Кіріспе
Адамдар өз өкілдерінің іс-әрекеттеріне жауапты екендігі туралы ілім. Respondeat superior (латынша: "еге жауап берсін"; көпше түрі: respondeant superiores) – бір тарап өзінің өкілдерінің іс-әрекеттері үшін жауапты (және олардың орнына жауапкершілікке тартады) деген ілім. Мысалы, АҚШ-та жұмыс берушілер өз қызметкерлерінің қызметтік міндеттерін орындау кезінде жасаған әрекеттері үшін жауапты болуы мүмкін. Бұл ереже сондай-ақ "еге-қызметші" қағидасы деп аталады және ортақ құқық және азаматтық құқық жүйелерінде мойындалады. Көбірек қарастырғанда, Respondeat superior өкілеттік негізіндегі жауапкершілікке байланысты.
Respondeat superior (Latin: "let the master answer"; plural: respondeant superiores) is a doctrine that a party is responsible for (and has vicarious liability for) acts of his agents. For example, in the United States, there are circumstances when an employer is liable for acts of employees performed within the course of their employment. This rule is also called the master servant rule, recognized in both common law and civil law jurisdictions. In a broader scope, respondeat superior is based upon the concept of vicarious liability.
Жалпы құқық бойынша
Жалпы құқық бойынша, жауапты жоғары тұрған адамның тұжырымдамасы ежелгі Римде пайда болған. Ол кезде бұл ұғым құлдарға қатысты қолданылған, себебі «қызметкерлер» деп аударылатын сөздің мағынасы осылай болған, және егер құл өзіне ақы төлей алмаса, онда жауапкершілік оған жүктелетін. Кейін бұл заң құлдар ғана емес, сонымен қатар жануарлар мен отбасы иесінің отбасы мүшелеріне де қатысты болды. 1698 жылы бұл ілімді Джонс пен Харт ісінде (2 Salk 441, 90 Eng. Rep. (K. B. 1698)) Лорд Бас судья сэр Джон Холт «дикта» ретінде айтқан. О'Брайен де Диан Виттер Рейнольдс (D. Ariz 1984) ісінде сот, білу талабының маңызды екенін атап, қызметкердің білімі жұмыс берушіге жатқызылмайтынын мәлімдеді. Сол сияқты, Томас Хазен «Құнды қағаздарды реттеу туралы заң туралы» (2005) трактатында: «Respondeat superior ішкі ақпаратты пайдаланып заңсыз сауда жасау үшін санкцияларға қолданылмайды» деп жазды. Роберт Анелло 2014 жылы Forbes журналында жазғандай, «корпоративтік ниетті талдау, анықтамасы бойынша, жасалма және федералды соттар күрескен мәселе». АҚШ-та үш бағытты бөлініс бар: Бесінші және Он бірінші апелляциялық округтері жауапты жоғары тұрған адамның принципін қолданады, Екінші, Жетінші және Тоғызыншы апелляциялық округтері «ұжымдық білім» принципін қолданады, ал Алтыншы апелляциялық округі жауапты жоғары тұрған адамның және ұжымдық білімнің ешқайсысын қабылдамайды және үшінші тәсілді қолданады, себебі ол жауапты жоғары тұрған адамның немесе ұжымдық білімнің ешқайсысы да құнды қағаздарды алаяқтық заңдарының мақсатын толыққанды жүзеге асырмайды деп санайды.
АҚШ үкіметінің іс-әрекеттерінде
АҚШ Жоғарғы Соты Ashcroft v. Iqbal, 556 U.S. 662 (2009) ісінде жоғары мемлекеттік лауазымды шенеуніктерді бағыныштыларының конституцияға қарсы әрекеттері үшін жауапкершілікке тартуға болмайтынын мәлімдеді, бұл жауапкершілік принципі бойынша. Бұл, АҚШ Жоғарғы Сотының жауапкершілік принципінің жалпы қағидасынан айырылып, ерекше жағдай жасауының мысалы.
Халықаралық құқықта
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін нацистік Германияны одақтастар басып алғаннан кейін Нюрнберг соғыс қылмыстары трибуналында, жауапкершілік принципі деп белгілі болған, жоғары тұрғандарға бағыныштылықпен тығыз байланысты мәселе қаралды. Нюрнберг процесінде халықаралық нормаларды бұзатын жоғары лауазымды тұлғаның бұйрығын орындау ғана қорғаныс ретінде қабылданылмайды және мұндай бұзушылықтар туралы білген немесе "білуі тиіс" болған, бірақ араласпаған жоғары лауазымды тұлғалар да қылмыстық жауапкершілікке тартылады.