1962 жылғы Канада Федералды сайлауы

Кіріспе

1962 жылғы Канаданың федералды сайлауы 18 маусымда Канаданың 25-ші Парламентінің Канада Төменгі палатасының мүшелерін сайлау үшін өтті. Биліктегі Прогрессивті консервативтік партия (ПК) осы сайлауда көптеген орындарды жеңіп алды, бірақ олардың көпшілік үкіметі азшылық үкіметіне дейін төмендеді. Сайлау шақырылған кезде, ПК премьер-министрі Джон Дифенбейкер Канада тарихындағы Төменгі палатадағы ең үлкен көпшілікпен төрт жыл бойы үкімет басқарды. Бұл сайлау экономикалық қиындықтар, мысалы, жоғары жұмыссыздық және Канада долларының құнсыздануы, сондай-ақ «Авро Ароу» жобасын тоқтату сияқты танымал емес шешімдердің нәтижесінде ПК-ны нашар азшылық үкіметіне дейін әлсіретті. Дифенбейкер үкіметінің қиындықтарына қарамастан, Лестер Б. Пирсон басқаратын Либералдық партия үкіметті жеңу үшін сайлауда жеткілікті дауыс жинамады. Төрт жыл бұрын ғана Төменгі палатадан қуылған Әлеуметтік кредит партиясы үшін бұл сайлау олардың ең табыстысы болды, себебі олар бұрынғы 30 орыннан асып кеткен емес; мысалы, олар 1963 жылы дауыс беру үлесін сәл арттырса да, орындардан айырылды. Бұл Канаданың барлық ересек Түпкі халықтарының Канада сайлау заңының белгілі бір бөлімдерін жою туралы 1960 жылдың 31 наурызындағы заң қабылданғаннан кейін дауыс беруге құқығы болған алғашқы сайлау болды. Алғаш рет Канаданың барлық аумағы федералды сайлау округтерімен қамтылды (бұрынғы Маккензи өзені округі Солтүстік-Батыс территориясының барлық аймағын қамту үшін кеңейтілді). Бұл сонымен қатар Жаңа демократиялық партияның қатысқан алғашқы жалпы сайлауы болды.

Шолу

Дифенбеккер үкіметі өкілеттігі кезінде әлеуметтік бағдарламаларға реформалар енгізді, Канаданың құқықтары туралы заңын және басқа да өзгерістерді қабылдады. Торилер канадалық доллардың құнсыздануын туризм саласына, экспортқа, өндіріс пен ауыл шаруашылығына, сондай-ақ жұмыспен қамтуға тигізген пайдасын көрсету арқылы қорғауға тырысты. Олар бағаның төмендеуі нан, сиыр еті, бензин, жемістер мен көкөністер бағасына әсер еткенін жоққа шығарды, бұл бағалар Канадада белгіленетінін немесе басқа факторлардың ықпалында екенін айтты. Либералдар «Ертең үшін тұруға дайын болыңыз» деген ұранмен науқан жүргізіп, Дифенбеккер үкіметін бөлінген кабинетке ие «әлсіз» үкімет ретінде көрсетуге тырысты. Либералдар «қаржыны ойсыз басқару», Канада экономикасының баяулауы, үкімет саясатына сенімсіздік, жұмыс орындарының жоғалуы және 1956 жылмен салыстырғанда өмір сүру деңгейінің төмендеуі сынды мәселелерді көтерді. Либералдар сондай-ақ канадалық доллардың күрт құнсыздануы канадалықтардың өмір сүру құнын арттыратынын мәлімдеді. 1962 жылғы сайлауға әлеуметтік-демократиялық «Жаңа демократиялық партия» алғаш рет қатысты, ол бұрынғы «Кооперативтік одақтастық федерациясы» (CCF) мен Канада еңбек конгресінің арасындағы одақтан құрылған. Партия өзінің бірінші басшысы ретінде Саскачеванның ұзақ жылғы премьері Томми Дугласты таңдады. Жаңа партия 1958 жылғы федералды сайлауда CCF жоғалтқан жағдайды қалпына келтірді, ол жақында толық жеңіліске ұшыраған еді. Ол CCF-тен 50%-ға жуық көбірек дауыс жинады, бірақ партия құрылған кезде күткен үлкен жетістіктерге жете алмады. НДП Саскачеван штатында, өзінің саяси базасында жеңіліске ұшырады, онда Дуглас өзінің мандатын ұтып ала алмады. Дугластың науқаны Саскачеван штатында «Medicare» енгізілуінен және оның салдарынан дәрігерлердің ереуілінен туындаған хаостан зардап шекті. Дуглас Британдық Колумбияда өткен қосымша сайлау арқылы парламентке өтуге мәжбүр болды. Бастапқы қиындықтарға қарамастан, «Medicare» танымал болды, бүкіл елге тарады және Канаданың әлеуметтік құрылымына НДП-ның (және Дугластың) маңызды үлесі деп есептеледі. «Әлеуметтік несие» партиясы 1958 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін парламентке қайта оралды. Лидер Роберт Н. Томпсон және тағы үш «Socred» партияның дәстүрлі базасы – Канаданың батысында сайланды, бірақ партияның нағыз табысы Квебек штатында болды. Реаль Кауэтт партияның Квебек қанатын 26 округте жеңіске жеткізді. Шын мәнінде, олардың жалпы 30 орынды жеңгені партияның федералды деңгейдегі ең үлкен жетістігі болды. Олар ешқашан бұл көрсеткішті қайталай алмады, тіпті одан асып та түсе алмады. Партия 1963 жылғы сайлауда ең жоғары дауыс жинаса да (1962 жылғы сайлауда одан аз айырмашылықпен екінші орын алды), ол алты орынды жоғалтты. Квебек штатындағы «Socred» партиясының табысы бірнеше факторлардың нәтижесінде болды. Дифенбеккердің нашар француз тілі торилердің өз хабарларын франкофондық сайлаушыларға жеткізу мүмкіндігін шектеді. 1958 жылы партиялар Морис Дюплесси басшылығындағы «Ұлттық одақ» үкіметінің күшті сайлау машиналарын пайдалану арқылы бұл кемшілікті жоюға сәтті қол жеткізді. 1962 жылы Дюплесси қайтыс болды, ал «Ұлттық одақ» құлдырады. Дегенмен, көптеген франкофондық квебектер либералдарға қарсылық танытты, ал басқалары англофондық Пирсонға әлі жылылық танытпады. Сонымен қатар, жаңа либералдық провинциялық үкіметтің «Тыныш революция» туралы радикалдық бағдарламасын қоршаған даулар Квебек штатының ауылдық аймағындағы либералдардың беделіне қатты нұқсан келтірді. Дегенмен, либералдар Квебек штатындағы сайлауда үлесін жоғалтса да (1958 жылмен салыстырғанда 6 пайыздық пунктке төмендеді), оң орталықтың дауысы бұрынғыдан бөлінгендіктен, олар көпшілік дауыс пен орын бойынша жеңіске жетті. Либералдар дауыс беру үлесінің төмендеуіне қарамастан, провинцияда он орын алды. Ақырында, үлкен шығындарға қарамастан, торилердің басты құтқарушысы либералдардың батыста көрінбейтіндігі болды, олар Онтарионың батысында тек жеті орынды ұтып алды. Осы сайлау торилердің Онтарионың батысындағы провинцияларда үлкен басымдықпен жеңіске жететін үрдісін бастады (либералдар мен НДП-ның кейдегі жеңістерімен), либералдарды көпшілікті жинау үшін Онтарио, Квебек және Атлантика провинцияларына сүйенуге мәжбүр етті. Бұл үрдіс торилердің үш онжылдықтан кейін үкіметтік партия ретінде құлауына дейін жалғасты. Торилер «Socred» партиясының тікелей емес қолдауымен билікте қалды, өйткені екі партия парламенттік көпшілікті құру үшін жеткілікті орындарға ие болды. Алайда, Дифенбеккер екі партия арасындағы формалды одаққа келісуден бас тартты, бұл оның үкіметінің құлауына әкелді.

During its term of office, the Diefenbaker government had introduced reforms to social programs, a Canadian Bill of Rights, and other changes. The Tories tried to defend the decline in the Canadian dollar by pointing out the benefits to the tourism industry, exports, manufacturing and farming, and employment. They denied that the devaluation affected the price of bread, beef, gasoline and fruit and vegetables, saying that these prices were either set in Canada or were influenced by other factors. The Liberals campaigned under the slogan, "Take a stand for tomorrow," and attempted to portray the Diefenbaker government as "feeble," with a divided cabinet. The Liberals criticized the PCs for their "reckless mismanagement of finances," the slowdown in the Canadian economy, a lack of confidence in government policies, job losses, and a lower standard of living than in 1956. The Liberals also argued that the steep devaluation in the Canadian dollar was increasing the cost of living for Canadians. The 1962 election was the first contested by the social democratic New Democratic Party, which had been formed from an alliance between the old Co operative Commonwealth Federation (CCF) and the Canadian Labour Congress. The party chose longtime Premier of Saskatchewan Tommy Douglas as its first leader. The new party recovered ground lost by the CCF in the 1958 federal election, when it was nearly wiped out. It won almost 50% more votes than the CCF had ever managed, but it failed to achieve the major breakthrough that had been hoped for when the party was created. The NDP was shut out in Saskatchewan, its political base, where Douglas failed to win his own seat. Douglas's campaign was hurt by chaos in Saskatchewan brought about by the introduction of Medicare and a resulting strike by the province's doctors. Douglas was forced to enter the House of Commons through a by election in British Columbia. Despite the initial problems, Medicare proved popular, spread throughout the country, and is considered the NDP's (and Douglas') major contribution to the Canadian social fabric. Social Credit returned to the House of Commons after being shut out in the 1958 election. While leader Robert N. Thompson and three other Socreds were elected in the party's traditional base in western Canada, the party's real success came in Quebec. Réal Caouette led the party's Quebec wing to victory in 26 ridings. Indeed, their win of 30 seats overall represented the party's greatest federal showing ever. They would never again equal, let alone surpass, that number—though the party gained its highest share of the vote in the 1963 election (1962 being its second highest by a very close margin), it had a net loss of six seats. The Socreds' success in Quebec was the result of several factors. Diefenbaker's poor French impaired the Tories' ability to communicate their message to francophone voters. In 1958, the PCs had successfully compensated for that handicap by using the powerful electoral machine of the Union Nationale government under Maurice Duplessis. By 1962, Duplessis was dead and the Union Nationale had been toppled. Nevertheless, many francophone Quebecers remained hostile to the Liberals, and others had not yet warmed to the anglophone Pearson. Additionally, the controversy surrounding the new Liberal provincial government's radical agenda of the Quiet Revolution badly hurt the Liberal brand in rural Quebec. Nevertheless, while the Liberals actually lost significant vote share in Quebec (they scored more than six percentage points less compared to 1958), the split in the centre right vote meant they still managed a plurality there both in popular vote and seats. The Liberals actually gained ten seats in the province, despite the decline in vote share. In the end, despite their large losses the Tories' major saving grace was that the Liberals were all but invisible in the west, winning only seven seats west of Ontario. This election thereby began a pattern of the Tories dominating the provinces west of Ontario by large margins (with only occasional breakthroughs by the Liberals and NDP), forcing the Liberals to rely on Ontario, Quebec and the Atlantic Provincesto garner a majority. That pattern would continue until the Tories' demise as a party of government three decades later. The Tories remained in power with the tacit support of the Socreds, as the two parties held enough seats between them to command a parliamentary majority. However, Diefenbaker declined to negotiate a more formal alliance between the two parties, which would ultimately prove costly and helped lead to the fall of his government the following year.

Облыс бойынша нәтижелер

Партия атауыBCABSKMBONQCNBNSPENLNWYKЖалпыProgressive Conservative Орындықтары: 6 15 16 11 35 14 4 9 4 1 1 116 Халық дауысы: 27.3 42.8 50.4 41.6 39.2 29.6 46.5 47.3 51.3 36.0 55.0 47.8 37.2 Либералды Орындықтар: 4 1 1 43 35 6 2 6 1 99 Дауыс: 27.3 19.4 22.8 31.3 41.0 39.2 44.4 42.4 43.3 59.0 45.0 52.2 37.0 Әлеуметтік кредит Орындықтары: 2 2 26 30 Дауыс: 14.2 29.2 4.6 6.8 1.8 26.0 3.6 0.8 0.2 0.1 11.6 Жаңа демократтар Орындықтары: 10 2 6 1 19 Дауыс: 30.9 8.4 22.1 19.7 17.2 4.4 5.3 9.4 5.2 4.9 13.6 Либералды еңбекшілер Орындықтары: 1 1 Дауыс: 0.6 0.2 Жалпы орындықтар: 22 17 17 14 85 75 10 12 47 1 1 265 Дауыс бермеген партиялар: Тәуелсіз либералдар Дауысы: 0.1 0.5 0.2 0.1 Тәуелсіздер Дауысы: xx 0.1 0.3 0.1 0.2 0.1 Дауыс: 0.2 0.1 0.6 0.1 xx 0.1 Белгісіз дауыс: 0.1 xx 0.1 xx Тәуелсіз консерваторлар Дауысы: 0.1 xx Либерал сайлаушылар кандидаты Дауысы: 0.1 xx Отбасылық капитал Дауысы: xx xx Ынтымақтастық құрылысшылар Дауысы: xx xx Барлық канадалықтар Дауысы: xx xx Еңбекші тәуелсіздер Дауысы: xx xx

xx – халық дауысының 0.05% аз.