Кіріспе

Италиялық монах және теолог (1386–1439)

Амброзий Траверсари, сондай-ақ Камальдолилік Амброзий (1386 жылдың 20 қазаны – 1439 жыл), XV ғасырда папалықтың ісін ынталы қолдаған итальяндық монах және теолог болды. Ол Камальдолездік орденінің қадірлі әулиесі ретінде есептеледі.

Өмірбаян

Траверсари 1386 жылы Форли қаласының жанында, Портико ди Романья ауылында дүниеге келді. 14 жасында Флоренциядағы Қамалдолездер орденіне кіріп, көп ұзамай көрнекті теолог және эллинист ретінде танылды. Грек әдебиетін зерттеуде оның ұстазы Эммануэль Хризолорас болды. Траверсари 1431 жылы орденнің басқарушысы болғанға дейін негізінен ғалым ретінде жұмыс істеді. Траверсари папалық биліктің басты жақтаушысы болды. Ол бұл көзқарасын Базель соборында, папа Евгений IV-нің өкілі ретінде көрсетіп, папаның билігін қорғады және соборды "Мәсіхтің тігіссіз тоғасын жыртудан" аулақ болуға шақырды. Евгений оны император Сигизмундқа жіберіп, бес жыл бойы папалық құқықтарға қол сұғып келген бұл соборды тоқтатуға папаның күш-жігеріне көмек сұрады. Евгений 1437 жылдың 18 қыркүйегінде соборды Базельден Феррараға көшірді. Траверсари кейбір делегаттарға наразылық білдіргендіктен, Базельді батыстың Вавилоны деп сипаттады. Ол Феррара мен Флоренцияда да папаны қолдады және Шығыс және Батыс шіркеулерін жақындастыруға белсенді түрде еңбек етті. Бірақ осы соборда, содан кейін Флоренция соборында Траверсари, өз күш-жігерімен және кейбір жағдайы нашар грек епископтарына көрсеткен қайырымдылығы арқасында екі шіркеудің бірігуіне үлкен үлес қосты, ал 6 шілдеде 1439 жылы оны осы мәселе бойынша жоба дайындауға шақырды. Амбрози Траверсари көп ұзамай қайтыс болды. Оның мерекесі Қамалдолездер орденімен жыл сайын 20 қарашада аталып өтеді.

Кейіпкер

Британ энциклопедиясының он бірінші басылымындағы оның өмірбаянының авторы былай деп жазады: "Амброзий шіркеу ішінде дамып келе жатқан жаңа гуманизмнің көрнекті өкілі ретінде қызығушылық тудырады. Сондықтан, ол өз әріптестерінің арасында екі жүзділік пен мақтанғаны үшін танылса, Козимо де Медичи сияқты басқа гуманистермен қарым-қатынаста классикалық ескіліктерді, әсіресе грек діни авторларын зерттеуші ретінде көзге түсті".