Кіріспе
Католик шіркеуінің 14-ші экуменикалық кеңесі (1272–74) 1245 жылы өткен 13-ші экуменикалық кеңес.
13th Ecumenical Council that took place in 1245
Лионның екінші кеңесі – Рим католик шіркеуінің он төртінші экуменикалық кеңесі, 1272 жылдың 31 наурызында шақырылып, 1274 жылы Арль корольдігінің Лион қаласында (қазіргі Францияда) өткізілді. Рим папасы Григорий X кеңеске төрағалық етті, ол Византия императоры Михаил VIII-дің Шығыс шіркеуін Батыспен қайта біріктіру туралы уәдесіне байланысты шақырылды. Кеңеске 300-ге жуық епископ, 60 абат және мыңнан астам прелат немесе олардың прокурорлары қатысты, олардың арасында университеттердің өкілдері де болды. Көптеген қатысушылардың болуына байланысты, Лионға арнайы шақырылмағандарға «Құдайдың батасымен» және Папаның батасымен кетуге рұқсат берілді. Кеңеске қатысқандардың арасында Арагон королі Яков I, император Михаил VIII Палеологтың елшісі, грек дін қызметкерлері және Ильхан хандығының Абақа хан елшілері болды. Томас Аквинский кеңеске шақырылған, бірақ Фоссанова абаттығында қайтыс болды. Бонавентура алғашқы төрт сессияға қатысты, бірақ 15 шілдеде Лионда қайтыс болды. Лионның бірінші кеңесінде болғандай, Томас Кантилуп ағылшын қатысушысы және папаның капелланы болды. Арагоннан басқа, Яковтың жеке өкілі болған Германия, Англия, Шотландия, Франция, Испания және Сицилия патшаларының өкілдері қатысты, сондай-ақ Норвегия, Швеция, Венгрия, Богемия, Польша және «Дакия патшалығы» патшалықтарының өкілдері де болды. Кеңесте сақталатын рәсімдерде ұлттар алғаш рет шіркеулік кеңесте өкілдік еткен элементтер ретінде пайда болды, өйткені олар ортағасырлық университеттерді басқаруда өкілдікке ие болды. Бұл жаңалық Еуропалық ұлттық мемлекеттердің құрылуы барысында қалыптасқан ұлт идеясын мойындауға бағытталған қадам болып табылады. Кеңесте талқыланған басты тақырыптар – Киелі жерді жаулап алу және Шығыс пен Батыс шіркеулерінің бірігуі болды. Бірінші сессия 1274 жылдың 7 мамырында өтті, одан кейін 1274 жылдың 18 мамырында, 4 немесе 7 маусымда, 6 шілдеде, 16 шілдеде және 17 шілдеде тағы бес сессия өтті. Кеңестің соңында 31 конституция жарияланды. Екінші сессияда әулет аталары Zelus fidei декретін мақұлдады, онда заңдық заңдар жоқ, бірақ Киелі Жердегі қауіп-қатерлер туралы конституцияларды, ұсынылып отырған крест жорығын төлеудің құралдарын, қарақшылар мен корсарды және оларды қорғаған немесе олармен сауда жасағандарды экскоммуникациялауды, христиандар арасындағы бейбітшілік туралы декларацияны, крест жорығына барғысы келгендерге кешірім беруді, гректермен қарым-қатынасты қалпына келтіруді және кеңесте сақталатын тәртіп пен рәсімді айқындауды қорытындылады. Гректер Filioque мәселесіне (Никейлік сенімге қосылған екі сөз) келісті, содан кейін одақ жарияланды, бірақ содан кейін Андроник II одақты жоққа шығарды. Арагонның Яков I экспедицияны бірден ұйымдастыруды қалады, бірақ оған Темплирлер қарсы болды. Францискандық монах Фиденциус Падуанский, Киелі жерде тәжірибе жинаған, папа Киелі жерді қайтару туралы есеп жазуды тапсырды. Татар ханның елшілері Рим папасымен келіссөздер жүргізді, ол христиандарды исламға қарсы соғыста бейбітшілікте қалдыруды өтінді. 16 моңғол кеңеске келді, әсіресе олардың басшысы көпшілік алдында шомылдыру рәсімінен өткенде, бұл үлкен толқу тудырды. Елшіліктің құрамында Дэвид Ашби және хатшы Рихалдус болды. Бір елші былай деп жазды: «Моңғолдар мұнда дінге байланысты емес, мәсіхшілермен одақ құру үшін келген». Абаканың латын хатшысы Рихалдус кеңеске есеп берді, онда Абаканың әкесі Хулагудың кезінде өткен еуропалық Ильхандық қатынастар сипатталды. Хұлагу христиан елшілерін өзінің сарайына қарсы алғаннан кейін, Каган үшін дұға ету үшін латындық христиандарды салықтар мен алымдардан босатуға келісті. Ричардтың айтуынша, Хулагу франк мекемелерін қорлауды тыйым салған және Иерусалимді франктерге қайтаруға уәде берген. Ричард жиналғандарға Хүлэгудің өлімінен кейін де Абака мамлюктерді Сириядан қуып шығаруға бел буғанын айтты. Соборда папа Григорий 1278 жылы моңғолдармен бірлесіп жаңа крест жорығын бастау туралы жарлық шығарды. Рим папасы крест жорығын бастау үшін үлкен бағдарлама жасады, ол өзінің «Иман құлшынысына арналған конституциялар» деп аталады. Бұл мәтінде Крест жорығын жүзеге асыру үшін төрт негізгі шешім ұсынылады: үш жыл бойы жаңа салық салу, сарацендермен кез келген сауда-саттықты тыйым салу, Италияның теңіз республикалары кемелерін жеткізу және Батыс Византиямен және Иль-хан Абагамен одақ құру. Алайда, папалық жоспарларға қарамастан, еуропалық монархтардан қолдау аз болды, олар осы кезде крест жорығы идеясын ауызша қолдау көрсетуге көбірек бейімділік танытты, әскери күштерді жіберуге емес. Папаның 1276 жылы қайтыс болуы осы жоспарларға нүкте қойды, және жиналған ақша Италияда таратылды.
Талқыланған басқа тақырыптар
Бұл кеңес Грегорийдің сауалдары жіберген шіркеу реформасымен айналысты. Бірнеше епископтар мен аббаттар лайықсыздықтары үшін қызметтен алынды, ал кейбір кедейлер ордендері таратылды. Екінші жағынан, доминикан және францискан екі жаңа ордені бекітілді. Қасиетті Тақтың бірнеше ұзақ уақытқа бос тұрған кезеңдері болды, соңғысы Клемент IV-нің 1268 жылдың 29 қарашадағы қайтысынан бастап, Григорийдің 1271 жылдың 1 қыркүйегінде сайлануына дейін жалғасты. Кеңес болашақта кардиналдар папа сайланғанша конклавтан шығуға тиіс емес деп шешті. Бұл шешім 1276 жылы Папа Адриан V-тің бұйрығымен тоқтатылып, кейін Папа Иоанн XXI-нің бұйрығымен қайта жаңартылды. Ол содан бері қайта орнатылды және қазіргі папа сайлау заңнамасының негізі болып табылады. Ақырында, кеңес Кастилияның Альфонсо X-і талап еткен Императорлық тақ мәселесін қарады. Оның талабы Рим Папасы тарапынан қабылданбады, ал Рудольф I 1274 жылдың 6 маусымында Рим патшасы және болашақ император деп жарияланды.