Кіріспе
Заң бойынша зақымның тікелей себебі деп есептелетін оқиға. Заң және сақтандыру саласында, жақын себеп – бұл соттың аталған зақымның себебі деп танитын, зақыммен жеткілікті байланысы бар оқиға. Заңда себеп-салдарлық байланыстың екі түрі бар: фактілік себеп және жақын (немесе заңдық) себеп. Фактілік себеп "егер болмағанда" тесті арқылы анықталады: Егер сол әрекет болмағанда, нәтиже де болмас еді. (Мысалы, егер қызыл шамға өтпеген болса, соқтығысу болмас еді.) Әрекет – қажетті шарт, бірақ туындаған зақым үшін жеткілікті шарт болмауы мүмкін. "Егер болмағанда" тестінің тиімсіз болатын бірнеше жағдай бар (төмендегі "Егер болмағанда" тестін қараңыз). Фактілік себепті көрсету өте оңай болғандықтан (егер аяқ киімнің ш lacesін байлау үшін тоқтамасаңыз, пойызды жіберіп алмас едіңіз және тоналанбас едіңіз), екінші тест қолданылады, ол "оқиғалар тізбегінде" әрекеттің зиянға жеткілікті жақын екенін анықтап, заңдық жарамдылығын бағалайды. Бұл тест жақын себеп деп аталады. Жақын себеп – сақтандырудың маңызды қағидасы және шығынның немесе зиянның қалай туындағанымен байланысты. Жақын себептің бірнеше әртүрлі теориясы бар (басқа факторларды қараңыз). Кез келген әрекеттің зиян келтіргені деп тану үшін екі тест те орындалуы керек; жақын себеп – фактілік себепке заңдық шектеу. "Егер болмағанда" (фактілік себеп) себептілігінің латынша термині – sine qua non себептілігі.
In law and insurance, a proximate cause is an event sufficiently related to an injury that the courts deem the event to be the cause of that injury. There are two types of causation in the law: cause in fact, and proximate (or legal) cause. Cause in fact is determined by the "but for" test: But for the action, the result would not have happened. (For example, but for running the red light, the collision would not have occurred.) The action is a necessary condition, but may not be a sufficient condition, for the resulting injury. A few circumstances exist where the but for test is ineffective (see But for test below). Since but for causation is very easy to show (but for stopping to tie your shoe, you would not have missed the train and would not have been mugged), a second test is used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be legally valid. This test is called proximate cause. Proximate cause is a key principle of insurance and is concerned with how the loss or damage actually occurred. There are several competing theories of proximate cause (see Other factors). For an act to be deemed to cause a harm, both tests must be met; proximate cause is a legal limitation on cause in fact. The formal Latin term for "but for" (cause in fact) causation, is sine qua non causation.
Тек сынау үшін
"Егер" сынағы күрделі немесе тиімсіз болатын бірнеше жағдайлар бар. Басты мысалдар:
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
Бір мезгілде туындаған себептер. Егер екі бөлек немқұрайлылық әрекеті бірігіп үшінші тарапқа зиян келтірсе, әрбір әрекет жасаған адам жауапкершілікке тартылады. Мысалы, құрылысшы қақпағын абайсызда шешіп тастаған шұңқырға, ал абайсыз жүргізуші жаяу жүргіншіге соғып, оны ашық шұңқырға түсіріп жіберсе. Бұл жағдайда құрылысшы да, абайсыз жүргізуші де жаяу жүргіншіге келген зиян үшін теңдей жауапты. Бұл мысал "егер" сынағына сәйкес келеді. Өйткені, зиянның алдын алу үшін екі абайсыз әрекеттің біреуін жою жеткілікті болғандықтан, олардың әрқайсысы зиянның себебі болып табылады.
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
Жеткілікті себептердің бірі. Егер зиян екі бөлек немқұрайлылық әрекетінен туындаса, және олардың әрқайсысы жеке-жеке зиянды келтіруге жеткілікті болса, екі тарап та жауапкершілікке тартылады. Мысалы, орманның әртүрлі бөлігінде кемпінг құрған екі адам өз оттарын қараусыз қалдырса, орман өрті шығып, мүлікке келген зиян екі оттың біреуінен де туындауы мүмкін. Бұл жағдайда екі кемпінгші де келген барлық зиян үшін теңдей жауапты. АҚШ-та осы қағиданы орнатудағы танымал іс – Кори мен Хэйвенердің ісі.
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
АҚШ-та Summers v. Tice шешімі бойынша, егер екі тарап абайсыздықпен әрекет еткенімен, үшінші тарапқа зиян тек біреуінен келсе, кінәлі тараптар зиянның себебі емес екенін дәлелдеу міндетіне ие болады. Мысалы, екі аңшы өз мылтықтарын абайсыз түрде жетекшілеріне қарай оқтап, оқ оның көзіне кірген. Қай аңшы оқ атқанын анықтау мүмкін болмағандықтан, сот екі аңшыны да жауапты деп тапты.
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
Нарықтық үлестің дәлелдері. Зардап немесе ауру сотқа қатысушы барлық өндірушілер жасаған бір-бірімен алмастырылатын өнімнен туындаса, және зиян өнімнің конструкциялық кемшілігінен болған, әрқайсысы осы кемшілікпен бірдей өнімді қауіпті етіп сатқан, талапкерге зиян келтірген өнімнің нақты өндірушісін анықтау мүмкін болмаса, және сотқа қатысқан өндірушілер нарықтың маңызды бөлігін құраса, келген зиян нарықтық үлеске пропорционалды түрде бөлінеді.
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
Себебі, себепті байланысты дәлелдеу өте оңай және кінәлілікті анықтамайды (мысалы, жаңбыр болмаса, сіз көлігіңізді құлатпаған болар едіңіз – жаңбыр моральдық немесе заңдық жағынан кінәлі емес, бірақ себеп болып табылады), сондықтан, "оқиғалар тізбегінде" әрекет зиянға қаншалықты жақын екенін анықтау үшін екінші тест қолданылады. Бұл тест проксималды себеп деп аталады (латын тілінен алынған proxima causa).
Concurrent causes. Where two separate acts of negligence combine to cause an injury to a third party, each actor is liable. For example, a construction worker negligently leaves the cover off a manhole, and a careless driver negligently clips a pedestrian, forcing the pedestrian to fall into the open manhole. Both the construction worker and the careless driver are equally liable for the injury to the pedestrian. This example obeys the but for test. The injury could have been avoided by the elimination of either act of negligence, thus each is a but for cause of the injury. Sufficient combined causes. Where an injury results from two separate acts of negligence, either of which would have been sufficient to cause the injury, both actors are liable. For example, two campers in different parts of the woods negligently leave their campfires unattended. A forest fire results, but the same amount of property damage would have resulted from either fire. Both campers are equally liable for all damage. A famous case establishing this principle in the United States is Corey v. Havener. In the United States, the rule of Summers v. Tice holds that where two parties have acted negligently, but only one causes an injury to a third party, the burden shifts to the negligent parties to prove that they were not the cause of the injury. In that case, two hunters negligently fired their shotguns in the direction of their guide, and a pellet lodged in his eye. Because it was impossible to tell which hunter fired the shot that caused the injury, the court held both hunters liable. Market share evidence. Injury or illness is occasioned by a fungible product made by all the manufacturers joined in a lawsuit. The injury or illness is due to a design hazard, with each having been found to have sold the same type of product in a manner that made it unreasonably dangerous, there is inability to identify the specific manufacturer of the product or products that brought about the Plaintiff's injury or illness and there are enough manufacturers of the fungible product joined in the lawsuit, to represent a substantial share of the market. Any damages would then be divided according to the market share ratio. Since but for causation is very easy to show and does not assign culpability (but for the rain, you would not have crashed your carthe rain is not morally or legally culpable but still constitutes a cause), there is a second test used to determine if an action is close enough to a harm in a "chain of events" to be a legally culpable cause of the harm. This test is called proximate cause, from the Latin proxima causa.
Басқа факторлар
Жақын себептердің бірнеше қарсы тұратын теориялары бар.
Болжамдылық
Америка құқықтық жүйесінде жақын себепті анықтаудың ең көп қолданылатын тестісі – болжамдылық. Ол, белгілі бір әрекеттің салдарынан туындаған зиянды орынды түрде болжауға болатын-болмайтынын анықтайды. Бұл тест көбінесе зиянның түріне қатысты ғана қолданылады. Мысалы, егер бейсболды біреуге лақтырса, ол дене жарақатын тигізуі мүмкін. Бірақ, егер лақтырылған бейсбол нысананы өткізіп жіберіп, оның артындағы сөредегі ауыр затты құлатып, соның салдарынан дене жарақаты туындаса да, жақын себеп сақталған болып есептеледі. Бұл «кейіннен қарағанда ерекше жағдай» қағидасы деп те аталады. Ұлыбританияда Caparo v Dickman (1990) ісінде зиянның болжамдылығы, қарым-қатынастың жақындығы және орындылығының «үштік тесті» белгіленді және Lungowe және басқалар мен Vedanta Resources plc арасындағы сотта қабылданды (Жоғарғы Соттың 2019 жылғы шешімі).
Тікелей себептілік
Тікелей себептілік – себептілік метафизикалық ұғымын ғана қарастыратын сирек қолданылатын тест. Нәтиже қаншалықты болжамды болса да, кінәлі тараптың физикалық әрекеті болған оқиғамен байланысты болса, бұл маңызды емес. Тікелей себептіліктің негізгі мәні – әрекет пен салдар арасында аралық себептердің болмауы. Аралық себептерге бірнеше талап қойылады: 1) ол бастапқы әрекеттен тәуелсіз болуы керек, 2) адамның ерікті іс-әрекеті немесе қалыпты емес табиғи құбылыс болуы керек, және 3) бастапқы әрекет пен зиян арасында уақыт бойынша орын алуы керек. Тікелей себептілік – себептілік мәселесімен ғана айналысатын және бастапқы іс-әрекет жасаған адамның кінәсін ескермейтін жалғыз теория.
Тәуекелді күшейту / себеп-салдар байланысы
Талапкердің дәлелдеуі керек, жауапкердің әрекеті талапкерге тиген нақты зиянның болу қаупін арттырды. Егер осы әрекет қайталанса, зиянның пайда болу мүмкіндігі де сәйкесінше арта түсер еді. Бұл көре алдынан келетін қауіп те деп аталады.
Қауіп шегіндегі зиян
Қауіп шегінде зияндылық (HWR) сынағы жәбірленушінің алдын ала зардап шегуі мүмкін адамдар тобына жататынын және зиянның осы қауіптер тобында болжауға болатындығын анықтайды. Бұл Нью-Йорк штатының заңдары бойынша Бенджамин Кардозоның «Palsgraf v. Long Island Railroad Co.» ісінде танымал болған себеп-салдар байланысының ең қатаң сынағы. Сынақтың бірінші шарты орындалады, егер зардап шеккен адамның денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін адамдар тобына кірсе. Мысалы, жаяу жүргінші, тротуарды пайдаланушы ретінде, тротуарда көлік жүргізу арқылы қауіпке ұшырауы мүмкін адамдар тобына жатады, ал тротуарда көлік жүргізіп, назары шашыраған және салдарынан электр тірегіне соқтығысқан жүргізуші жатпайды. HWR сынағы Нью-Йорк заңдарынан тыс жерлерде жиі қолданылмайды. Қолданылған жағдайда, ол зиянның түрін емес, зардап шеккен адамдар тобын қарастыру үшін пайдаланылады. Бұл сынақтың басты кемшілігі – нақты себеп-салдар байланысынан гөрі кінәлілік мәселесіне баса назар аударуы.
"Қорытынды ереже"
Репортерлер екінші және үшінші қайталаулардағы "талап-арыз заңдары" осыны "қауіп-қатер шеңбері" сынағы деп атаса, "Қауіп ережесі" терминін Техас университетінің құқық мектебінің деканы Роберт Китон ойлап тапты. Ереженің мәнісі мынадай: "[А]дамның жауапкершілігі оның әрекетінің қылмыстық болып саналатын тәуекелдерінен туындаған дене зиянымен шектеледі". Сондықтан, маңызды сұрақ: "Адамның әрекетін немқұрайлылыққа жеткізген нақты тәуекелдер қандай болды?". Егер келтірілген зиян осы тәуекелдердің бірінен туындамаса, өтеу төленбеуі мүмкін. Бұл принципті екі мысалмен түсіндіруге болады:
Классикалық мысал – әкесі баласына зарядталған тапаншаны береді, ал ол оны абайсызда талапкердің аяғына түсіріп, жарақаттандырады. Талапкер әкесінің баласына зарядталған тапанша беруі немқұрайлылық екенін және осы немқұрайлылық зиянға әкеп соқтырғанын айтады, бірақ бұл аргумент қабылдамайды, себебі зиян әрекетті немқұрайлылыққа жеткізген тәуекелден туындамады. Әрекетті немқұрайлылыққа жеткізген тәуекел – баланың кездейсоқ түрде оқ ату қаупі еді; зиян балаға зарядталмаған тапанша бергеннен де туындауы мүмкін еді. Құқық студенттеріне таныс тағы бір мысал – мейрамхана иесінің асханасында грильдің үстіне егеуқұйрық уын қоюы. Әңгіме бойынша, түскілік кезінде банка жарылып, асханада тамақ дайындап жатқан аспазшы ауыр жарақат алады. Аспазшы иесін немқұрайлылық үшін сотқа береді. Аспазшы өтеу ала алмайды. Егеуқұйрық уын грильдің үстіне қою немқұрайлылық болды, себебі аспазшы оны дәмдеуішпен жаңылыстырып, рецептте ингредиент ретінде қолдану қаупі бар еді. Контейнердің жарылуы және аспазшының салдарынан жарақаттануы таңдалған сақтау орнын қауіпті еткен жоқ. Мағынасы мынада: зиянға әкелгені – осы әрекетке байланысты тәуекел болуы керек, әрекеттің өзінде немқұрайлылық болмаған басқа тәуекел емес.
Дау
Жақын себеп туралы доктрина өте жатықсыз және түсініксіз. Доктрина себеп-салдар байланысы тілінде баяндалған, бірақ жақын себеп активті түрде сотта қаралатын көптеген жағдайларда, жауапкердің талапкердің зиянына себеп болғанына күмәнділік туғызбайды. Шындығында, бұл доктрина судьялар тарапынан белгілі бір деңгейде еркіндікпен, жауапкердің жауапкершілігінің шегін, жауапкердің іс-қимылдарынан зиян шеккен потенциалды талапкерлердің жалпы тобының ішіндегі белгілі бір тобымен шектеу үшін қолданылады. Мысалы, 2-ші апелляциялық округтің (Нью-Йорк оқиғасына қатысты адмиралдық юрисдикцияны жүзеге асырған) екі мәшһүр "Кинсман Транзит" ісінде, қайықты дұрыс бекітпеу салдарынан оның ағысынан тысқары шығып, басқа қайыққа соқтығысу қаупі тууы мүмкін екені, екі қайықтың да көпірге шабуы мүмкін екені, көпірдің құлауынан өзен тоқтатылып, өз кезегінде, апат қалдықтары өзенге жақын жерді су басуы және оны тазартқанша өзен арқылы қозғалыс тоқтатылуы мүмкін екені анық болды. Бірақ жақын себеп доктринасы бойынша, өзенге жақын жердегі мүлік иелері сотқа шағымдануға құқылы болды (Кинсман I), бірақ өзен қайта ашылғанша қозғала алмайтын қайықтар мен жүктердің иелері (Кинсман II) шағымдануға құқылы емес еді. Сондықтан, 2010 жылы жарияланған "Restatement (Third) Torts: Liability for Physical and Emotional Harm" ең соңғы нұсқасында Америка құқық институты жақын себепті жауапкершіліктің ауқымымен алмастыру қажеттігін мәлімдеді. Restatement-тің 6-тарабы "Жауапкершіліктің ауқымы (жақын себеп)" деп аталады. Ол институттың осы ұғымды "жауапкершіліктің ауқымы" терминімен қайта қарастыру туралы шешімін түсіндіретін арнайы ескертумен басталады, себебі бұл нағыз себеп-салдар байланысын қамтымайды, сонымен қатар судьялар мен заңгерлерге ескі және жаңа терминология арасындағы байланысты түсінуге көмектесу үшін тарау тақырыбында "жақын себеп" сөзін жақша ішінде көрсету. Институт болашақта Төртінші Restatement-те бұл жақшалардың қажеті болмайды деп үміттенедінін қосты.
Тиімді жақын себеп
Осыған байланысты доктрина – сақтандыру құқығының тиімді жақын себеп доктринасы. Бұл қағида бойынша, шығынның сақтандыру полисімен қамтылған себепке байланысты екенін анықтау үшін сот шығынды тудырған оқиғалар тізбегін іске қосқан басты себепті іздейді, бұл міндетті түрде шығынға тікелей себеп болған соңғы оқиға болуы мүмкін емес. Көптеген сақтандыру компаниялары "бірдей себептердің қатар кездесуіне қарсы" (ACC) шарттарын пайдалану арқылы тиімді жақын себептен қашуға тырысады, онда егер қамтылған және қамтылмаған себептер бірігіп шығынға әкелсе, шығын өтелмейді. ACC шарттары көбінесе мүліктік сақтандыруда су тасқынына қатысты сақтандыру әдетте қамтылмайтын және су тасқынынан сақтандыруды тікелей жоққа шығаратын юрисдикцияларда қолданылады. ACC шарттарының қалай жұмыс істейтінінің классикалық мысалы – дауыл бір уақытта жел мен су тасқыны қаупі бар ғимаратқа соққан кезде. Егер кейіннен дәлелдер жел ғимараттың шатырын жыртып алғанын және су зақымдануы жаңбырдың кіруіне кедергі келтіретін шатыр болмағандықтан ғана болғанын көрсетсе, онда сақтандыру жарамды болады, бірақ егер ғимарат бірден суға батса (яғни жаңбыр жақын жердегі су көлемінің артуына немесе жергілікті кәріз жүйесінің толуына себеп болса), ACC шарты барлық шығынды толығымен жабуға кедергі келтіреді (егер ғимарат иесі зиянды желге емес, су тасқынына жатқыза алса да). Аз ғана юрисдикциялар ACC шарттарын мемлекеттік саясатқа қайшы деп таныды, бірақ олар көптеген юрисдикцияларда жалпы алғанда қолданылады.