты стиль монета болды, олардың аверсінде сәулелі портреті, ал реверсінде: Concordia отырған, Felicitas тұрған, Libertas тұрған, Providence тұрған, Salus тұрған немесе қап тағылған Virtus тұрған бейнесі бейнеленді. Волузианның монеталарында кейде «Saeculum nouum» (жаңа дәуір) деген жазу, сондай-ақ дәстүрлі «Romae aeternae» (мәңгілік Рим) және «Pax aeternae» (мәңгілік бейбітшілік) жазулары кездеседі.