Кіріспе

Көптеген жұмсақ түймелермен қоршалған шағын экран авиацияда қолданылатын құрылғы. Көпфункционалды дисплей (МФД) – пайдаланушыға көптеген конфигурацияланатын тәсілдермен ақпаратты көрсетуге мүмкіндік беретін, бірнеше конфигурацияланатын түймелермен (жұмсақ түймелермен) қоршалған шағын экран (CRT немесе LCD). МФД алғаш рет әскери ұшақтарда пайда болды, кейін коммерциялық авиацияда, жалпы авиацияда, автомобильдерде және кемелерде қолданыс тапты.

Әуе қатынасындағы МФД

Көбінесе MFD негізгі ұшу дисплейімен (PFD) бірге қолданылады және шыны пилот кабинасының құрауышын құрайды. МФД қазіргі заманғы ұшақтар мен тікұшақтардың цифрлық дәуірінің бір бөлігі болып табылады. Алғашқы MFD-лерді әуе күштері 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында енгізді; алғашқы мысал – F 111D (алғаш рет 1967 жылы тапсырыс берілді, 1970–1973 жылдары жеткізілді). МФД-ның аналогты дисплейге қарағанда артықшылығы – ол пилот кабинасында көп орын алмайды, себебі деректер бірнеше беттерде ұсынылуы мүмкін, әрқашан бір уақытта емес. Мысалы, RAH 66 "Комаш" ұшағының пилот кабинасында аналогты циферблаттар мен өлшегіштер мүлдем жоқ. Барлық ақпарат MFD беттерінде көрсетіледі. Әр ұшақ үшін MFD беттері әртүрлі болуы мүмкін, олардың қабілеттерін толықтырады (жауынгерлік жағдайда). Көптеген MFD-лер ұшқыштарға навигациялық маршрутын, жылжымалы картаны, ауа райын, NEXRAD жүйесін, жерге жақын арада ескерту жүйесін, жол-көлік соқтығысуын болдырмау жүйесін және әуежай туралы ақпаратты бір экранда көрсетуге мүмкіндік береді. 1998 жылдан бастап ғарыш кемесіне (шыны пилот кабинасы ретінде) MFD-лер қосылды, олар аналогты аспаптар мен ЭЛТ-ні (CRT) алмастырды. Көрсетілетін ақпарат ұқсас, ал шыны пилот кабинасы алғаш рет STS 101 миссиясында сынақтан өтті. Көптеген корпоративтік бизнес-ұшақтарда бұрыннан болғанымен, поршеньді Cirrus SR20 1999 жылы MFD-мен жабдықталған 23-ші сертификатталған ұшақтың алғашқысы болды (және 10 дюймдік, жалпақ экранды алғашқы жалпы авиациялық ұшақтардың бірі), одан кейін 2000 жылы Columbia 300 және келесі жылдары тағы көптеген ұшақтар пайда болды. Қазіргі заманғы автомобиль технологиясында MFD-лер көліктерде навигация, ойын-сауық және көліктің жағдайы туралы ақпаратты көрсету үшін қолданылады.