Кіріспе

Суини Тодд – көркем кейіпкер, алғаш рет 1846–1847 жылдардағы «Жемшектер тізбегі» сериясының жауыз кейіпкері ретінде пайда болған. Бастапқы әңгіме 19 ғасырдың мелодрамасы мен лондондық аңыздың бір бөлігіне айналды. Флит-стриттегі шаштараз Тодд клиенттерін қырғышпен өлтіріп, олардың денелерін өз қылмыстағы серігі Лэветт ханымға тапсырады, ол олардан ет пішіндес пирогтар жасайды. Бұл оқиға түрлі бұқаралық ақпарат құралдарында көп рет қайта айтылды. Суини Тоддтың тарихи тұлға болғаны туралы айтылғанмен, оның прототипі болуы мүмкін екендігі де жоққа шығарылмады. 1847 жылдың ақпан-наурыз айларында, серия аяқталмас бұрын, Джордж Дибдин Питт «Жемшектер тізбегін» Лондонның шығысындағы Хокстондағы «Британия» театры үшін мелодрама ретінде бейімдеді. Осы нұсқада Тоддтың «Мен оны тазартамын» деген сөз тіркесі пайда болды. 1875 жылы Фредерик Хейзлтонның шамамен 1865 жылғы драмалық бейімделуі «Суини Тодд, Флит-стрит шаштаразы: немесе Жемшектер тізбегі» (төменде қараңыз) Лейсидің пьесаларының актерлік басылымының 102-томы ретінде жарияланды. Тағы бір нұсқа 1800 жылғы Париждегі Рю де ла Харпте болған оқиғаға қатысты, ол «Tell Tale» журналында (Лондон) «Рю де ла Харптың қорқынышты тарихы» деген атпен ағылшын тілінде жарық көрді. Чарльз Диккенстің «Пиквик қағаздары» (1836–1837) кітабында қызметші Сэм Веллер бір пирог сатушының мысықтарды «сұранысқа қарай, сиыр еті, бұзау еті және бүйрек үшін» пайдаланғанын айтады және адамдарға пирогтарды «жасаған әйелді білгенде және ол кішкентай емес екеніне сенімді болған кезде» ғана сатып алуды ұсынады. Диккенс бұл ойды «Мартин Чузлвит» (1843–1844) романында дамытты, ол «Жемшектер тізбегі» (1846–1847) романынан екі жыл бұрын жарық көрді, онда Том Пинч есімді кейіпкер өзінің «жаман дарыны оны көптеген қалалық аңыздарда кең таралған каннибалдық пирогтар дайындаушылардың қасына алып бармағаны үшін риза» дейді. Суини Тоддтың нағыз адам болғаны туралы алғашқы мәлімдемелер 1850 жылғы «Жемшектер тізбегі» кітабының (толықтырылған) кіріспесінде жарияланды және осы күнге дейін сақталып келеді. Питер Хейнинг екі кітабында Суини Тоддтың 1800 жылдары қылмыстарын жасаған тарихи тұлға болғанын айтты. Дегенмен, оның сілтемелерін тексеруге тырысқан басқа зерттеушілер оның мәлімдемелерін растайтын ештеңе таппады. Суини Тодд, Флит-стрит шаштаразы: немесе Жемшектер тізбегі (шамамен 1865 ж.) – Фредерик Хейзлтон жазған драмалық бейімделу, оның премьерасы Ламбет қаласының Стэнгейт-стриттегі «Олд Боуэр» салонында өтті. Бирмингем. Суини Тодд, Флит-стрит жын шаштаразы (1973) – британдық драматург Кристофер Бондтың пьесасы. Бұл нұсқа Тоддқа сәл көбірек жанашырлық тудырды: ол Бенджамин Баркер, 15 жыл Австралиядағы жазалау колониясында отырғаннан кейін қашып, жаңа есіммен – Суини Тоддпен Лондонға оралған шаштараз. Ол судья Турпиннің, оның айыпталуына жауапты адамның, оның жас әйеліне зорлық жасап, қызын асырап алғанын біледі. Ол бастапқыда Турпинды өлтіруді жоспарлайды, бірақ ол қашқан кезде, ол жалпы адамзатқа кек алуға ант етеді және клиенттерінің тамағын кесуді бастайды. Ол бұрынғы үй иесі Лэветт ханыммен бірігіп, оның құрбандарының етін пирогқа салады. Пьесаның соңында ол ақыры Турпинды өлтіріп, кек алады, бірақ содан кейін білмей әйелін өлтіреді, оны Лэветт ханым өлді деп алдаған. Шындықты білгеннен кейін ол Лэветт ханымды өлтіреді, бірақ оның көмекшісі және оның орнына баласы Тобиас Рагг оны қырғышымен мойнынан кесіп өлтіреді. Суини Тодд: Флит-стрит жын шаштаразы. Музыкалық триллер (1979) – Стивен Сондхайм мен Хью Уилердің Бондтың пьесасының музыкалық бейімделуі. Шоу 1979 жылы Бродвейде, ал 1980 жылы Лондонның Вест-Эндесінде басталды. Шоу «Ең үздік музыкалық» және «Ең үздік жаңа музыкалық» сияқты бірнеше марапаттарды жеңіп алды. Содан бері Вест-Эндте, Бродвейде және басқа жерлерде бірнеше қайта қойылымдар болды. Empanada Loca (2015) – Арон Марк жазып, режиссерлік еткен LAByrinth Театр компаниясының бір әйелге арналған Бродвей қойылымы.

Билеу

Суини Тодд (1959), Корольдік балет труппасы қойған, Малкольм Арнольдтың музыкасымен және Джон Кранконың хореографиясымен балет.

Фильмдер

Суини Тодд (1926), әңгіменің алғашқы фильм нұсқасы, Джордж Дьюхерст режиссері, Г. А. Бауганның басты рөліндегі 15 минуттық британдық үнсіз фильмі. Фильм қазір жоғалып кетті. Суини Тодд (1928), Мур Мариотт Суини Тодд рөлінде, ал Айрис Дарбишир Амелия Ловетт рөліндегі британдық үнсіз фильм. Бұл – ең ерте сақталған киноадаптация. Суини Тодд: Флит-стриттің қанды шаштаразы (1936), Тод Слотхер Суини Тодд рөлінде, ал Стелла Ро миссис "Ловатт" рөліндегі 19-ғасыр мелодрамасының кино нұсқасы. Bloodthirsty Butchers (1970) – Джон Миранда Суини Тодд рөлінде, Джейн Хелей Мэгги Ловетт рөліндегі қорқынышты фильм, режиссері Энди Миллиган. Суини Тодд: Флит-стриттің қанды шаштаразы (2007), Тим Бертон режиссерлік еткен, Сондхаймның мюзиклінен бейімделген фильм. Онда Джонни Депп Суини Тодд, Хелена Бонам Картер миссис Ловетт, Алан Рикман судья Турпин, Джейми Кэмпбелл Бауэр Энтони және Эд Сандерс Тоби рөлінде ойнады. Фильм екі "Алтын глобус" сыйлығын алды – бірі комедиялық немесе музыкалық фильмдегі ең үздік актер (Джонни Депп) үшін, екіншісі – комедиялық немесе музыкалық фильмдегі ең үздік фильм үшін. Фильм сондай-ақ үш "Оскар" сыйлығына ұсынылып, көркемдік безендірілуі үшін жеңіп алды.

Музыка

"Свини Тодд, Шаштараз" - бұл ән тыңдаушыларының сахналық қойылымды білетінін ескереді және мұндай кейіпкердің нақты өмірде болғанын мәлімдейді. Стенли Холлоуэй 1956 жылы жазған осы әнді 1906 жылдан 1934 жылға дейін шығармашылықпен айналысқан Р. П. Уэстонға жатқызды. "Свини Тодд" – Бротха Линч Хунгтың заманауи кісі өлтіруші туралы әні, ол кейіпкердің атын және оның әрекет ету жолын қабылдайды. ӨЛІМ. Бірінші акт. Қанды той (TODD. Акт 1. Праздник крови 2011) және ӨЛІМ. Екінші акт. Шегінде (TODD. Акт 2. На краю 2012) – Санкт-Петербургтік хоррор-панк тобы Korol' i Shut-тың екі альбомы. "Demon Sweeney Todd" – британдық Saxon heavy metal тобының 2009 жылғы студиялық альбомы Into the Labyrinth-тегі ән. "Floyd The Barber" – Nirvana тобының 1989 жылғы Bleach альбомындағы ән, онда "The Andy Griffith Show" телешоуының шаштаразшысы Флойд Лоусон Суини Тодд үлгісіндегі кісі өлтірушіге айналады. Sweeney Todd – 1970 жылдардың соңында құрылған канадалық рок-тобы, құрамында Ник Гилдер және кейіннен жетекші вокалда Брайан Адамс болды. "Bleeders" – американдық хард-рок тобы Black Veil Brides-тың жақын арада шығатын әні атаулы кейіпкер туралы болады және Энди Биерсак осы кейіпкерді сомдайтын музыкалық бейнеклипке ие болады.

Радио және аудио ойнату

1932 жылы Тод Слотчер Regal Zonophone Records-та өзінің әйгілі сахналық қойылымына негізделген Суини Тодд әңгімесінің қысқартылған нұсқасын жазды; бұл нұсқа 2013 жылы цифрлық түрде қайта шығарылды және Regal Zonophone-да оның «Мария Мартен немесе Қызыл қорадағы кісі өлтіру» сахналық қойылымының ұқсас қысқартылған жазылған нұсқасымен бірге ұсынылды. «Жын шаштараздың таңғажайып оқиғасы» (8 қаңтар 1946) – «Шерлок Холмс жаңа оқиғалары» радиодрамасының бір эпизодында көрсетілген Суини Тодд әңгімесінің бейімделуі. Бұл интерпретацияда сахнадағы кейіпкерді ойнайтын актер ұйқыда жүріп сондай кісі өлтірулер жасап жатыр деп сенуге бастайды, ал Шерлок Холмс пен доктор Уотсон оның саналы екенін дәлелдейтін куәліктерді табады. 1947 жылы Канадалық телерадиокорпорациясының CBC сахналық сериясы Джордж Дибдин Питт пьесасының Рональд Хамблтон жасаған радиодағы бейімделуін эфирге шығарды. Мавор Мур Тодд, Джейн Маллетт миссис Ловетт, Джон Дрейни Тобиас, Ллойд Бохнер Марк Ингестри, Бернард Брэден Джарвис Уильямс, Листер Синклер Жетекші және Арден Кей Йоханна Оукли рөлінде ойнады. Режиссерлік жұмысын Эндрю Аллан жасады, ал музыкасын Лусио Агостини жазды. 1994 жылы Ұлттық театрдың 1993 жылғы қойылымы радиоға бейімделіп, жазылды және BBC Radio 2 арнасында Денис Квилли Тодд, ал Джулия Маккензи миссис Ловетт рөлінде көрсетілді. BBC радиосының 1835 комедиялық сериясының екінші бөлімі «Шаш кесуге бола ма, мырза?» (2004 жылы эфирге шығарылған) аристократ Виконт Белпорт пен оның қызметшісі Недтің (Джейсон Доун) сэр Роберт Пильдің полициясына қосылып, алғашқы ісінде жын шаштараз Суини Тодтке кездесуін көрсетеді. «Суини Тодд және Жемшектер тізбегі: Үш жағымсыз актідегі аудио мелодрама» (2007) – Юрий Расовскийдің аудио пьесасы, 2008 жылы «Ең жақсы аудио драма», «Ең жақсы түпнұсқалық жұмыс» және «Өндірістегі жетістіктер» номинацияларында үш Audie сыйлығын жеңіп алды. 2021 жылдың наурызында BBC Radio 4 Розалинд Айрс режиссерлік еткен және Мартин Джарвис Суини Тодд, Джоан Уэлли миссис Ловетт, Руфус Сеуэлл полковник Джеффрис, Мойра Квирк Джоанна және Ян Огилви майор Боунс рөлінде ойнаған «Суини Тодд және Жемшектер тізбегі» атты екі бөлімді бейімделуін эфирге шығарды.

Теледидар

"Свини Тодд" (1970), ITV телесериалының "Мистирия және қиял" эпизоды, Фредди Джонс Свини Тодд рөлінде және Хизер Кэннинг Нелли Ловетт рөлінде. Винсент Тилси жазған сценарий және Реджинальд Коллин режиссерлік еткен бұл бейімдеуде басты кейіпкер зұлым емес, ақылсыз деп бейнеленеді. Льюис Фиандер Марк Ингестри рөлін ойнады, Мель Мартин – қаһарман Шарлотта, ал Лен Джонс – Тобиас. "Свини Тодд" (1973), Барри Морс Тодд рөлінде сомдаған CBC телеарнасының "The Purple Playhouse" сериалының бір сағаттық тележүргізуі. Бұл Питттің пьесасының тағы бір нұсқасы болды. "Тинни Тодд: Квартер-стриттің жын шаштаразы" – Рони Корбет Свини Тоддтың жартылай інісі және Рони Баркер миссис Ловетт рөлінде "Екі Ронни" сериалдарында орындалған музыкалық комедиялық шақыру. Олар Ловетт пен Тоддтың келісімін қайта жаңғыртып, Тиннидің салғысынан кейін полицияға толы бөлмеге ас үйге түсетін құбыр ашылғанға дейін, одан құтыла алады. "The Tale of Sweeney Todd" (1998), режиссері Джон Шлезингер, теледидарлық нұсқасы, алғаш рет Showtime арнасында көрсетілді, Бен Кингсли Свини Тодд, Джоанна Ламли миссис Ловетт және Кэмпбелл Скотт полиция инспекторы Бен Карлайл рөлінде; Британдық Sky Broadcasting тапсырысымен Бен Кингсли басты рөлді сомдағаны үшін Экрандағы актерлер гильдиясының үздік актер номинациясын алды. "Свини Тодд: Флит-стриттің жын шаштаразы концертте" (2001), Сондхаймның мюзиклінің концерттік нұсқасы, Джордж Херн Свини Тодд / Бенджамин Баркер, Пэтти ЛуПон миссис Ловетт, Тимоти Нолен судья Турпин және Нил Патрик Харрис Тобиас рөлінде. Бұл қойылымның жаңа нұсқасы 2014 жылдың қыркүйегінде көрсетілді, онда Брин Терфел Тодд, Эмма Томпсон миссис Ловетт және Филип Куаст судья Турпин рөлінде болды. "Суини Тодд" (2006), Джошуа Сент Джонстон жазған сценарийге негізделген BBC теледрамасы, Рей Уинстон басты рөлде және Эсси Дэвис миссис Ловетт рөлінде. Бұл нұсқада Тоддтың кісі өлтіруіне себеп – бала кезінде әкесі жасаған қылмыс үшін Ньюгейт түрмесіндегі физикалық (мүмкін жыныстық) қатыгездік пен зорлық-зомбылық; фильмнің соңында, Ньюгейттегі камерада, өзін-өзі қырқып жатқанда, жазасын өтеу күні таңында, ол асылудың орнына өз мойнын қасақана кесіп алады. "Ой, менің, ет пірігім" (2008), Cooking Channel арнасының "Жақсы тамақ" сериалының эпизоды, ол шопан пирогының ойлап табушысын Свини Тоддтың әлеміне енгізеді, тағамның түпнұсқа рецептінің тарихи айтылуын қамтиды. "Эндидің ойыны" (2010), "Офис" сериалының 129-шы эпизоды, онда Энди Бернард (Эд Хелмс) ән айтып, "Свини Тодд" қойылымында ойнайды. Ол алғаш рет 2010 жылдың 7 қазанында NBC арнасында көрсетілді. "Долорес Роучтың қорқынышы" (2023), 2015 жылғы Бродвейдің "Empanada Loca" қойылымынан жасалған теледидарлық бейімделуі. Бродвей шоуы мен теледидарлық бейімделуі екеуі де Свини Тодд аңызына сүйене отырып, Долорес кейіпкерінің ұқсас жолмен жүруіне назар аударады.

Комикстерде

Суини Тодд кейіпкері Марк Андрейконың "Адам аулаушы" сериясында жамандыққа толы тұлға ретінде бейнеленеді, онда ол еркектерге кіріп (оларды өзінің келбетіне айналдырып) және әйелдерді өлтіретін әуесқой ретінде көрінеді. Екінші дәрежелі кейіпкер Обсидиан Сондхаймның мюзиклының жанкүйері болып табылады. Нил Гайман мен Майкл Зулли Стив Биссет пен Тундра баспасы үшін "Табу" журналына "Суини Тодд" бейімдемесін жасауға тиіс болған, бірақ тек прологты ғана аяқтады. Классикалық әдебиеттің графикалық романға бейімдемелерін жасайтын Ұлыбританиялық Classical Comics баспасы, 176 беттік, толық түсті, "Суини Тодд: Флит-стриттен келген шайтан шашқыр" (2010) кітабын Шон М. Уилсонның сценарийімен, Деклан Шалвидің сызықтарымен, Джейсон Карди мен Кэт Николсонның түс қоюымен және Джим Кэмпбеллдің әріптерімен шығарды.

Сленг тілінде

Ақындық сленгте Свини Тодд – Ұлыбритания Метрополитен полициясының бөлімшесі болып табылатын Flying Squad, ол The Sweeney телесериалына әсер етті.