Кіріспе

Жүрек пен өкпені бір операцияда алмастыру процедурасы. Жүрек-өкпе трансплантациясы – нашарлаған жүрек пен өкпені бір операцияда алмастыру үшін жасалатын процедура. Қолайлы донорлардың жетіспеуі және жүрек пен өкпе бірдей трансплантациялануы қажет болғандықтан, бұл сирек кездесетін процедура. АҚШ-та жыл сайын осындай трансплантациялардың шамамен жүзі жасалады.

Процедура

Пациентке анестезия жасалады. Донорлық органдар келген кезде олардың жарамдылығы тексеріледі; егер қандай да бір мүшелер зақымдану белгілерін көрсетсе, олар тасталады және операция тоқтатылады. Жарамды донорлық органдар болғаннан кейін, хирург кеуде сүйегінің жоғары және төменгі жағынан, сүйекке дейін кесім жасайды. Тері шеттері кері тартылып, кеуде сүйегі ашылады. Сүйек арасымен кесу арқылы кеуде сүйегінің ортасы тілінеді. Қабырға жайып тұратын құралдар кесімге енгізіліп, пациенттің жүрегі мен өкпесіне қол жеткізу үшін қабырғалар жайылады. Пациент жүрек-өкпе аппаратына қосылады, ол қанды айналдырып, оттегімен қамтамасыз етеді. Хирург нашарлаған жүрек пен өкпелерді алып тастайды. Көптеген хирургтар қан тамырларын жүрекке мүмкіндігінше жақын кесуге тырысады, әсіресе донор жүрегінің көлемі бастапқы мүшеден өзгеше болса. Донор жүрек пен өкпелері орналастырылып, тігіледі. Донорлық органдар дене температурасына дейін қызған кезде өкпелер кеңейе бастайды. Жүрек алғашқыда фибрилляцияға ұшырауы мүмкін – бұл жүрек бұлшық еті талшықтарының синхронды түрде жиырылмауынан болады. Ішкі электродтар жүрекке кішкентай электр тогын жіберіп, қалыпты ырғақты қалпына келтіру үшін қолданылуы мүмкін. Донорлық органдар қалыпты жұмыс істегеннен кейін жүрек-өкпе аппараты алынып, кеуде жабылады.

Операциядан кейінгі жағдай

Аурулардың көпшілігі операциядан кейін бірнеше күн жансақтау бөлімінде жатады. Егер қандай да бір асқынулар болмаса (мысалы, инфекция, қабылдамау), кейбіреулері ауруханада екі аптадан кейін үйлеріне қайтуға мүмкіндік алады. Ауруларға иммундық жүйенің әлсіреуіне байланысты инфекцияның алдын алу үшін қабылдамауға қарсы препараттар мен антибиотиктер тағайындалады. Үнемі бақылаудан өту кестесі қажет.

Статистика

Соңғы жылдары жүрек-өкпе трансплантациясының сәттілігі айтарлықтай жақсарды. Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау қызметі трансплантация жасалғаннан кейін бір жыл өткен соң аман қалу көрсеткіші шамамен 85% құрайтынын хабарлайды. 2004 жылы бүкіл Америка Құрама Штаттарында барлығы 39 жүрек-өкпе трансплантациясы жасалса, әлем бойынша – 75 трансплантация жасалды. Сол жылы жүрек трансплантациясы 2,016 адамға, ал өкпе трансплантациясы 1,173 адамға жасалды.

Тарих

Норман Шамвей 1960 жылдардың ортасында Стэнфордта жүрек трансплантациясы бойынша тәжірибелер жүргізіп, жүрек-өкпе трансплантациясының негізін қалады. Шамвей 1968 жылы АҚШ-та алғашқы ересектерге жүрек трансплантациясын жасады. Алғашқы сәтті жүрек трансплантациясы 1967 жылы Оңтүстік Африкада орындалды. Алғашқы сәтті жүрек-өкпе трансплантациясын 1981 жылы АҚШ-тың Стэнфорд қаласында Брюс Рейц Мэри Голькеге жасады. Магди Якуб 1983 жылы Ұлыбританияда алғашқы жүрек-өкпе трансплантациясын орындады. Австралиядағы алғашқы жүрек-өкпе трансплантациясын Виктор Чанг 1986 жылы Сиднейдегі Сент-Винсент ауруханасында жүргізді. Иранның алғашқы жүрек-өкпе трансплантациясы 2002 жылы Тегеранда жасалды.