Кіріспе

АҚШ заңдарында заң немесе ереже бұзу арқылы кінәлі деп есептелетін әрекет.

Өздігінен кінәлілік – АҚШ заңдарында заң немесе ереже бұзу фактісі кінәлілікке себеп болатын құқықтық қағида. Бұл қағида, тиімді түрде, қатаң жауапкершіліктің бір түрі болып табылады. Өздігінен кінәлілік, өзара кінәліліктен жоғары жауапкершілікке әкеледі.

Тарих

Қауіпсіздіктің алғашқы танымал ісі – «Горрис против Скотт» (1874) ісі, бұл Экскешерлік сотта қаралып, зиянның заңның алдын алу мақсатында туындауы керектігін белгіледі. «Горрис» ісі кемемен тасымалданған қойлардың теңізге шайылуына қатысты, бірақ кеме иесі 1869 жылғы «Жұқпалы аурулар (жануарлар) туралы» заң бойынша белгіленген ережелерді сақтағанда, бұл орын алмас еді. Аталған заң малдың жұқпалы аурулары барларын жұқпағандардан бөліп, арнайы қораларда тасымалдауды талап еткен. Барон Фицрой Келли заңның мақсаты малдың жоғалуына емес, аурудың таралуына қарсы бағытталғанын, сондықтан талапкер қауіпсіздіктің жоқтығын дәлелдеуге құқылы емес деп шешті. Кейіннен Нью-Йорк апелляциялық сотында қаралып, судья Бенджамин Н. Кардозо жазған «Мартин против Герцог» (1920) ісі, қауіпсіздіктің жоқтығы кейбір жағдайларда немқұрайдылықтың толыққанды дәлелі бола алатыны туралы тұжырымды алғаш рет ұсынды.

Қатаң жауапкершілік

Қатаң жауапкершілік принципі "өздігінен сақтықсыздық" ұғымында көрінеді. Сақтықсыздық заңнамасында қатаң жауапкершіліктен (Ре Полемис ісіндегідей) қарапайым күтім стандартына (Донахью мен Стивенсон, Вагон үйіндісі (No. 1), Хьюз және Лорд Адвокат істеріндегідей) қарай көшу байқалды. Бұл жағдай жалпы құқық нормаларын бұзумен қатар, заңмен белгіленген міндеттерді бұзу кезінде де орын алады. Sweet v Parsley қылмыстық ісі (қылмыстық заңға "mens rea" енгізуді талап етті) осы тенденцияны қолдайды. Осы тұрғыдан алғанда, "өздігінен сақтықсыздық" жалпы бағытқа қарсы келеді деп сынға ұшырауы мүмкін.