Кіріспе

Қорымтауыш – жаназада табын көтеруші адам, жаназадағы міндет.

Қорымтауыш – жаназа кезінде табын көтеруге көмектесетін бірнеше қатысушының бірі. Олар табынға зақым келтірмеу және марқұмға құрмет көрсету үшін ақ қолғап киеді. Кейбір дәстүрлерде қорымтауыштар мен табын көтерушілердің рөлдері ерекшеленеді. Біріншілері – салтанаттық лауазым, олар шапанның ұшын немесе оған байланған бауды көтеріп жүреді. Екіншілері ауыр жүк көтеріп, табынды иықтарына мінгізеді. Егер табын жануардың немесе көлік құралының үстінде болса, онда қорымтауыштар тек символдық мағынада ғана болады. Батыс мәдениетінде табын көтерушілер әдетте марқұмның еркек туыстары, жақын достары немесе әріптестері болады. Ерекше жағдайдың бірі – Ли Харви Освальдтың жаназасы, онда табынды көтеруге мәжбүр болған журналистер аза тұрушылардың санын басып өтті. Кейбір африкалық мәдениеттерде қорымтауыштар отбасы мүшелері емес, ақылы қызметтер ұсынатын арнайы жобалау агенттіктерінің қызметкерлері болып табылады. Қорымтауыштың бірінші міндеті – жаназа басталғанға дейін кем дегенде отыз минут бұрын келу, себебі жаназа директоры оларға қажетті нұсқаулар бере алады. Екіншіден, оларға жаназа кезінде қайда отыра алатындары туралы хабарланады, содан кейін табын көтеріледі. Үшіншіден, қорымтауыштар жаназадан кейін марқұмды соңғы демалыс орнына жеткізеді. Дәстүрге байланысты, қорымтауыштар табынды иықтарына немесе белдеріне байлап көтереді. Кейде қосымша қорымтауыштар, құрметті қорымтауыштар деп аталатындар, марқұмға құрмет көрсету үшін табынның артында немесе тікелей алдында жүреді. Мұндай қорымтауыштар көбінесе марқұмның мамандығымен айналысқан және лауазымында үлкен жетістіктерге жеткен адамдар болады.

Этимология

Қақпақ - тіксіздің үстіне жабылатын ауыр мата. Сондықтан, "қақпақ көтеруші" термині тіксізді көтеріп әкелетін адамды білдіреді, себебі қақпақ сол тіксізді жабады. Рим дәуірінде әскерлер паллиум деп аталатын плащ киетін. Орта ғасырларда паллиум сөзі палл деп қысқартылды. Христиандар жақындарының үстін жерлегенде қақпақпен жабатын.

Буддистік мәдениет

Ежелгі үнді буддалық мәдени дәстүрлерінде аза тұту кезінде, көбінесе мәйітті көтерушілер сарымсақ, пияз, биязы пияз және қияқты қоспаған вегетариандық диета ұстанады. Олар қайтыс болғаннан кейін кем дегенде 49 күн бойы алкогольден де бас тартады. Бұл өлім мен жаңадан туу арасындағы ең ұзақ мерзім деп есептеледі. Сондықтан, осы мерзім ішінде қайтыс болған адам үшін жақсылық жасау мақсатында жиі амалдар орындалады. Осылайша, бұл соңғы күні «аяқтау» рәсіміне алып келеді. Буддизмнің барлық дәстүрінде мәйітті көтерушілердің тілегі бойынша қайтыс болғандармен байланыс жасайтын рухани адамдар кездеседі. Әдетте, басты себеп – қайтыс болғанның отбасы қайта туудың қажетсіз түріне жол бермеу үшін жеткілікті жақсылық жасағанын анықтау болып табылады.

Британдық мәдениет

1768 жылы ханшайым Луизаның жерлеу рәсімінде әйелдердің жерлеу рәсімінде шапанды ұстауға қатысатыны туралы алғашқы хабарлама жарияланды. Содан кейін Гартер корольі Лорд Чемберленге әйелдердің бұрын тек аза тұту рәсімінде немесе бас аза тұрушылардың ілесушілері ретінде ғана жерлеу процесіне қатысқандарын хабарлады. Ұлыбританияда, Австралияда, Ирландияда және Азияның көптеген елдерінде табыт көбінесе иыққа көтеріліп әкелінеді. Табыттың мөлшері мен салмағына қарай, әдетте 6-8 адам табыт көтереді. Скандинавияда табыт үш баумен тасымалданады, олар табыттың астына салынады; табыт көтерушілер әр жағынан баудың өзіндік бөлігін иықтарына арқалайды, ал табыттың өзі бауларға тізе деңгейінде ілінеді. Бұл әдістің артықшылығы – табыттың салмағы табыт көтерушілердің иығына таралады және табыт бірден қабірге түсірілуі мүмкін, себебі табыт көтерушілер қабірдің әр жағынан бойлық бағытта жүреді. Табыт төмен түсірілгеннен кейін, табыттың оң жағындағы (марқұмның жүрегі тұсындағы) табыт көтерушілер бауларды шешіп алады.

Британдық ауыл және вагондар

Сонымен қатар, басты аза тұтушылар мен көмілкіге қатысушылар, мысалы, табын ұстаушылар мен шатыр ұстаушылар да, көбінесе капюшонды қара киім киетін. Арнайы аза киімдерін кию, сондай-ақ, тамақ сыйлау және жерлеу дастарқаны – бұл Еуропалық Ренессанс дәуірінен жеткен ежелгі амалдар, ол 19-ғасырға дейін сақталған. Алдыңғы атқарушы көлікте екі жетекші – жерлеу директоры мен дін қызметкері отыратын. Қалған табын ұстаушылар екінші көлікте болады. Құрметті табын ұстаушылар да белсенді табын ұстаушылардың артынан ұқсас ретпен орналасады. Табын ұстаушылардың көліктері белгілі бір уақытта белгілі бір жерден шығатын, осылай шіркеуге немесе үйге бірге аттанғысы келетіндер сол жерде жинала алатын.

Бірлікте немесе басқа қоғамда өлім

Егер марқұм бір бауырластық немесе басқа да қоғамның мүшесі болса, отбасы сол топтың бәрін таңдауы мүмкін. Масондық жерлеу рәсімдерінде мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілер әдетте сол ұйымнан таңдалады. Егер бірнеше ұйым болса, олардың әрқайсысынан адамдар таңдап алуға болады. Әрбір қоғамның басшылары өз мүшелерін дұрыс тағайындау үшін жоспар туралы хабардар етілуі керек. Кейбір жерлерде, тәжірибелі мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілерді жерлеу директоры таңдайтын дәстүр бар. Мұндай жағдайда, мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілер өз міндеттері мен орнын мойындайды және сол сәтте бұл мәселенің егжей-тегжейін талқылауға міндетті емес. Егер шіркеуге дейінгі жол тар болса және бұрылыстар өткір болса, мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілерге өту қиын болса, табутты тасымалдауға арналған көлік пайдаланылуы мүмкін. Әйтпесе, мәйіт-қорапты тәрелкеге көтеріп, мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілер төменге түсіре алады. Көшеде мәйіт-қорапты көліктен алып тастау мүмкін болмаса, онда оны үйдің немесе шіркеудің алдына қоюға болмайды. Мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілерге арналған орын әдетте сол жақ алдыңғы қатардағы орындықтарда болады, мәйіт-қорап орналастырылғаннан кейін мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілер отыра алады, ал жерлеу директоры мәйіт-қораптың тікелей артында отырады. Осылайша, қоғам мүшесінің қазасы қоғамға қалай әсер ететіні және мәйіт-қорапты көтеріп жүрушілердің жұмысы қысқа мерзімде қалай жүзеге асырылатыны көрсетіледі.