Чарльз Диккенс және «Жарндейс пен Жарндейс» ісі

Кіріспе

Чарльз Диккенстің "Жарндайс және Джарндайс" (немесе "Жарндайс Джарндайсқа қарсы") атты ойдан шығарылған мұралық ісі – Чарльз Диккенстің "Блеак Хаус" (1852–53) романында ағылшынның Әділеттік сотында (Chancery) жүріп жатқан сот процесі. Бұл іс романның маңызды сюжеттік құралы болып табылады және шексізге дейін созылатын сот ісінің символына айналды. Диккенс бұл істі "Жарндайс және Джарндайс" деп атайды, осылай айту қалыпты. Іс атауындағы "v" латын тіліндегі "versus" сөзінің аббревиатурасы, бірақ Англия мен Уэльсте азаматтық істерде әдетте "және" деп айтылады.

Мәдени сілтемелер

Роман жарық көргеннен кейін бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, Джарндайс пен Джарндайс азаматтық сот істерінің нәтижесіздігі мен ұзақтығының мысалы ретінде жиі қолданыла береді. Мысалы, лорд Деннинг Midland Bank v Green ісін талқылағанда: «Гриннің дастаны уақыт және қаржы тұрғысынан Джарндайс v Джарндайс оқиғасына теңеседі» деді. Амптилл пэрлік ісінде, пэрлікке дау туындаған кезде, елу жыл бұрын шығарылған сот шешімімен шешілген мәселелерді қайта қарау қажет болды. Глайсдейлдің лорды Саймон сот процесінде түпкілікті шешім қабылдау қажеттігін баса айтты. Ол заңгерлер әріптестеріне Джарндайс пен Джарндайс және Мисс Флайттың шексіз сот процесінен ақылына зорлық келген қайғылы кейіпі туралы еске салды. Бұл оқиғаның нағыз өмірде болған жағдайларға негізделгенін айтты. «Жарндайс және Джарндайс» 1996 жылғы «Асық-дәніз іздеушілер» телефильмінде банк атауы ретінде пайдаланылды. Вирджиния Вульфтың «Орландо» романының экрандалуында Орландоның мүлігіне құқығы жөніндегі сот ісі Анна патшайымның (1702–1714) тұсында басталып, Елизавета II патшайымның (1952–2022) тұсында аяқталады. Істің ұзақтығы, іске қатысушы Орландоның іс аяқталғанша тірі қалуымен күлкілі жағдайға айналады. Бұл жағдай Дэвид Грейбердің 2018 жылғы «Булшит Джобс» кітабында, проблемаларды шешуші мамандардың (тек заңгерлер ғана емес, сонымен қатар тәуелсіз аудиторлар мен қаржылық кеңесшілер) өздерінің жұмыстарын сақтау үшін шешімі бар проблемаларды ұзарту және көбейтуге ұмтылатын ұзақ сот дауларының үлгісі ретінде келтірілді. 1852 жылғы оқиға Ұлыбританиядағы 2006 жылғы төлемді қорғау сақтандыруы (PPI) жанжалы аясында еске түсірілді, онда «банктер клиенттеріне қажетсіз және көбінесе өте зиянды есепшот сақтандыру полистерін сатқандары анықталды». Грейбердің сөзіне сүйенсек, «оның нәтижесінде PPI талаптарын реттеуге арналған жаңа сала пайда болды», бұл банктерді проблеманың ешқашан шешілмеуіне көз жеткізу үшін кәсіби мамандармен және фирмалармен келісімдер жасауға итермеледі, себебі олар PPI үшін банк бөліп берген үлкен өтемақы сомаларын көздеп отырды.

More than a century after the novel's publication, Jarndyce and Jarndyce continues to be used as an example of the futility and length of civil court cases. For example, Lord Denning, when referring to Midland Bank v Green, said, "The Green saga rivals in time and money the story of Jarndyce v Jarndyce." In the Ampthill Peerage case, where a disputed claim to a peerage involved reopening issues which had seemingly been settled in a judgment delivered fifty years earlier, Lord Simon of Glaisdale spoke strongly of the need for finality in litigation. He reminded his fellow Law Lords that Jarndyce v Jarndyce, and the pitiful character of Miss Flite, driven mad by the strain of unending litigation, were inspired by real events. "Jarndyce and Jarndyce" was used as the name of a bank in the 1996 television film The Treasure Seekers. The case is referred to (indirectly by reference to Bleak House) in the United States Supreme Court case Stern v. Marshall, a protracted lawsuit over an estate. In the film version of Virginia Woolf's novel Orlando, a court case concerning Orlando's right to his/her estate began during the reign of Queen Anne (1702–1714) is completed during the reign of Queen Elizabeth II (1952–2022). The length of the case is made humorous by the fact that Orlando, a party to the lawsuit, remains alive for its entire duration. The case is mentioned in David Graeber’s 2018 book Bullshit Jobs as a paradigm of long lasting court disputes which bespeak the self serving desire of problem solving professionals (not only lawyers but also independent auditors and financial advisers) to prolong and multiply otherwise solvable problems as a way to preserve their jobs. The 1852 case was remembered in the context of the 2006 payment protection insurance (PPI) scandal in the United Kingdom, for which “banks were found to have been unloading unwanted and often wildly disadvantageous account insurance policies on their clients.” According to Graeber, “the result was an entire new industry organized around resolving PPI claims,” leading banks to enter into contracts with professionals and firms intent on making sure the problem was never actually solved, because they eyed the “vast sums set aside by the bank to pay compensation for the PPI”.

Басқа дереккөздер

Дөрекі мінез-құлық Донна Леон, 308-бет, Penguin Books, 2010.
Чарльз Диккенс заң тарихшысы ретінде Уильям С. Холдсворт, 79-115 беттер, Йель университетінің баспасы, 1928.