Кіріспе

Ресейдің Солтүстік Шетіндегі архипелаг

Жаңа Сібір аралдары () – Ресейдің Солтүстік Шетіндегі архипелаг, Лаптев теңізі мен Шығыс Сібір теңізі арасындағы Шығыс Сібір жағалауының солтүстігінде, Саха (Якутия) Республикасының құрамындағы әкімшілік бөлік.

Тарих

Жаңа Сібір аралдарының бар екендігі туралы алғашқы хабарды 18 ғасырдың басында Яков Пермяков деген казак жеткізді. 1712 жылы М. Вагин басқарған казак отряды Ұлы Ляховский аралына жетті. 1809–10 жылдары Яков Санников пен Матвей Геденштром картографиялық экспедициямен Жаңа Сібір аралдарына сапар жасады. Санников 1811 жылы Котельный аралының солтүстігінде "жаңа жер" көргенін хабарлады. Осыдан Санников жері немесе Санников аңызы пайда болды. 1886 жылы орыс поляр зерттеушісі және ғалымы Эдуард Толл Жаңа Сібір аралдарына алғаш рет келгенде Котельный аралының солтүстігінде белгісіз жерді көргенін ойлады. Ол мұның сол айтылған Санников жері екенін болжады. 2014 жылдың қыркүйегінде Ресей Әскери-теңіз күштері 1993 жылдан бері тасталып келген Котельный аралындағы кеңес кезеңінің әскери-теңіз базасын қайта жандандырды.

Геология

Дигби және көптеген кейінгі басылымдарда көрсетілгендей, бұл архипелаг бүктеліп, жарылған шөгінді және магмалық жыныстардың қоспасынан тұрады, олардың жасы Прекамбрийден Плиоценге дейін жетеді. Ляхов аралдары Прекамбрий метаморфты жыныстарының бүктеліп, жарылған жиынтығынан; жоғарғы Палеозойдан Триасқа дейінгі құмтастар мен сазбалшықтардан; Юрадан төменгі Кредаға дейінгі турбидиттерден; Креда граниттерінен; және офиолиттерден тұрады. Анжу аралдары ордовик пен девонға дейінгі әктас, доломит, құмтастар, сазбалшықтар, вулканокластикалық қабаттар мен магмалық жыныстардың күшті бүктеліп, жарылған жиынтығынан; жоғарғы Палеозойдан Триасқа дейінгі құмтастар мен сазбалшықтардан; Юрадан төменгі Кредаға дейінгі турбидиттерден; және жоғарғы Кредадан Плиоценге дейінгі құмтастар мен сазбалшықтардан тұрады. Де Лонг аралдары ерте Палеозой, орта Палеозой, Креда және неоген шөгінді және магмалық (көбінесе базальт) жыныстардан тұрады. Бұл шөгінді, метаморфты және магмалық жыныстар Плейстоцен және Голоцен кезеңдерінің шөгінділерімен қапталған, олардың қалыңдығы бір метрдің бір бөлігінен бастап шамамен бір метрге дейін жетеді. Дигби Жаңа Сібір аралдарына ешқашан бармаған және оларды сипаттау үшін саудагерлер мен саяхатшылардың әңгімелеріне және жергілікті халықтың әңгімелеріне сүйенген. Мұндай мәлімдемелердің шындықтан алыс екені Жаңа Сібір аралдарының геологиясын кәсіби геологтар, палеонтологтар және басқа ғалымдар жүргізген егжей-тегжейлі зерттеулер арқылы дәлелденді.

Құс сүйегі кен орындары

Барон Эдуард В. Толль Жаңа Сибирь аралдары туралы есебінде атап өткендей, онда ірі және экономикалық тұрғыдан маңызды қазба пил сүйегінің жиынтықтары кездеседі. Пил сүйегі, мамонт және басқа да жануарлардың сүйектерімен бірге, жағажайлардың жақын аймақтарында, су ағып тұратын жерлерде, өзен террасаларында және өзен арналарында табылады. Жаңа Сибирь аралдары қазба пил сүйегін "өте жақсы сақталған күйде, табылған тістер ең таза және сапалы пил сүйегінен ажыратылмайды" деп сипатталады. Бұл аралдарда мамонт, мүйізтұмсық, мохшық және басқа да ірі жануарлардың көптеген сүйектері, тіпті қаңқалары да кездеседі, олардың барлығы мәңгі тоңда сақталған. Мәңгі тоң Плейстоценнің соңғы кезеңдерінде жиналған лосс, соллюфлюкциялық, көл және өзен шөгінділерінде қалыптасқан. Сүйектердің, пил сүйегінің және өсімдіктердің радиокөміртектік жасы, қоршаған шөгінділердің оптикалық люминесценциялық жасы және байланысты торфтың уран-ториумдық жасы олардың шамамен 200 000 жыл бойы жиналғанын көрсетеді. Фаддеевский, Котельний және Жаңа Сібір аралдарынан жиналған 87 мамонт тісінің және сүйегінің коллагенінен алынған радиокөміртектік жас 9470±40 BP-ден 50 000 BP-ден (14C) астамға дейін ауысады.

Құстардың маңызды аймағы

Бүкіл архипелаг BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы (IBA) деп жарияланды, себебі ол көптеген құс түрлерінің көбеюіне жағдай жасайды.