Кіріспе
Тайваньдағы Ю Шан немесе Юшань тауы, сондай-ақ Жас тау, Ақ тау, Тоңку Савек немесе жапондық билік кезінде Ниитака тауы деп те аталатын бұл тау Тайваньдағы теңіз деңгейінен ең биік тау болып табылады, бұл Тайванға әлемдегі кез келген аралдың ең жоғары нүктесі бойынша 4-орынды береді. Бұл Камчатка түбегінен тыс, Тынық мұхитының батыс аймағындағы ең биік нүкте. Юшань және оның төңірегіндегі таулар Юшань жотасына жатады. Бұл аймақ бұрын мұхиттың түбінде болған, бірақ Еуразиялық плитаның Филиппин теңізінің үстінен жылжуы нәтижесінде қазіргі биіктігіне көтерілді. Юшань топографиялық оқшаулау бойынша 40-шы орында тұр. Қазіргі таулар Юшань ұлттық паркі ретінде қорғалып келеді. Бұл ұлттық парк Тайваньның ең үлкен, ең биік және ең қиын қол жетімді ұлттық паркі болып табылады. Ол аралда қалған ең ірі жабайы табиғат аймағын қамтиды.
the mountain in Taiwan
Yu Shan or Yushan, also known as Mount Jade, Jade Mountain, Tongku Saveq or Mount Niitaka during Japanese rule, is the highest mountain in Taiwan at above sea level, giving Taiwan the 4th highest maximum elevation of any island in the world. It is the highest point in the western Pacific region outside of the Kamchatka Peninsula. Yushan and its surrounding mountains belong to the Yushan Range. The area was once in the ocean; it rose to its current height because of the Eurasian Plate's movement over the Philippine Sea Plate. Yushan is ranked 40th by topographic isolation. The mountains are now protected as the Yushan National Park. The national park is Taiwan's largest, highest, and least accessible national park. It contains the largest tract of wilderness remaining on the island.
Аттар
Юшань немесе Юшань – қытай тіліндегі атауының пиньиньмен жазылуы. Бұл атау оның қыстағы көрінісіне байланысты қойылған, себебі қалың қар жамылғысы шыңын тот баспайтын жаде тас сияқты көрсетеді. Бұрын ағылшын тілінде Моррисон тауы деп аталған, кейде осы ат миссионер Роберт Моррисонның құрметіне берілген деп жаңылысқан, бірақ шын мәнінде оны көрген американдық капитанның есімі. Таудың басқа жергілікті атаулары: Савиа және Тонгку Савек (Бунун тайпасы; соңғысы «ең биік шың» немесе «қорғаушы шың» деген мағынаны білдіреді), Танунгу'инку (Канаканаву) және Канасиан (Пайван тайпасы). Жапония Тайваньды басқарған кезеңде тау Ниитака немесе Ниитакаяма («Жаңа биік тау») деп аталды, себебі жаңа өлшемдер оның жапон архипелагындағы Фудзи тауынан биік екенін көрсетті. Шамамен он жеті мың жыл бұрын Тайваньның ең биік тауларында тұрақты мұз қабаттары болған және ылғалды климаттың салдарынан кеңейген, ал қазіргі уақытта Рах тропигіне ең жақын мұздықтар Мексикадағы Изтачихуатль жанартауында орналасқан. Тайваньның шығыс жағалауындағы мұхит сулары терең; іс жүзінде, теңіз түбі 1:10 қатынасында Тынық мұхитына қарай құлайды және жағалаудан шамамен 100 метрден астам тереңдікке жетеді.
Тарих
Цинь династиясы кезінде американдық "Александр" бу кемесінің капитаны У. Моррисон 1857 жылы Анпинг портынан (қазіргі Анпинг, Тайнань) шыға бара жатқанда тауды көреді. Оның кемелік журналы – бұл таудың батыстық әдебиеттерде алғашқы рет тілге алынуы, және еуропалық есептерде тау оның атымен аталады. Сол кездегі жергілікті тайуандықтардың Цин үкіметіне және еуропалықтарға деген қарсылығының салдарынан еуропалық таушылар тауға жол таба алмады. Жапондықтардың билігі тұсында антропологтар Тории Рюзо және Ушиносуке Мори 1900 жылы таудың шыңына шыққан алғашқы адамдар болады. Олар тауға "Ниитака тауы" деген ат қойды, ол 1937 жылы Ниитака Арисан ұлттық паркінің атына берілді. Жапон императорлық теңіз күштері таудың атын "Go" сигналында – NIITAKAYAMANOBORE 1208 (ニイタカヤマノボレ一二○八) деп пайдаланды, бұл "Ниитака тауына 1208 нөмірімен көтерілу" дегенді білдіреді. Осы сигнал 1941 жылдың 7 желтоқсанында (жапон күнтізбесі бойынша 1208-де) АҚШ Тынық мұхиты флотына және Перл-Харбордағы базасына жасалған жасырын шабуылды бастау үшін қолданылды. Солтүстік шыңындағы Юшань метеостанциясы 1943 жылы құрылысын аяқтады. Қытай Республикасы кезінде Ю Юреннің үлкен қола мүсіні 1966 жылы Юшань шыңына орнатылды. 1996 жылы Тайвань тәуелсіздігін жақтаушылар мүсінді кесіп, тік жарға лақтырып жіберді. Соңғы жылдары Юшань Тайваньның ұлттық санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Оның ерекше мәртебесіне байланысты, Юшань 2005 жылдың 20 шілдесінде жаңа 1000 тайуандық доллары банкноталардың фоны ретінде таңдалды. Сондай-ақ, 2007 жылдың 28 желтоқсанында Ұлттық орталық университетінің Лулин обсерваториясы жаңадан ашқан астероид Юшаньның құрметіне аталды.
Климат
Юшаньның альпілік климаты (Köppen ET) бар. Юшань шыңы қарашадан наурызға дейін әдетте мұзбен жабылады. Биіктігі жоғары жерлерде қыс айларында қар жаууы мүмкін, ал одан да биік жерлерде төрт ай бойы қатарынан қар жиналады. Алғашқы қар қазан айында түсуі мүмкін және мамыр айына дейін толығымен еріп кетеді. Юшаньда жылына орташа есеппен 24,3 күн қар жауады, және бұл көрсеткіш азайyp келеді. Юшаньға жылына шамамен 5000 мм жауын-шашын түседі. Жыл бойы орташа есеппен 140 күн жаңбыр жауады, ең көп жауын-шашын мамыр және тамыз айларында болады. Мамырдан маусымның бірінші жартысына дейін – жаңбырлы маусым немесе муссондық маусым. Тайваньдағы тайфун маусымы шамамен шілде мен қыркүйек айлары аралығында болады. Ең көп жауын-шашын түсетін тамыз айында орташа есеппен 500 мм жауын-шашын түседі, ал ең құрғақ ай – желтоқсан айында бұл көрсеткіш 50 мм-ге жетеді.