Кіріспе

2004 жылы жазылған кітап, Блю Баллиетт жазып, Брет Хелквист суреттеген.

«Вермеерді қуу» – Блю Баллиетт жазып, Брет Хелквист суреттеген 2004 жылғы балаларға арналған өнер туралы құпия роман. Оқиға Чикаго қаласындағы Хайд-паркте, Чикаго университетіне жақын жерде өтеді. Роман екі бала – Кальдер Пиллэй мен Петра Андалидің басынан кешкендері туралы. Иоганн Вермеердің «Жазушы әйел» деген танымал картинасы Чикаго өнер институтына апарылып бара жатқанда ұрланып кетеді, содан кейін Кальдер мен Петра оны қайтаруға тырысады. Ұры газетке көптеген хабарламалар жариялап, Вермеердің атынан қандай картиналар оның өзі салғанын анықтаса, картинаны қайтарып беретінін мәлімдейді. Бұл оқиға Петра, Кальдер және Хайд-парк тұрғындарын өнерді мұқият зерттеуге итермелейді. Романның тақырыптары – өнер, мүмкіндік, сәйкестік, алдау және мәселелерді шешу. Бұл роман Баллиетт өзінің сыныбы үшін нақты өмірдегі мәселелерді қарастыру мақсатымен жазылған. Баллиетт балалардың ой-пікірлерін бағалайды және осыны ерекше атап көрсету үшін кітапты жазды. «Вермеерді қуу» Эдгар және Агата сияқты бірнеше марапатқа ие болды. 2006 жылы «Райт 3» атты жалғасы, ал 2008 жылы «Кальдер ойыны» жарық көрді.

Шығармашылық және шығу тегі

"Вермерді қуу" – Блю Баллиеттің алғаш рет жарық көрген кітабы. Оның бастапқы мақсаты – сыныбындағы оқушыларына оқу үшін қызықты кітап жазу еді. Ол, Е. Л. Кенигсбургтің 1967 жылғы "Миссис Базиль Э. Франквейлердің араласқан құжаттарынан" романынан бері "нағыз" өнер туралы құпия жазылмағанын байқады және оқығысы келген нәрсені жазуға ниеттенді. "Вермерді қууды" аяқтауға шамамен бес жыл кетті, себебі Баллиетт сол уақытта мұғалім және ата-ана да болды. Ол кітап жазуды тоқумен салыстырды, өйткені бастапқыда көбінесе өнер туралы жазды, бірақ кейіннен пентамино және сынып көріністерін қосып, оқу үшін әртүрлі деңгейлер жасады. Ол кітаптың өзі ойлағаннан гөрі күрделірек болғанын мойындайды. Баллиетт кейіпкерлердің аттарына шабыттандыру үшін өнер және бос тақтайларды пайдаланды. Кальдер Пиллэй суретші Александр Кальдерден, ал Петра Андале Иорданиядағы Петра қаласының архитектурасынан алынған. Атаулар ерекше болуы керек еді, Баллиетт мұны "бала үшін қызықты" деп есептеді. Баллиетт, егер олар жазу мен математиканы ұнататын кейіпкерлермен байланысты болса, жазғысыз оқырмандардың назарын аударуға болатынына сенді. Кальдер мен Петраның мұғалімі, Хасси ханым, Нантакет аралындағы ескі атаудан және көне сөз "хассиден" әсер алды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Хикая Хайд-парктің үш тұрғынына келген анонимді хаттармен басталады. Хаттарда алушылардан ғасырлар бойы шешілмей келе жатқан өнер құпиясын ашуға көмектесу сұралады. Келесі күндері Петра мен Кальдердің мұғалімі Исабель Хасси ханым, ерекше хаттар мен өнер туындыларында кездесетін хаттарға қатысты бірнеше тапсырма береді. Бір күні сабақтан кейін Кальдер Петраны Пауэллдің кітап дүкеніне ертіп барады, сол жерде олар кездесіп, ерекше достық бастайды. Кальдер қалтасында сақтап, кодталған хабарламаларды жіберу және қабылдау үшін қолданатын пентоминоға құмар, ал Петра – авантюрист. Хасси ханымның келесі тапсырмасы балалардан өнерді өздерінің түсініктерімен баяндауды талап етеді. Кальдер суреті салынған географтың қорабын таңдайды. Петра Чарльз Форттың "Ло!" кітабын таңдайды, онда Форт өмірдің кездейсоқтықтардан тұрмайтынын, керісінше өзара байланысты үлгілер желісінен тұратынын айтады. Кальдер мен Петра "Ло!" кітабы бұрын Луиза Коффин Шарпқа тиесілі болғанын біледі. Кальдер миссис Шарпқа барады және оның географиялық қораптағы суреттің көшірмесі, яғни Иоганн Вермеердің "Географ" картинасы бар екенін байқайды. Осы уақытта Петраға маржан сырғалары бар ескі киім киген әйелдің көрінісі келеді. Хэллоуинде ол сол әйелдің киімін киіп, Кальдер оны Вермеердің "Жазушы әйел" картинасындағы әйел ретінде таниды. "Жазушы әйел" картинасы Ұлттық галереядан Чикагодағы көрмеге жеткізіліп бара жатыр. Бірақ картина келмей, ұрланады. Ұры "Чикаго Трибьюн" газетіне хат жіберіп, Вермеердің кейбір картиналарын басқа суретші салғанын жариялау үшін картинаны ұрлағанын мәлімдейді. Ұры өнер әлемі картиналардың түпнұсқа еместігін мойындағаннан кейін "Жазушы әйел" картинасын қайтаратынын уәделейді. Балалар Хасси ханым да сол хаттардың бірін алғанын біліп, картина мектеп аумағында болуы мүмкін деген күдікке ие болады. Кальдерде бір ой шарықтайды, ол өзін және Петраны 12 санымен байланыстырады. Бұл олардың іздері картинаға жетелейді. Мектептен шыққанда ұры оларды қуалай бастайды, ал Кальдер артта қалып, Петраға картинамен бірге қашуға кеңес береді. Петра және полицей Кальдерді соңғы рет көрген ойын алаңына оралады. Іздеу кезінде ұры картинаны патрульдік көліктен алып қашады. Үйге келгенде Петра көршісінің ағаш үйінде Кальдерді есінен айырылған күйде, қолында картинамен табады. Кальдер жанжалда басын соқтырған. Ол есінен танып қалғандай болып, ұрыны ағаш үйіне дейін қуалайды, онда картинаны тауып, шайқас салдарынан миы дірілдеп есінен таяды. Осы оқиғалардың арасында Кальдердің досы Томми Сеговия оның әкесінің отбасын тастап Нью-Йоркке кетіп қалғанын жазады. Ұры, кейіннен жүрек талмасынан қайтыс болған Ксавьер Глитс екені анықталады. Глитс Томмидің анасына "Олд Фред" деген лақап атымен үйленеді, бұл оған қоғамға енуге және университетті тексеруге, сондай-ақ Вермеердің картинасын жақсы білетін жергілікті тұрғындарды анықтауға мүмкіндік береді, оларды кейіннен айыптауға ниеттенген.

Жанр

«Вермеерді қуу» құпия жанрға жатады, бірақ «Сколастик» журналынан Лиз Сзабла оны «жұмбақ, құпияға оралған, оқиға болып жасырылған және өнер туындысы ретінде ұсынылған нәрсе» деп сипаттады.